'Nền kinh tế độc thân' bùng nổ ở châu Á, quy mô vượt 1.000 tỷ USD

Một thực khách dùng bữa một mình bên thú cưng tại nhà hàng ở Hong Kong, Trung Quốc. (Nguồn: China News Service)

Trong nhiều xã hội châu Á, kết hôn, sinh con và sở hữu nhà từng được xem là những dấu mốc phổ biến của tuổi trưởng thành. Tuy nhiên, với một bộ phận thế hệ trẻ, những lựa chọn này không còn mang tính mặc định. Chi phí nhà ở, giáo dục, nuôi dạy con ngày càng cao, trong khi quan niệm về công việc, tự do cá nhân và chất lượng cuộc sống thay đổi, khiến nhiều người trì hoãn hoặc không lựa chọn hôn nhân.

Thị trường tỷ USD

Sự chuyển dịch nhân khẩu học này kéo theo những thay đổi đáng kể trong tiêu dùng. Nếu các gia đình có trẻ nhỏ thường dành phần lớn ngân sách cho nhà ở, giáo dục, thực phẩm và nhu yếu phẩm, trong khi người độc thân lại có xu hướng chi nhiều hơn cho ăn uống, du lịch, giải trí, học tập và trải nghiệm cá nhân.

Giáo sư Ming-Hsuan Lee, Đại học Quốc gia Sun Yat-sen tại Đài Loan (Trung Quốc) cho rằng, việc sống một mình đồng nghĩa với tự chi trả những khoản cố định. Tuy nhiên, nhóm này cũng có xu hướng dành nhiều tiền hơn cho nhu cầu và sở thích cá nhân, tạo ra mô hình tiêu dùng khác biệt so với hộ gia đình truyền thống.

Tại Trung Quốc, các dịch vụ dành riêng cho một người đang ngày càng nở rộ. Những buồng karaoke mini có kích thước tương đương bốt điện thoại xuất hiện tại các trung tâm thương mại và địa điểm công cộng ngày càng phổ biến. Dịch vụ thuê người cùng leo núi, đồng hành tham quan hoặc nhiếp ảnh gia riêng... xuất hiện ngày càng nhiều. Các nhà hàng hay nền tảng giao đồ ăn bắt đầu thiết kế những khẩu phần nhỏ phù hợp với khách hàng cá nhân.

Khách hàng mua sắm một mình tại cửa hàng pop-up Barbie ở Thượng Hải, Trung Quốc. (Nguồn: Costfoto)

Theo ước tính của Công ty nghiên cứu Discovery Reports (Trung Quốc), quy mô nền kinh tế độc thân tại Trung Quốc đã vượt 1.000 tỷ USD năm 2025, tăng khoảng 50% so với năm 2023. Con số này cho thấy đây không còn là nhóm khách hàng thiểu số mà đang trở thành lực lượng tiêu dùng đủ lớn để doanh nghiệp có thể ra quyết định điều chỉnh sản phẩm, dịch vụ hay cách tiếp cận thị trường.

Lĩnh vực giải trí hưởng lợi nhiều nhất. Nhóm khách hàng độc thân chi nhiều hơn cho trò chơi điện tử, dịch vụ phát trực tuyến, “microdrama” - những bộ phim nhiều tập có thời lượng rất ngắn - và các ứng dụng AI đồng hành. Bà Ashley Dudarenok, nhà sáng lập công ty tư vấn ChoZan, cho rằng các sản phẩm số đặc biệt phù hợp với khoảng thời gian sau giờ làm, khi người sống một mình tìm kiếm hình thức giải trí hoặc trò chuyện thuận tiện.

Bên cạnh giải trí, nhu cầu đồng hành cũng mở thêm dư địa cho thị trường thú cưng. Theo bà Allison Malmsten, Giám đốc tiếp thị của Daxue Consulting, nhiều người độc thân Trung Quốc sẵn sàng chi cho thức ăn, chăm sóc sức khỏe, du lịch và quà tặng dành cho thú cưng. Dự báo của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs cho thấy, đến năm 2030, số thú cưng tại các đô thị Trung Quốc có thể đạt hơn 70 triệu, gần gấp đôi số trẻ em dưới 4 tuổi trên cả nước.

Nếu thú cưng đáp ứng nhu cầu gắn kết theo cách quen thuộc, công nghệ đang mở ra một hình thức đồng hành mới. Anh Xiao Hanyu, nghiên cứu sinh 26 tuổi tại Thâm Quyến cho biết, trong vài tháng gần đây đã bắt đầu chia sẻ những suy nghĩ với trợ lý AI. Sau tám năm độc thân, anh nhận thấy các dịch vụ du lịch, trò chơi điện tử và AI giúp cuộc sống thuận tiện hơn, đồng thời giảm áp lực phải vội vàng tìm kiếm một mối quan hệ.

Từ karaoke cá nhân, du lịch một mình, thú cưng đến AI, nhiều nhu cầu từng gắn với đời sống gia đình đang ngày càng được thị trường đáp ứng theo hướng cá nhân hóa. Quá trình này vừa mở rộng phạm vi của nền kinh tế độc thân, vừa cho thấy cách doanh nghiệp thích ứng với những thay đổi trong cấu trúc gia đình và lối sống.

Bài toán tuổi già

Các thực khách dùng bữa riêng tại nhà ăn cộng đồng Shancheng Memory Underground City ở Trùng Khánh, Trung Quốc. (Nguồn: China News Service)

Sự nở rộ của nền kinh tế độc thân không chỉ đặt ra bài toán về tiêu dùng, mà còn kéo theo những vấn đề xã hội ngày càng rõ nét, đặc biệt ở các quốc gia châu Á. Nhật Bản và Hàn Quốc nhiều năm qua đã triển khai các chương trình tăng cường kết nối cộng đồng, hỗ trợ người sống cô lập và cải thiện sức khỏe tinh thần. Tại Seoul, chính quyền đã dành phần ngân sách cho tư vấn và các hoạt động xã hội, trong khi Nhật Bản từ năm 2021 từng bổ nhiệm một Bộ trưởng phụ trách vấn đề về kết nối xã hội.

Tại Trung Quốc, quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh chóng đang kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về nhà ở, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi. Truyền thông Trung Quốc ước tính “nền kinh tế bạc”-phục vụ người cao tuổi, có thể vượt 4.000 tỷ USD vào năm 2035.

Đầu năm nay, một ứng dụng dành cho người sống một mình tại Trung Quốc cũng gây chú ý khi yêu cầu người dùng hằng ngày xác nhận mình vẫn an toàn. Sự phổ biến của ứng dụng phản ánh một nỗi lo thực tế: Nếu một người gặp sự cố khi không có ai bên cạnh, ai sẽ biết và hỗ trợ họ?

Bà Ellen Xie và những người bạn từng hình dung sau này những phụ nữ lớn tuổi có thể sống chung, chia sẻ chi phí và hỗ trợ lẫn nhau thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào con cái. Khi nhu cầu gia tăng, các mô hình nhà ở, chăm sóc và cộng đồng dành cho người cao tuổi sống độc thân cũng có thể phát triển.

Nền kinh tế độc thân vì thế không chỉ phản ánh sự thay đổi trong cách chi tiêu, giải trí hay tìm kiếm sự đồng hành, mà còn cho thấy những chuyển dịch sâu hơn trong cấu trúc gia đình, quan niệm về hôn nhân và lối sống tại châu Á.

Cùng với tiềm năng kinh tế, xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với chính sách xã hội, hệ thống chăm sóc và các mô hình kết nối cộng đồng, nhất là trong bối cảnh dân số ngày càng già hóa.