Nền kinh tế châu Á trước áp lực kép xung đột Trung Đông và El Nino

El Nino đang làm gia tăng lo ngại về an ninh năng lượng, sản xuất nông nghiệp các nước châu Á

Hệ thống năng lượng chịu áp lực lớn

Các nhà dự báo thời tiết cho biết, một mô hình El Nino mạnh có thể hình thành vào cuối năm nay, với khả năng trở thành một trong những đợt mạnh nhất trong 3 thập kỷ. Gió trên Thái Bình Dương đang thay đổi, đại dương giải phóng lượng nhiệt tích tụ và một chuỗi tác động đến mưa, hạn hán và cháy rừng có thể sắp xảy ra.

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) mới đây cũng cho biết, hiện tượng El Nino có thể phát triển ngay từ tháng 5 đến tháng 7. Trong khi đó, có những dấu hiệu ban đầu cho thấy hiện tượng này có thể đặc biệt mạnh mà một số người gọi sự kiện sắp tới là “siêu El Nino”, dù thuật ngữ này không phải cách gọi chính thức trong giới khoa học. Đây là một trong những lý do chính khiến các nhà khoa học nhận định năm tới có thể vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất kể từ khi bắt đầu lưu trữ dữ liệu hiện đại vào giữa thế kỷ 19.

“Chúng ta đang ở trong một trạng thái khí hậu nền khác trước” - bà Clara Deser, nhà khoa học cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia ở Boulder, bang Colorado, Mỹ, nhận định.

El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên làm thay đổi các mô hình gió, áp suất và lượng mưa toàn cầu, thường xảy ra theo chu kỳ từ hai đến bảy năm và được dự báo dựa trên nhiệt độ bề mặt biển.

"Hiện tượng bất thường dưới lòng đất mà chúng ta đang thấy cho đến nay khá mạnh… Hiện tượng này trông khá giống với những gì chúng ta đã thấy trong sự kiện năm 1997/1998, và đó có lẽ là hiện tượng El Nino mạnh nhất”, Peter van Rensch, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Monash cho biết.

Những cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh châu Á đang chịu áp lực nặng nề từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng và lo ngại về tình trạng thiếu phân bón cùng các thành phần công nghiệp và nông nghiệp khác đi qua eo biển Hormuz. Iran đã đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược này kể từ ngày 28/2, làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu toàn cầu.

Haneea Isaad, chuyên gia tài chính năng lượng tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) cảnh báo rằng thời tiết nóng hơn sẽ gây thêm áp lực lên lưới điện vốn đã chịu áp lực.

"Đối với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào eo biển Hormuz để vận chuyển dầu khí và các mặt hàng thương mại khác, nguồn cung bị căng thẳng sẽ dẫn đến việc phân phối nhiên liệu nhiều hơn, quản lý nhu cầu và giảm các hoạt động kinh tế... ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP nói chung", bà cho biết.

Dinita Setyawati, nhà phân tích năng lượng cấp cao về châu Á tại viện nghiên cứu Ember cho biết, hạn hán mà hiện tượng El Nino có thể mang đến cho một số khu vực cũng đe dọa các quốc gia phụ thuộc nhiều vào thủy điện.

"Hầu hết các nước ASEAN đều sử dụng rất nhiều thủy điện… các nước thuộc lưu vực sông Mekong, Nepal và một số vùng của Malaysia đặc biệt dễ bị tổn thương do phụ thuộc vào lĩnh vực này”, bà cho biết.

Rủi ro đối với an ninh lương thực

Bên cạnh năng lượng, El Nino còn đặt ra thách thức lớn đối với nông nghiệp - lĩnh vực vốn đã chịu áp lực từ chi phí phân bón và nhiên liệu tăng cao do xung đột địa chính trị.

"Nếu giá cây trồng không tăng đủ để bù đắp chi phí đầu vào và vận chuyển cao hơn này, biên lợi nhuận của người sản xuất sẽ bị thu hẹp, làm tăng khả năng sử dụng phân bón ít hơn và năng suất thấp hơn… Điều này sẽ làm gia tăng lạm phát giá lương thực và làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực, đặc biệt là ở các thị trường phụ thuộc vào nhập khẩu và dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu”, báo cáo của BMI, đơn vị thuộc Fitch Solutions cho biết.

Ở chiều ngược lại, một số khu vực có thể đối mặt với mưa lớn và lũ lụt – yếu tố cũng gây gián đoạn sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các vụ lúa cuối mùa tại miền nam Trung Quốc.

Dù vẫn còn nhiều bất định về cường độ và thời điểm, các nghiên cứu cho thấy biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất các đợt nắng nóng cực đoan và mưa lớn bất thường, qua đó khuếch đại rủi ro từ El Nino.

Trước bối cảnh này, các chuyên gia khuyến nghị các quốc gia châu Á cần nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng bằng cách đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển dịch xanh. Sự kết hợp giữa năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và hệ thống lưu trữ được đánh giá là hướng đi giúp tăng tính linh hoạt và giảm phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch dễ bị gián đoạn.