Ngăn chặn dòng tiền lừa đảo trực tuyến

Số vụ việc và thiệt hại do lừa đảo trực tuyến vẫn ở mức cao. Ảnh minh họa: NCA

Điểm đáng chú ý trong dự thảo, hành vi lừa đảo trực tuyến được mô tả tương đối rõ với các dạng hành vi đang diễn ra phổ biến trên thực tế.

Cụ thể, hành vi giả danh lực lượng thực thi pháp luật, cơ quan nhà nước, nhân viên doanh nghiệp hoặc các cá nhân, tổ chức khác để tiếp cận nạn nhân; sử dụng hình ảnh, giấy tờ, thông tin giả mạo như biên lai chuyển tiền, căn cước công dân, thẻ ngân hàng, thẻ nhân viên nhằm tạo dựng niềm tin giả, thao túng tâm lý nạn nhân.

Dự thảo cũng nhận diện nhóm hành vi kêu gọi đầu tư vào các sàn giao dịch tài chính, sàn ngoại hối, chứng khoán, sàn tiền ảo và các loại hình đầu tư khác trên không gian mạng nhằm lừa đảo.

Dự thảo còn đưa vào nhóm hành vi có yếu tố kỹ thuật như truy cập trái phép, sử dụng mã độc, phần cứng độc hại hoặc lợi dụng lỗ hổng bảo mật của hệ thống thông tin để thực hiện lừa đảo trực tuyến. Như vậy, lừa đảo online đang được nhìn nhận đúng bản chất hơn, không chỉ là hành vi gian dối thông thường.

Một nội dung đáng chú ý khác là các công cụ, nền tảng và phương tiện hỗ trợ cho hoạt động phạm pháp cũng được quy định rõ. Theo đó, việc tạo lập trang mạng cho phép người khác làm giả nội dung chuyển tiền giữa các tài khoản ngân hàng; tạo lập, duy trì các trang, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng có chức năng nhắn tin, gọi điện qua internet để giả mạo danh tính cá nhân, tổ chức khác; thiết lập, vận hành các thiết bị điện tử có khả năng chứa nhiều hơn 4 SIM, tổng đài ảo cung cấp dịch vụ trên không gian mạng... cũng là hành vi vi phạm.

Các chuyên gia dự báo, các nhóm tội phạm mạng sẽ đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ để lừa đảo trực tuyến. Ảnh: NCA

Theo các chuyên gia, dự thảo quy định đang tiếp cận hành vi lừa đảo trực tuyến theo một chuỗi vận hành có tổ chức, trong đó ngoài kẻ trực tiếp lừa đảo còn có hệ thống hỗ trợ phía sau gồm công cụ giả mạo, nền tảng tiếp cận nạn nhân, tài khoản trung gian, hạ tầng viễn thông và các kênh dẫn dòng tiền. Khi đã nhìn rõ cấu trúc đó, chính sách không thể chỉ dừng ở việc khuyến cáo người dân cảnh giác, mà phải can thiệp vào các mắt xích vận hành của hành vi phạm pháp.

Đặc biệt, khi cơ quan chức năng tiếp nhận nguồn tin về tội phạm lừa đảo trực tuyến, thông tin về tài khoản nhận tiền lừa đảo sẽ nhanh chóng được chuyển đến cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao để kịp thời phối hợp, yêu cầu ngân hàng thương mại, công ty tài chính, sàn giao dịch tài sản số chặn, tạm dừng giao dịch.

Từ việc tuyên truyền để người dân không bị mắc bẫy, cơ quan chức năng sẽ phản ứng nhanh với dòng tiền nghi vấn, ngăn chặn ngay từ giai đoạn đầu để hạn chế khả năng tẩu tán tài sản. Lực lượng chuyên trách được quyền yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ đóng tài khoản số, phong tỏa, mở phong tỏa tài khoản số, tạm dừng giao dịch, định danh, xác thực lại tài khoản số phục vụ phòng ngừa, phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm có sử dụng công nghệ cao.

Nhà cung cấp dịch vụ, bên cạnh việc định danh, xác thực điện tử tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ, phải có giải pháp ngăn chặn tình trạng sử dụng tài khoản số không chính chủ; cung cấp thông tin, dữ liệu điện tử đầy đủ, đúng thời hạn; báo cáo lực lượng chuyên trách trong thời hạn 24h kể từ khi phát hiện hành vi tấn công mạng.

Các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán, tài sản số, viễn thông phải kết nối, xây dựng hệ thống liên thông, liên ngành về phòng, chống tội phạm mạng. Đồng thời, các chủ thể này phải tạm ngừng giao dịch bằng phương tiện điện tử của tài khoản số ngay khi nhận được cảnh báo, yêu cầu của cơ quan chuyên trách.

Thanh Hà