Nga nâng cấp tên lửa Oniks, Mỹ sản xuất laser LOCUST X3, Ukraine lập lá chắn điện tử quanh Kyiv

Ngày 4/11, Cục Tình báo Quân đội Ukraine (HUR) cho biết Nga đang nâng cấp tên lửa chống hạm P-800 Oniks (3M55) để tăng khả năng tấn công mục tiêu trên bộ. Cùng thời điểm, Lục quân Mỹ chuyển vũ khí laser năng lượng cao sang giai đoạn sản xuất, còn Ukraine triển khai mạng lưới tác chiến điện tử (EW) quanh Kyiv nhằm chặn liên lạc của UAV Shahed.

Nga nâng cấp tên lửa Oniks, tăng tầm bay và sức công phá

Tên lửa P-800 Oniks (còn gọi là Yakhont). Ảnh: Wikipedia

Thông tin do Interfax-Ukraine và Kyiv Post đăng tải, dựa trên đánh giá của HUR về kho tên lửa Nga tính đến tháng 10/2026. Theo HUR, phiên bản Oniks cải tiến có đầu đạn mạnh hơn và tầm bay xa hơn trước, nhưng chưa có thông số cụ thể.

Cơ quan này ước tính Nga sở hữu hơn 600 tên lửa Oniks, gồm cả phiên bản tiêu chuẩn và nâng cấp. Trong bảy tháng đầu năm 2026, các nhà máy Nga sản xuất thêm hơn 55 quả.

P-800 Oniks vốn được thiết kế để tiêu diệt tàu chiến và có thể phóng từ hệ thống phòng thủ bờ biển Bastion-P, tàu mặt nước hoặc tàu ngầm. Tên lửa nặng khoảng 3 tấn, dùng động cơ phản lực dòng thẳng (ramjet) và đạt tốc độ siêu thanh. Nga đã dùng Oniks đánh mục tiêu mặt đất tại Ukraine, song hiệu quả thực tế của các nâng cấp mới chưa được kiểm chứng độc lập.

Tên lửa hành trình Kh-101: sản lượng cao nhưng có trục trặc

HUR cũng đề cập sản xuất tên lửa hành trình Kh-101. Nga đặt mục tiêu chế tạo hơn 80 quả mỗi tháng, và một số nhà máy được cho là đã vượt chỉ tiêu. Tuy nhiên, một số lô gặp trục trặc khi tách khỏi máy bay mang và phải đưa về nhà máy để khắc phục.

Kh-101 được phóng từ máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS và Tu-160, với tầm bắn khoảng 2.500 km ở cấu hình ban đầu. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, Nga đã phát triển phiên bản mang hai đầu đạn, nhưng đổi lại tầm bay ngắn hơn do phải giảm lượng nhiên liệu.

Mỹ đưa vũ khí laser năng lượng cao vào sản xuất

Hệ thống laser năng lượng cao LOCUST X3 của AeroVironment trưng bày tại triển lãm AUSA 2026 ở Washington. Ảnh: Army Recognition

Hợp đồng trị giá 464,8 triệu USD trao cho AeroVironment (AV) hồi tháng 9/2026 được quân đội Mỹ xác nhận là hợp đồng sản xuất vũ khí laser năng lượng cao đầu tiên của Lục quân. Theo thỏa thuận, AV sẽ cung cấp hàng chục hệ thống LOCUST X3 trong vài năm tới, kèm huấn luyện và hỗ trợ vận hành. Công ty đã công bố khoản đầu tư 30 triệu USD vào cơ sở tại Albuquerque, bang New Mexico.

Ngày 2/11, Leonardo DRS thông báo được AV chọn tham gia chương trình, phụ trách quản lí điện năng, tản nhiệt, kiểm soát môi trường và tích hợp thiết bị lên phương tiện quân sự. Giá trị hợp đồng phụ, số lượng và lịch bàn giao chưa được công bố.

Thông số và giới hạn của LOCUST X3

LOCUST X3 dùng laser công suất 30 kW, được thiết kế để đối phó UAV nhóm 1 đến nhóm 3. Hệ thống có thể lắp trên xe chiến thuật JLTV hoặc triển khai theo cấu hình pallet tại các vị trí phòng thủ. Tuy nhiên, tầm đánh chặn, thời gian bắn liên tục và khả năng khai hỏa khi xe di chuyển chưa được công bố.

Phiên bản 30 kW có công suất cao hơn 50%, nhưng hiệu quả đánh chặn thực tế còn phụ thuộc khoảng cách, thời tiết và khả năng bám mục tiêu. Hợp đồng mới đánh dấu bước tiến trong nỗ lực đưa vũ khí năng lượng định hướng vào trang bị thường xuyên, dù quy mô hiện mới dừng ở hàng chục hệ thống, chưa phải sản xuất đại trà.

Ukraine dựng lá chắn tác chiến điện tử quanh Kyiv

Ảnh minh họa về lá chắn tác chiến điện tử quanh Kyiv. Ảnh: Serhii Flash

Theo Defense Express, Ukraine đã triển khai chiến dịch EW quy mô lớn để bảo vệ Kyiv trước UAV Shahed dùng động cơ phản lực có khả năng điều khiển từ xa. Mục tiêu là cắt liên lạc vô tuyến dạng mesh, kênh giúp người điều khiển từ lãnh thổ Nga duy trì kết nối với UAV đang bay.

Modem vô tuyến lắp trên Shahed cho phép người điều khiển giữ liên lạc, tìm và tấn công mục tiêu ngay trong lúc bay. Để chặn kênh này, Ukraine phải lắp ăng-ten và thiết bị EW tại hàng trăm địa điểm trong thành phố trong vài tuần, với sự tham gia của các nhà sản xuất EW lớn trong nước. Tên hệ thống, tần số gây nhiễu và bán kính bao phủ không được công bố. Defense Express cho rằng phía Nga đã tạm dừng cách đánh này để nâng cấp Shahed và tìm giải pháp kĩ thuật khác.

Cơ chế liên lạc mesh và giới hạn đường chân trời vô tuyến

Chuyên gia tác chiến điện tử Serhii Beskrestnov (Flash) đã mô tả cơ chế này từ cuối tháng 4/2026. Các UAV gắn modem tạo thành mạng liên lạc, chuyển tiếp lệnh điều khiển và dữ liệu trinh sát cho nhau, kết hợp với ăng-ten tầm xa đặt trên cao. Trong điều kiện thuận lợi, phạm vi liên lạc có thể đạt khoảng 220 km. Theo Euromaidan Press, biến thể động cơ phản lực có tốc độ hành trình khoảng 300 - 350 km/h.

Khoảng cách 220 km phù hợp giới hạn đường chân trời vô tuyến khi tính đến ảnh hưởng của khí quyển. Chẳng hạn, UAV bay ở độ cao 2.200 m có thể liên lạc với ăng-ten cao 50 m từ cự ly 220 km. Nếu hạ xuống 100 m để tránh radar, tầm liên lạc chỉ còn khoảng 70 km, buộc UAV phải dựa vào thiết bị chuyển tiếp bay cao hơn.

Tín hiệu vô tuyến cũng suy yếu nhanh theo khoảng cách. Trong điều kiện tương đương, máy gây nhiễu cách UAV 5 km có thể tạo tín hiệu mạnh gấp 400 lần trạm phát cách 100 km. Vì vậy, bố trí nhiều thiết bị gây nhiễu phân tán giúp tăng khả năng làm gián đoạn liên lạc. Flash từng nhận định gây nhiễu GPS ít hiệu quả với UAV điều khiển thủ công, nên cắt đường truyền điều khiển mới là yếu tố then chốt.