Ngẫm về chuyện phóng sinh

Thông điệp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trước mùa Vu Lan năm nay rất đáng suy ngẫm: Phóng sinh phải đi cùng lòng từ bi và trí tuệ, không chạy theo hình thức, số lượng hay quan niệm cầu xin, giải hạn. Đặc biệt, không đặt mua động vật để phục vụ nhu cầu phóng sinh, bởi điều đó có thể vô tình tạo thêm thị trường săn bắt, đánh bẫy, vận chuyển và giam giữ động vật.

Đây không chỉ là câu chuyện của một nghi lễ tôn giáo, mà còn là vấn đề về cách con người ứng xử với thiên nhiên. Một con chim được mua ở chợ để thả có thể vừa trải qua những ngày bị nhốt trong chiếc lồng chật hẹp. Một con rùa được mua với ý định làm việc thiện có thể lại là động vật bị săn bắt từ tự nhiên. Những con cá được thả xuống hồ cũng chưa chắc sống sót nếu đó không phải môi trường phù hợp, thậm chí còn có thể gây tổn hại đến hệ sinh thái.
Bởi vậy, đã đến lúc phải nhìn nhận việc “phóng sinh” theo một cách bền vững hơn. Chẳng hạn khoản tiền cho việc mua chim, cá phóng sinh có thể được chuyển cho các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã hay các hoạt động bảo vệ môi trường... Quan trọng hơn, cần hình thành trong cộng đồng một ý thức mới về “phóng sinh”: Không bắt để thả, không mua để cứu, mà trước hết là không làm tổn thương.

Ở nhiều quốc gia, các loại động vật hoang dã thậm chí được thoải mái đi lại trên đường và các phương tiện giao thông buộc phải dừng xe, chờ chúng đi qua. Tôi đã rất ngạc nhiên khi một em bé ở Canada nói với tôi rằng: “Chúng ta phải nhường thôi vì chúng ta đang ở nhờ trên nhà của chúng”. Thật là một câu trả lời thú vị và nó cho thấy ý thức tôn trọng tự nhiên đã được nhiều nước đưa vào giáo dục từ rất sớm.

Người dân cần biết những loài nào được pháp luật bảo vệ, không mua bán, vận chuyển hay tiêu thụ; biết rằng một con vật đang trong mùa sinh sản cần được quan tâm; hiểu rằng không phải bất cứ con vật nào cũng thành món ăn trên bàn nhậu...

Đó mới là những điều chúng ta cần làm, hơn là mua để thả!