Nga hé lộ vai trò của tiêm kích Su-57D hai chỗ ngồi

Tập đoàn quốc phòng nhà nước Nga Rostec cho biết nguyên mẫu hai chỗ ngồi, được gọi là Su-57D, có thể đảm nhiệm hai nhiệm vụ chính. Một là huấn luyện phi công thực hiện những chế độ bay không thể mô phỏng đầy đủ trên mặt đất. Hai là làm nền tảng chỉ huy trên không, cho phép phi công điều phối các hệ thống máy bay không người lái (UAV) trong nhiệm vụ chiến đấu.

Tiêm kích Su-57D của Nga. (Ảnh: DB)

Chữ "D" trong tên Su-57D có thể được hiểu là "Demonstrator", tức máy bay trình diễn. Nguyên mẫu này thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 5 và hiện đang tiếp tục trải qua quá trình thử nghiệm.

Theo Rostec, khả năng điều khiển máy bay không người lái mới là một trong những điểm đáng chú ý nhất của biến thể hai chỗ ngồi. Buồng lái phía sau tạo thêm không gian cho một thành viên phi hành đoàn đảm nhiệm nhiệm vụ điều phối các hệ thống không người lái, trong khi phi công phía trước tập trung vào điều khiển máy bay và nhiệm vụ chiến đấu chính.

Mikhail Strelets, Giám đốc Cục thiết kế Sukhoi thuộc Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC) Nga, cho biết cấu hình này đặc biệt quan trọng khi điều khiển những hệ thống có mức độ tự động hóa cao như S-70 Okhotnik, cũng như các nhóm hoặc đội hình máy bay không người lái hoạt động theo kiểu bầy đàn.

Rostec cũng cho biết, Su-57 hai chỗ ngồi sẽ được sử dụng làm nền tảng thử nghiệm cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo phục vụ tác chiến đang được các chuyên gia thuộc UAC.

Một nguyên mẫu cũ được hồi sinh

Đáng chú ý, Su-57 hai chỗ ngồi không phải là một khung máy bay hoàn toàn mới. Nhà nghiên cứu hàng không Andreas Rupprecht xác định nguyên mẫu này mang số hiệu 055 Blue, trùng với chiếc T-50-5, nguyên mẫu thử nghiệm bay thứ năm của chương trình Su-57.

Chiếc máy bay này từng gặp sự cố nghiêm trọng vào năm 2014 khi động cơ bốc cháy trên đường băng tại Zhukovsky. Sự cố được cho là xảy ra trước sự chứng kiến của một phái đoàn Ấn Độ.

Sau đó, khung máy bay được phục hồi và chế tạo lại thành T-50-5R. Thay vì bị loại bỏ và thay thế hoàn toàn bằng một khung mới, máy bay tiếp tục được tận dụng và nay được cải tạo thành cấu hình hai chỗ ngồi.

Việc tận dụng một nguyên mẫu cũ cho chương trình mới cho thấy Nga đang tìm cách phát triển cấu hình Su-57 hai chỗ ngồi mà không nhất thiết phải bắt đầu lại toàn bộ quá trình chế tạo một mẫu máy bay hoàn toàn mới.

Su-57 hai chỗ ngồi có thể nhắm đến khách hàng nước ngoài

Một số nhà phân tích và truyền thông quốc phòng phương Tây cho rằng, việc Nga công khai cấu hình hai chỗ ngồi có thể còn phục vụ mục tiêu lớn hơn nhu cầu huấn luyện phi công trong nước.

Biến thể này được cho là có liên quan đến những nỗ lực tìm kiếm khách hàng xuất khẩu tiềm năng cho Su-57. Trong số các quốc gia được chú ý đặc biệt có Ấn Độ, nước vốn có nhiều kinh nghiệm vận hành các tiêm kích hai chỗ ngồi như Su-30MKI.

Mối liên hệ với Ấn Độ không phải là điều mới. Năm 2010, Nga và Ấn Độ từng ký hợp đồng nghiên cứu thiết kế sơ bộ cho chương trình máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm SFFA, dựa trên nguyên mẫu T-50. Khi đó, một phiên bản hai chỗ ngồi là một trong những yêu cầu cụ thể của phía Ấn Độ.

Tuy nhiên, New Delhi rút khỏi chương trình vào năm 2018 sau những bất đồng liên quan đến chi phí, phân chia công việc và khả năng tàng hình của máy bay.

Đến năm 2026, Nga vẫn tiếp tục chào bán Su-57 hai chỗ ngồi cho Ấn Độ. Tại triển lãm Wings India ở Hyderabad, Moscow được cho là đã đưa ra đề nghị bao gồm khả năng chuyển giao công nghệ và tích hợp một số vũ khí có nguồn gốc từ Ấn Độ, trong đó có tên lửa BrahMos và Astra.

Ấn Độ hiện chưa đưa ra quyết định về đề xuất này.

Su-57 hướng tới tác chiến phối hợp người lái và không người lái

Một chi tiết đáng chú ý khác nằm ngay trên phần đuôi của nguyên mẫu. Logo trên máy bay kết hợp hình ảnh của Su-57 với máy bay không người lái tàng hình S-70 Okhotnik.

Đây là hình ảnh phù hợp với định hướng mà Rostec công bố: kết hợp máy bay có người lái với các hệ thống không người lái trong cùng một nhiệm vụ chiến đấu.

Nếu được phát triển thành công, Su-57 hai chỗ ngồi có thể đóng vai trò như một "nút điều khiển" trên không, nơi một phi công tập trung vào nhiệm vụ chiến đấu còn thành viên phi hành đoàn thứ hai quản lý các máy bay không người lái đi cùng.

Mô hình này cũng phù hợp với xu hướng phát triển chiến đấu cơ thế hệ mới, trong đó máy bay có người lái không nhất thiết phải hoạt động đơn độc mà có thể phối hợp với nhiều phương tiện không người lái và các hệ thống có mức độ tự động hóa cao.

Nga hiện vẫn chưa công bố tiến độ sản xuất hàng loạt của biến thể này. Tên gọi chính thức cũng chưa được xác nhận, khi các nguồn tin Nga sử dụng nhiều cách gọi khác nhau như Su-57D hoặc Su-57UB.

Thời điểm tích hợp các hệ thống trí tuệ nhân tạo tác chiến mà Rostec đề cập cũng chưa được công bố. Vì vậy, hiện vẫn chưa rõ Su-57 hai chỗ ngồi sẽ trở thành một biến thể chiến đấu được đưa vào biên chế hay chủ yếu đóng vai trò nền tảng thử nghiệm và trình diễn công nghệ.