Nên gọi công trình vừa khai trương tại Hà Nội là Nhà trưng bày, hay Nhà tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Võ Thị Sáu?

Chân dung Anh hùng LLVTND Liệt sĩ Võ Thị Sáu vừa được "Trái tim người lính" phục dựng màu.

Nữ Anh hùng Liệt sĩ Công an Võ Thị Sáu hi sinh ngày 23/1/1952 tại Côn Đảo. Chị bị Thực dân Pháp kết án tử hình khi còn ở tuổi vị thành niên. Cái chết lẫm liệt của Võ Thị Sáu đã gây chấn động xã hội thời ấy, khiến kẻ thù khiếp sợ và kính phục. Ngôi mộ của chị Sáu ở Nghĩa trang Hàng Dương luôn là tâm điểm của lòng người khi đến Côn Đảo. Từ nhiều năm nay, nửa đêm nào ngôi mộ ấy cũng có người đến dâng hương hoa và sáng đèn.

Nhìn lại lịch sử ngàn năm của dân tộc, ta dễ dàng nhận thấy một điều: Nhà nước tôn vinh một ai đó, chưa chắc đã thành công, nếu nhân dân không chấp nhận. Đó là chưa kể triều đại sau có thế phủ định những nhân vật tôn vinh của triều đại trước. Nhưng nếu ai đã được nhân dân tôn vinh, thì bền vững muôn đời. Nhân dân đã tự phong Thánh và tôn Thần cho Võ Thị Sáu. Ai cũng gọi chị là “Cô Sáu” là “Bà Sáu” linh thiêng. Trong đời sống tâm linh của nhiều người Việt hơn 70 năm qua, Võ Thị Sáu giống như một vị nữ Bồ Tát, cứu khổ cứu nạn cho chúng sinh…

Toàn cảnh công trình Nhà Tưởng niệm Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu vừa khai trương tại phường Bạch Mai, TP. Hà Nội.

Trong hàng vạn Anh hùng Liệt sĩ thời đại Hồ Chí Minh, Võ Thị Sáu là một nhân vật đặc biệt. Trước khi được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng LLVT nhân dân vào năm 1993 (sau hơn 40 năm hi sinh), thì Nhân dân đã tôn vinh chị từ lâu. Nên dù ở đâu tượng Võ Thị Sáu cũng được sùng bái và tôn kính. Không chỉ Sóc - Vọng (mùng Một và Rằm) mà ngày nào bà con cũng có thể tự tâm mang hương hoa đến thành kính dâng lên, để cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình mình và quốc thái, dân an.

Đầu năm 2015, người viết bài này có vinh dự và may mắn được tháp tùng Trung tướng Bùi Bá Định (Phó Tổng cục trưởng Tổng cục 3 – Bộ Công an) ra Côn Đảo, để chuẩn bị Lễ Giỗ Anh hùng Liệt sĩ Võ Thị Sáu. Đó là năm thứ 63 chị Sáu hi sinh, nhưng lại là năm đầu tiên Bộ Công an quyết định tổ chức Lễ Giỗ trang trọng cho chị. Hiện tôi vẫn còn lưu giữ được một số tư liệu như “Lời dẫn Lễ dâng hoa, dâng hương của đoàn đại biểu Bộ Công an” tại Nhà tưởng niệm Võ Thị Sáu và Nghĩa trang Hàng Dương.

Ngay trước thềm vào Nhà Tưởng niệm là một lư hương nhỏ, thường xuyên cháy đỏ nhang khói.

