Nga đang điều chỉnh chiến dịch tên lửa nhằm vào Ukraine như thế nào?

Hệ thống tên lửa đất đối không tầm trung và tầm xa S-400 Triumph của Nga. (Nguồn: Getty Images)

Hậu quả của chiến thuật này đã được nhìn thấy rõ vào tháng trước (8/2026), tại một sân ga đường sắt ở khu vực ngoại ô Kiev, nơi 8 người thiệt mạng trong một loạt cuộc tập kích bằng tên lửa của Moscow nhằm vào các cơ sở công nghiệp ở huyện Brovary.

Các nhà điều tra Ukraine cho biết, quả tên lửa đánh trúng sân ga không phải là tên lửa đạn đạo Iskander chủ lực của Nga. Thay vào đó, họ xác định đây là RM48U, một loại tên lửa có độ chính xác thấp hơn, vốn ban đầu được phát triển làm mục tiêu giả phục vụ huấn luyện các kíp phòng không.

Việc Nga ngày càng sử dụng RM48U cho thấy Moscow đã tìm được cách tăng cường quy mô chiến dịch tập kích đường không mà vẫn có thể để lại những tên lửa có năng lực cao hơn cho các chiến dịch trong tương lai.

Modern Diplomacy dẫn số liệu từ phía Ukraine chỉ rõ, hơn một nửa trong tổng số 228 tên lửa đạn đạo và tên lửa siêu vượt âm được Nga phóng vào Ukraine trong tháng 7 và 8 ngày đầu tháng 8 là RM48U. Riêng trong tháng 7, các chuyên gia quân sự thuộc Văn phòng Tổng công tố Ukraine ghi nhận 87 vụ phóng RM48U, trong tổng số 158 cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo và tên lửa siêu vượt âm.

Những con số này cũng cho thấy, Moscow đang ngày càng sử dụng các loại vũ khí rẻ hơn và kém chính xác hơn để duy trì cường độ các cuộc tập kích, đồng thời bảo toàn những hệ thống tên lửa hiện đại và tinh vi hơn cho các mục tiêu hoặc chiến dịch quan trọng trong tương lai.

Chiến lược tên lửa của Nga

Đáng chú ý, Nga cũng đang phải đối mặt với những hạn chế về năng lực sản xuất và lượng tên lửa dự trữ.

Theo chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI) Sidharth Kaushal, việc sử dụng RM48U giúp Nga bảo toàn những loại tên lửa có năng lực cao hơn như Iskander, đồng thời buộc Ukraine phải tiêu tốn các tên lửa đánh chặn vốn đang khan hiếm.

“Việc sử dụng chúng cho phép Nga dành lại những tên lửa có năng lực cao hơn trong kho”, ông Kaushal nhận định, đồng thời cho rằng Moscow có thể giữ những vũ khí này để tiến hành các đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo với cường độ lớn hơn trong mùa Đông.

Số liệu của Ukraine phần nào cũng cho thấy sự chuyển hướng này, khi số vụ tập kích bằng RM48U tăng lên trong tháng 7, số tên lửa Iskander được sử dụng giảm xuống còn 38 quả, so với hơn 100 quả trong tháng trước đó.

Như vậy, Nga dường như đang áp dụng cách tiếp cận nhiều lớp trong chiến dịch tên lửa. Các hệ thống kém chính xác hơn có thể giúp gia tăng số lượng mối đe dọa mà Ukraine phải đối phó, qua đó gây thêm sức ép lên hệ thống phòng không; trong khi những tên lửa tiên tiến hơn vẫn được giữ lại để sử dụng nhằm vào các mục tiêu có mức độ ưu tiên cao.

Cách tiếp cận này cũng khiến Ukraine khó ứng phó hơn. Ngay cả một tên lửa có độ chính xác hạn chế vẫn có thể gây thiệt hại đáng kể nếu được phóng về phía các khu dân cư hoặc khu vực tập trung cơ sở công nghiệp.

