Nền kinh tế hàng đầu khu vực Đông Á cảm nhận dư chấn từ xung đột Trung Đông

Nhật Bản, dù sở hữu một trong những kho dự trữ dầu lớn nhất châu Á, vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.

Khi giá dầu tăng trở lại trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang, tác động đang nhanh chóng lan từ chi phí sản xuất sang đời sống tiêu dùng, tạo ra áp lực mới lên nền kinh tế vốn đã mong manh.

Xung đột tại Trung Đông đã bắt đầu góp phần ảnh hưởng đến đời sống tiêu dùng của người dân Nhật Bản do chi phí đầu vào và năng lượng tăng cao. Ảnh: Nikkei

Ở cấp độ doanh nghiệp, những ảnh hưởng đã trở nên rõ ràng. Katsuragi Onsen, một nhà tắm công cộng có lịch sử hơn 50 năm tại tỉnh Aomori, dự kiến đóng cửa vào cuối tháng 5 sau khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh.

Chủ sở hữu Masayoshi Yamaguchi cho biết giá dầu nặng dùng để sưởi ấm đã tăng hai lần chỉ trong tháng 3, lên khoảng 135 yên mỗi lít, cao hơn khoảng 13% so với trước khi căng thẳng leo thang.

Trường hợp này không phải cá biệt. Theo Tokyo Shoko Research, Nhật Bản hiện có hơn 1.500 nhà tắm sento đang hoạt động, nhiều trong số đó đối mặt áp lực chi phí ngày càng lớn. Tại Aomori, mật độ các cơ sở này thuộc nhóm cao nhất cả nước, khiến tác động càng rõ rệt ở cấp địa phương.

Áp lực cũng lan sang lĩnh vực vận tải. Công ty đường sắt Nankai Electric Railway tại Osaka cho biết sẽ rút khỏi tuyến phà nối Wakayama với Tokushima vào năm 2028, với lý do nhu cầu suy yếu sau đại dịch và chi phí nhiên liệu duy trì ở mức cao.

Ở góc độ vĩ mô, các tín hiệu thận trọng đã xuất hiện. Khảo sát Tankan mới nhất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cho thấy doanh nghiệp trong nhiều ngành vẫn dè dặt về triển vọng kinh tế.

Công ty Quản lý tài sản Mitsubishi UFJ nhận định tác động của giá dầu cao có thể chưa phản ánh đầy đủ, nhưng lo ngại về chi phí kéo dài và gián đoạn logistics đang gia tăng, gây sức ép lên lợi nhuận.

Ngành hàng không đã bắt đầu phản ứng. các hãng hàng không Japan Airlines và All Nippon Airways đã tăng phụ phí nhiên liệu đối với các chuyến bay quốc tế, với một số tuyến đường dài tăng thêm vài nghìn yên mỗi vé. Hai hãng cũng đang cân nhắc áp dụng phụ phí tương tự cho các chuyến bay nội địa.

Tác động từ năng lượng không dừng ở vận tải. Do phụ thuộc vào chuỗi cung ứng hóa dầu, giá nhiều mặt hàng tiêu dùng như bao bì nhựa, chai lọ, vật tư y tế được dự báo sẽ tăng trong thời gian tới. Ước tính chi phí sinh hoạt hàng năm của một gia đình bốn người có thể tăng thêm từ 18.000 đến 25.500 yên, với ảnh hưởng bắt đầu từ tháng này.

Một số doanh nghiệp đã phải điều chỉnh hoạt động. Công ty GSI Creos cho biết sẽ thu hẹp sản lượng sơn và dung môi dùng cho mô hình nhựa, đồng thời tập trung vào các dòng sản phẩm có nhu cầu cao hơn do nguồn cung nguyên liệu không ổn định.

Chính phủ cũng bắt đầu có phản ứng nhằm giảm thiểu rủi ro. Các hiệp hội ngành hóa chất được yêu cầu ưu tiên cung cấp nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ cho sản xuất thiết bị y tế. Đồng thời, các nhà sản xuất vật liệu được thúc giục đảm bảo nguồn cung ổn định các sản phẩm thiết yếu như nhựa và cao su phục vụ ống tiêm và găng tay phẫu thuật.

Trong khi đó, giá thực phẩm được dự báo sẽ tiếp tục tăng. Dù không trực tiếp sử dụng dầu thô, các mặt hàng như rau, thịt, trứng và cá vẫn chịu tác động gián tiếp từ chi phí điện, phân bón và vận chuyển leo thang.

Các nhà phân tích cảnh báo cú sốc năng lượng lần này có thể làm gia tăng lạm phát do chi phí đẩy, đồng thời làm suy yếu nhu cầu trong nước.

Trong một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, những biến động từ bên ngoài đang nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực trong nước – và có thể kéo dài nếu giá dầu duy trì ở mức cao.