Tháng 7 cùng năm 2015, Nhà văn Đặng Vương Hưng lại có may mắn và vinh dự được thay mặt các Văn nghệ sĩ của Lực lượng CAND, làm khách mời tham dự chương trình “Giai điệu tự hào” đặc biệt của Đài Truyền hình Việt Nam tại TP.Hồ Chí Minh. Tôi đã mượn sóng VTV1 để xúc động nói về các nữ Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Thị Lợi, Bùi Thị Cúc… và điểm nhấn là đêm cuối cùng, buổi sáng ra pháp trường của Anh hùng Liệt sĩ Võ Thị Sáu, với ngôi mộ có 4 tấm bia… (Mời xem clip đính kèm, trích từ chương trình "Giai điệu tự hào nêu trên: https://youtu.be/LssRjBZU6sE). Như một sự trùng lặp và hữu duyên, khi Thư phòng của “Trái tim người lính” hiện nay lại tọa lạc đúng ngôi Nhà Số 6, trong một con ngõ nhỏ của phố Võ Thị Sáu – Hà Nội và gần đó có công viên cùng tên Võ Thị Sáu…

Cách Nhà Tưởng niệm không xa, là một chiếc lư hương siêu đại bằng đồng, cao hơn đầu người, nặng hàng tấn, sẵn sàng tiếp nhận các đồ hóa...

Đặc biệt, Hà Nội vừa trang trọng làm Lễ Khai trương Nhà trưng bày Anh hùng - Liệt sĩ Võ Thị Sáu; mở cửa cho công chúng đến tham quan, tìm hiểu về cuộc đời và sự hy sinh của một trong những nữ anh hùng tiêu biểu của Lực lượng CAND, đồng thời phát huy giá trị văn hóa - lịch sử tại Công viên Võ Thị Sáu tại phường Bạch Mai. Công trình cũng là một điểm nhấn văn hóa, được xây dựng với kiến trúc truyền thống và hài hòa với không gian xanh xung quanh. Mục đích là, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị Lịch sử - Văn hóa cách mạng; đồng thời, tạo không gian văn hóa, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Một số cơ quan Báo chí - Truyền thông đã đưa tin về sự kiện này...

Tuy nhiên, nhiều người dân, sau khi vào thăm Nhà Trưng bày nêu trên, đã cho rằng: Công trình này nên gọi là Nhà Tưởng niệm Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu thì đúng hơn.

Vậy Nhà Trưng bày và Nhà Tưởng niệm khác nhau như thế nào?

Về mục đích: Nhà Trưng bày nhằm giáo dục, nghiên cứu, bảo tồn và giới thiệu kiến thức, giá trị văn hóa và lịch sử. Không gian trưng bày thường tập trung vào việc giới thiệu và giáo dục thông qua hiện vật, tài liệu, hình ảnh theo chủ đề; tạo cảm giác muốn tìm hiểu và khám phá kiến thức cho khách tham quan. Còn Nhà tưởng niệm nhằm mục đích tôn vinh, tri ân, ghi nhớ công lao và sự hy sinh của tiền nhân; tạo cảm giác xúc động, thiêng liêng, biết ơn và tưởng nhớ.

Về nội dung và hình thức: Nhà Trưng bày thiên về sắp xếp hiện vật có hệ thống, theo chủ đề khoa học, sử dụng các giải pháp trưng bày (ánh sáng, bố cục) để truyền tải thông tin. Còn Nhà Tưởng niệm thiên về không gian trang nghiêm, kết hợp giữa nơi thờ cúng và trưng bày, thể hiện tình cảm và lòng thành kính.

Vâng, nếu ai có dịp vào bên trong công trình tại công viên Võ Thị Sáu vừa khánh thành, mang tên Nhà Trưng bày Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu, sẽ dễ dàng nhận ra một điều: Thực chất đây là Nhà Tưởng niệm, bởi thiết kế không gian ở đây hoàn toàn là tôn vinh, tri ân, tưởng nhớ và dành cho việc thờ cúng; hoàn toàn không có tư liệu, hiện vật được trưng bày, để cho thế hệ trẻ tìm hiểu về lịch sử và truyền thống.

(Chùm ảnh đính kèm vừa chụp bên ngoài công trình Nhà Tưởng niệm nêu trên, sáng nay).

Hà Nội, 14/01/2026

TTNL

Trái Tim Người Lính