Theo số liệu của Ukraine, tháng 7/2026 đã ghi nhận số vụ tập kích bằng tên lửa đạn đạo và tên lửa siêu vượt âm của Nga cao nhất trong một tháng kể từ khi xung đột bùng phát năm 2022. (Nguồn: PBS)

Mối đe dọa ngày càng lớn đối với phòng không Ukraine

RM48U được thiết kế làm tên lửa mục tiêu và được phóng từ hệ thống phòng không S-400 của Nga. Theo các công tố viên và quan chức tình báo quân sự Ukraine, loại tên lửa này bay với tốc độ cao theo quỹ đạo đạn đạo, nhưng có sức công phá và độ chính xác thấp hơn Iskander.

Các chuyên gia quân sự Ukraine cũng ước tính, RM48U có độ lệch trung bình khoảng 300m so với mục tiêu được định sẵn. Đầu đạn của loại tên lửa này cũng có thể phát tán các mảnh kim loại trên một khu vực rộng.

Trong khi đó, các công tố viên Ukraine khẳng định loại vũ khí này đã được sử dụng trong một số vụ tập kích gần đây khiến nhiều dân thường thiệt mạng, trong đó có vụ tấn công nhằm vào sân ga đường sắt ở Brovary.

Sau khi kiểm tra hố bom, các mảnh vỡ và mức độ thiệt hại đối với sân ga, những cây cối xung quanh cũng như các nạn nhân, các chuyên gia giám định pháp y tuyên bố họ đã xác định được đó là tên lửa RM48U.

Hình ảnh vệ tinh do Planet Labs cung cấp cũng cho thấy một khu tổ hợp nhà kho gần sân ga Kvitnevyi bị hư hại, với hai cột khói bốc lên phía trên khu vực này.

Hiện Bộ Quốc phòng Nga chưa đưa ra bình luận nào về việc sử dụng tên lửa RM48U. Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc cố tình nhằm vào dân thường và khẳng định các cuộc tập kích của Nga chủ yếu nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự.

Sau vụ tấn công tại Brovary, Bộ Quốc phòng Nga thông tin, lực lượng nước này đã đánh trúng một trung tâm hậu cần được sử dụng nhằm lưu trữ các linh kiện phục vụ sản xuất UAV.

Các con số đang gia tăng

Quy mô của chiến dịch tập kích bằng tên lửa đã tăng mạnh. Theo số liệu của Ukraine, tháng 7 vừa qua đã ghi nhận số vụ tập kích bằng tên lửa đạn đạo và tên lửa siêu vượt âm của Nga cao nhất trong một tháng kể từ khi xung đột bùng phát năm 2022. Trong tháng này, Nga tiến hành 158 vụ tập kích bằng các loại tên lửa trên, trong đó có 87 vụ sử dụng RM48U.

Đà gia tăng này tiếp tục trong tháng 8. Chỉ trong 8 ngày đầu tháng, Nga đã thực hiện 70 vụ tập kích bằng tên lửa đạn đạo và tên lửa siêu vượt âm, trong đó 36 vụ có sử dụng RM48U.

Các cuộc tập kích gia tăng diễn ra trong bối cảnh Nga đẩy mạnh một chiến dịch tấn công đường không trên quy mô rộng hơn. Moscow sử dụng nhiều tên lửa và UAV nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng của Ukraine, trong khi Kiev đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu, cảng và tàu thuyền của Nga. Các cuộc tấn công gây hậu quả nghiêm trọng đối với dân thường ở cả hai nước.

Việc ngày càng dựa vào RM48U cũng cho thấy tầm quan trọng của lượng tên lửa dự trữ trong toàn bộ cuộc xung đột.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) của Mỹ ước tính, Nga còn khoảng 100 tên lửa Iskander sẵn sàng sử dụng, trong khi số lượng RM48U vào khoảng 400 quả.

