Nepal, vùng đất của đỉnh Everest… và sushi

Từ chân dãy Himalaya đến bàn ăn Nhật Bản

Nepal vốn nổi tiếng với đỉnh Everest và những cung đường trekking hùng vĩ. Nhưng tại Kathmandu, một sức hút khác đang dần hình thành: ẩm thực Nhật Bản.

Thủ đô Nepal hiện có hơn 40 nhà hàng Nhật Bản, phục vụ từ sushi, sashimi đến các món ăn truyền thống. Sự hiện diện ngày càng rõ nét của những nhà hàng này không chỉ phản ánh thị hiếu ẩm thực đang thay đổi, mà còn cho thấy mối liên hệ ngày càng sâu sắc giữa Nepal và Nhật Bản.

Đằng sau nhiều nhà hàng là những doanh nhân Nepal từng có thời gian dài sinh sống, học tập hoặc làm việc tại Nhật Bản. Khi trở về quê nhà, họ mang theo kinh nghiệm nghề nghiệp, kỹ năng chế biến và cả mong muốn giới thiệu nền văn hóa ẩm thực mà họ đã gắn bó.

Arjun Adhikari là một trong số họ. Sau 18 năm sống tại Nhật Bản, ông mở nhà hàng Nhật đầu tiên của mình tại khu nghỉ dưỡng Park Village ở Nepal vào năm 2019. Nhóm nhà hàng Hokkaido do ông phát triển hiện có 10 cơ sở.

Câu chuyện của Adhikari cho thấy trải nghiệm ở nước ngoài có thể trở thành nền tảng cho hoạt động kinh doanh ngay tại quê hương. Những kỹ năng tích lũy trong thời gian làm việc tại Nhật Bản được chuyển hóa thành cơ hội kinh doanh, đồng thời góp phần đưa ẩm thực Nhật Bản đến gần hơn với thực khách Nepal.

Một phần ramen tại nhà hàng Hokkaido Ramen House ở Kathmandu. Nhà hàng này mang hương vị miền Bắc Nhật Bản đến thủ đô Nepal.

Sushi bản địa hóa giữa lòng Kathmandu

Sự phát triển của ẩm thực Nhật tại Nepal không đơn thuần là việc sao chép nguyên bản những món ăn từ xứ sở hoa anh đào. Một số nhà hàng đang điều chỉnh thực đơn để phù hợp với nguồn nguyên liệu và điều kiện địa phương.

Tháng 4/2026, đầu bếp Yasuhito Kosugi mở nhà hàng Harima gần khu Boudhanath ở Kathmandu. Khoảng 80% nguyên liệu tại đây có nguồn gốc địa phương. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những loại cá thường được sử dụng trong sushi tại Nhật Bản, nhà hàng dùng cá hồi nuôi tại Nepal để thay thế cá hồi hoặc cá ngừ nhập khẩu.

Cách làm này cho thấy ẩm thực có thể thích nghi với môi trường mới mà vẫn giữ được tinh thần của món ăn. Những nguyên liệu địa phương giúp nhà hàng giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, đồng thời tạo nên nét riêng cho trải nghiệm ẩm thực Nhật Bản tại Nepal.

Sự thay đổi cũng thể hiện ở nhóm khách hàng. Purna Bahadur Chaudari, người mở nhà hàng Momotarou tại khu Thamel từ năm 1999, hiện sở hữu 3 nhà hàng. Nếu trước đây thực khách nước ngoài đóng vai trò quan trọng, thì nay khoảng một nửa khách hàng của ông là người Nepal.

Con số này cho thấy ẩm thực Nhật Bản đang vượt ra khỏi phạm vi phục vụ khách du lịch và cộng đồng người nước ngoài. Sushi, từng được xem là món ăn tương đối xa lạ, đang dần tìm được chỗ đứng trong đời sống ẩm thực của người dân địa phương.

Với khoảng một triệu lượt khách quốc tế mỗi năm, Nepal có cơ sở để phát triển các dịch vụ ăn uống phục vụ nhiều nhóm thực khách khác nhau. Tuy nhiên, sức hấp dẫn của ẩm thực Nhật tại Kathmandu không chỉ đến từ du lịch, mà còn từ chính những người Nepal đã tiếp xúc trực tiếp với văn hóa Nhật Bản.

Nghịch lý nhân lực giữa Nepal và Nhật Bản

Mối liên kết giữa hai quốc gia còn thể hiện qua dòng chảy lao động. Đến cuối năm 2025, hơn 300.000 người Nepal sinh sống tại Nhật Bản, đưa cộng đồng này trở thành nhóm người nước ngoài lớn thứ 5 tại quốc gia Đông Á.

Trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống, kinh nghiệm làm việc tại Nhật Bản đang tạo ra một lực lượng lao động có kỹ năng, có thể góp phần phát triển ngành nhà hàng khi trở về quê hương. Tính đến tháng 3/2026, khoảng 4.200 người Nepal có tư cách lao động kỹ năng đặc định trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống tại Nhật Bản.

Tuy nhiên, triển vọng tiếp tục sang Nhật làm việc đang đối mặt với những hạn chế mới. Chương trình lao động kỹ năng đặc định của Nhật Bản đặt mức trần 50.000 lao động trong ngành dịch vụ ăn uống cho giai đoạn tài khóa 2024–2028. Khi dự kiến vượt ngưỡng này, Nhật Bản đã tạm dừng việc cấp mới giấy chứng nhận đủ điều kiện kể từ ngày 13/4/2026.

Diễn biến trên tạo nên một nghịch lý đáng chú ý: kinh nghiệm làm việc tại Nhật Bản đang giúp một số người Nepal xây dựng sự nghiệp kinh doanh ẩm thực ngay trên quê hương, nhưng cơ hội tiếp cận thị trường lao động Nhật Bản của những người đi sau lại có nguy cơ bị thu hẹp.

Dẫu vậy, sự hiện diện của hơn 40 nhà hàng Nhật tại Kathmandu cho thấy những giá trị được mang về từ nước ngoài có thể tiếp tục lan tỏa theo cách riêng. Từ kỹ năng chế biến, kinh nghiệm quản lý đến khả năng kết nối với thực khách, những người từng làm việc tại Nhật Bản đang góp phần định hình một thị trường ẩm thực mới ở Nepal.

Tại vùng đất được biết đến với những đỉnh núi cao nhất thế giới, sushi vì thế không chỉ là món ăn ngoại nhập. Đó còn là câu chuyện về di cư, kinh nghiệm nghề nghiệp và sự giao thoa văn hóa, nơi những trải nghiệm được tích lũy ở nước ngoài trở thành động lực cho những cơ hội mới ngay tại quê nhà.