Elon Musk tăng tốc phát triển tua-bin khí, áp lực môi trường gia tăng

Elon Musk xác nhận mục đích của một xưởng đúc bí mật SpaceX đang xây dựng tại Bastrop, Texas. Trước đó, The Information đưa tin các tin tuyển dụng của SpaceX đã đề cập đến một xưởng đúc cánh và cánh dẫn hướng. Corey Trinetti, chuyên gia thẩm định chuyên theo dõi cơ sở hạ tầng AI, cũng phát hiện SpaceX mua khoảng 830 mẫu Anh đất gần nhà máy Starlink tại Bastrop trong khoảng tháng 3 đến tháng 6.

"SpaceX và Tesla đang xây dựng năng lực sản xuất điện mặt trời 100 GW mỗi năm nhanh nhất có thể", Elon Musk viết trên X. Tuy nhiên, ông cho rằng khí tự nhiên vẫn cần thiết để bổ sung cho điện mặt trời trong vài năm tới. Theo Elon Musk, điểm hạn chế trong sản xuất tuabin khí nằm ở công đoạn đúc cánh và cánh dẫn hướng. Nếu tự thực hiện công đoạn này, SpaceX có thể đẩy nhanh việc đưa tuabin khí vào vận hành tới 18 tháng.

Elon Musk cho biết SpaceX đang tìm cách giải quyết một trong những điểm nghẽn lớn của ngành AI bằng việc tự sản xuất bộ phận tuabin khí vốn rất khó chế tạo. Ảnh: Bloomberg

Kế hoạch này xuất hiện trong bối cảnh ngành AI phải đối mặt với nhu cầu điện ngày càng lớn. Tình trạng thiếu GPU vẫn tồn tại, khi các chip Blackwell mới nhất của Nvidia có thời gian chờ giao hàng lên tới vài tháng. Tuy nhiên, nguồn điện đang trở thành một điểm nghẽn khác. Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo lượng điện các trung tâm dữ liệu toàn cầu tiêu thụ sẽ gần như tăng gấp đôi vào năm 2030. GE Vernova cũng cho biết công suất sản xuất tuabin khí của họ về cơ bản đã được đặt kín đến năm 2030, chủ yếu do nhu cầu từ cơ sở hạ tầng AI.

Vì vậy, nhiều công ty công nghệ lớn như Amazon, Google, Meta, OpenAI và Microsoft đang xây dựng các nhà máy điện khí ngay cạnh trung tâm dữ liệu thay vì chờ kết nối với lưới điện. Sau nhiều năm ưu tiên năng lượng gió và mặt trời, các doanh nghiệp này ngày càng dựa vào khí tự nhiên để đưa trung tâm dữ liệu vào hoạt động nhanh hơn.

Công đoạn đúc cánh tuabin đặc biệt khó. Theo The Information, những cánh tuabin ở khu vực nóng nhất phải hoạt động ở nhiệt độ khoảng 3.000 đến 3.600 độ Fahrenheit, tương đương 1.650 đến 1.980 độ C, cao hơn khoảng 800 độ Fahrenheit so với nhiệt độ nóng chảy của hợp kim tạo nên chúng. Khả năng chịu nhiệt này phụ thuộc vào các kênh làm mát bên trong, lớp phủ chống nhiệt và kỹ thuật đúc đặc biệt.

Hiện chỉ có bốn công ty trên thế giới đủ khả năng sản xuất những bộ phận này ở quy mô công nghiệp và cả bốn đều đã kín công suất. Mỗi cánh tuabin phải được đúc thành một tinh thể duy nhất bên trong lò chân không, tránh những đường nối siêu nhỏ có thể khiến kim loại nứt khi chịu áp lực. Cánh tuabin của nhà máy điện lớn hơn nhiều so với loại dùng trong động cơ máy bay, khiến quy trình càng khó kiểm soát.

Nếu thành công, SpaceX sẽ sở hữu năng lực sản xuất mà nhiều đơn vị xây dựng hạ tầng AI hiện phải phụ thuộc vào một nhóm rất nhỏ nhà cung cấp. Điều này có thể mang lại lợi thế đáng kể cho SpaceXAI trước những đối thủ dù có nguồn vốn lớn nhưng không sở hữu năng lực sản xuất tương tự.

Tuy nhiên, việc đưa thêm nhiều tuabin khí vào hoạt động cũng làm dấy lên lo ngại về môi trường. Tại Memphis, nơi SpaceXAI vận hành tuabin khí để cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu Colossus từ năm 2024, NAACP nhiều lần cáo buộc công ty vận hành tuabin mà không có giấy phép hoặc hệ thống kiểm soát ô nhiễm theo quy định liên bang. Tổ chức này cảnh báo khí thải có thể chứa các hợp chất tạo khói mù và formaldehyde, những chất liên quan đến bệnh hen suyễn, bệnh hô hấp và một số loại ung thư.

Tại Virginia, một nghiên cứu về tám tuabin khí hoạt động toàn thời gian cho thấy lượng khí thải có thể ảnh hưởng đến hơn 2,5 triệu người tại nhiều quận, với tác động nặng nề hơn đối với các cộng đồng vốn đã chịu nhiều thiệt thòi. Nghiên cứu ước tính khí thải có thể gây thêm 3,4 đến 6,5 ca tử vong sớm mỗi năm, tương đương 53 đến 99 triệu USD thiệt hại liên quan đến sức khỏe mỗi năm.