Nga cũng sở hữu một số lượng nhỏ hơn các tên lửa đạn đạo KN-23 và KN-24 do Triều Tiên sản xuất, cùng các vũ khí siêu vượt âm Zircon và Kinzhal.

Chuyên gia Sidharth Kaushal nhận định, Nga có thể sản xuất khoảng 750 tên lửa Iskander mỗi năm, song động cơ tên lửa nhiên liệu rắn đang là một trong những yếu tố hạn chế năng lực sản xuất. Điều này tạo động lực để Nga sử dụng những loại vũ khí có số lượng dồi dào hơn hoặc kém tinh vi hơn nhằm vào một số mục tiêu nhất định.

Do đó, giá trị của RM48U không chỉ nằm ở sức công phá. Giá trị chiến lược của loại tên lửa này có thể nằm ở khả năng giúp Nga gia tăng số lượng tên lửa xâm nhập không phận Ukraine mà không phải tiêu tốn những vũ khí có giá trị cao nhất.

Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine cho biết, Nga có kế hoạch tăng hơn gấp đôi sản lượng RM48U lên 480 quả trong năm nay, so với 200 quả trong năm 2025.

Khói bốc lên sau một cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào Moscow. (Nguồn: EPA)

Ukraine thiếu tên lửa đánh chặn Patriot

Đối với Kiev, vấn đề không chỉ nằm ở số lượng tên lửa Nga sử dụng, mà còn ở khả năng đánh chặn ngày càng hạn chế của Ukraine.

Modern Diplomacy khẳng định, Ukraine gần như đã cạn kiệt tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất. Đây là một trong số ít hệ thống phòng không có khả năng đánh chặn tương đối hiệu quả các tên lửa đạn đạo của Nga.

Tình trạng thiếu hụt càng trở nên khó giải quyết khi nhu cầu đối với tên lửa đánh chặn Patriot gia tăng trong cuộc xung đột liên quan đến Iran, gây thêm sức ép lên nguồn dự trữ của Mỹ và các nước đồng minh. Chính quyền Mỹ cũng đang xem xét các hình thức hợp tác công nghiệp quốc phòng với Ukraine trong tương lai, dù hai bên chưa đạt được thỏa thuận cụ thể nào.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiếp tục kêu gọi Mỹ cung cấp các hệ thống Patriot sau các cuộc tập kích xảy ra quanh Kiev ngày 5/8. “Các tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo có thể đã cứu được tính mạng của những người thiệt mạng hôm nay”, nhà lãnh đạo Ukraine bày tỏ.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Chiến lược tên lửa đang hình thành của Nga cho thấy một thách thức rộng lớn hơn đối với Ukraine, nhất là khi cuộc xung đột bước vào một mùa Đông mới.

Nga không nhất thiết phải bảo đảm mọi tên lửa đều có độ chính xác cao để duy trì sức ép lên hệ thống phòng không Ukraine. Bằng cách kết hợp số lượng lớn RM48U giá rẻ hơn với các loại tên lửa đạn đạo và siêu vượt âm hiện đại hơn, Moscow có thể đẩy Kiev vào một bài toán khó: Sử dụng những tên lửa đánh chặn vốn đang khan hiếm để đối phó với các mối đe dọa có độ chính xác thấp hơn, hay dành chúng cho những tên lửa có khả năng gây thiệt hại lớn hơn.

Nga cũng có thể tập trung chiến dịch vào hệ thống điện, sưởi ấm và các cơ sở hạ tầng thiết yếu khác của Ukraine trong mùa Đông này.

Vì vậy, đối với Ukraine, việc bổ sung tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không đang trở nên quan trọng không kém việc tiếp nhận thêm các loại vũ khí tấn công.

Khả năng của Nga trong việc duy trì các đợt tập kích bằng tên lửa và năng lực đánh chặn của Ukraine có thể trở thành một trong những yếu tố định hình giai đoạn tiếp theo của cuộc xung đột, trong bối cảnh cả hai bên tiếp tục điều chỉnh chiến lược để thích ứng với diễn biến trên chiến trường.