Ngăn chặn tình trạng 'đón gió' dự án chờ bồi thường

Một số trường hợp sau khi bị chính quyền địa phương yêu cầu tháo dỡ đã chuyển sang che bạt và trồng dày đặc các loại cây ăn trái, cây kiểng với hy vọng được tính vào phương án bồi thường sau này. Ảnh: Công Mạo - TTXVN

Khi dự án tuyến đường kết nối cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng với Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên (phường Tịnh Biên, tỉnh An Giang) chuẩn bị triển khai, nhiều công trình xây dựng trái phép và cây trồng “bất thường” mọc lên tại khu vực dự kiến giải phóng mặt bằng.

Trước dấu hiệu “đón đầu” dự án để trục lợi chính sách bồi thường, chính quyền địa phương đang quyết liệt xử lý các trường hợp vi phạm, kiên quyết ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi, giữ nghiêm kỷ cương trong quản lý đất đai.

* Hàng chục công trình “mọc” lên để chờ đền bù Ông Trần Minh Hòa, Phó Chủ tịch UBND phường Tịnh Biên (tỉnh An Giang) cho biết, dự án tuyến đường kết nối cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng với Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên và Cửa khẩu quốc gia Khánh Bình có tổng chiều dài hơn 58 km, tổng mức đầu tư dự kiến 12.837 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026–2030. Đây là công trình hạ tầng trọng điểm của tỉnh An Giang, được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển kinh tế biên mậu, hình thành hành lang logistics kết nối với Campuchia và các nước trong khu vực. Tuy nhiên, ngay sau khi thông tin về dự án tuyến đường đấu nối cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng với Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên và Cửa khẩu quốc gia Khánh Bình được công bố thì một số người dân ở các địa phương khác nhanh chóng tìm đến khu vực dự kiến thực hiện dự án tại các khóm Xuân Phú và Phú Nhứt (phường Tịnh Biên, tỉnh An Giang) để thuê đất của người dân trong gian ngắn, từ một đến ba năm. Giá thuê đất dao động từ 10 đến 40 triệu đồng mỗi năm. Mục đích không phải để sản xuất hay đầu tư lâu dài mà nhằm tạo lập tài sản trên đất, chờ được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

Nhiều diện tích đất nông nghiệp và đất trông cây lâu năm nằm trong khu vực dự kiến giải phóng mặt bằng được người từ địa phương khác thuê lại rồi trồng các loại cây ăn trái, cây kiểng với mật độ dày đặc với hy vọng được tính vào phương án bồi thường sau này. Ảnh: Công Mạo - TTXVN

Đáng chú ý, những người này lợi dụng thời điểm nghỉ Tết Nguyên đán để triển khai việc dựng nhà tiền chế. Chỉ sau một đêm, nhiều căn nhà có diện tích từ 300 đến 500 m² đã hoàn thành. Sau kỳ nghỉ Tết, chính quyền địa phương và người dân phát hiện hàng chục căn nhà tiền chế cùng nhiều diện tích đất trồng cây ăn trái mọc lên san sát dọc tuyến Hương lộ 9, đoạn qua các khóm Xuân Phú và Phú Nhứt, phường Tịnh Biên, tỉnh An Giang.
Theo ghi nhận của phóng viên, hiện nay dọc theo Hương lộ 9 (đoạn qua các khóm Xuân Phú và Phú Nhứt, phường Tịnh Biên, tỉnh An Giang) nhiều căn nhà tiền chế với khung sắt kẽm, vách và mái tôn vẫn còn tồn tại. Một số trường hợp sau khi bị chính quyền địa phương yêu cầu tháo dỡ phần mái đã thay bằng bạt che, xung quanh trồng dày đặc các loại cây ăn trái, cây kiểng như xoài, nhãn, me, mai...; hoặc bổ sung các hạng mục phụ với hy vọng được tính vào phương án bồi thường sau này.
Người dân địa phương cho biết, phần lớn công trình do người ở địa phương khác đến thuê đất rồi dựng lên. Sau đó, một số người dân xung quanh cũng tiến hành xây dựng công trình tiền chế và trồng cây trên đất của mình với tâm lý “có dự án thì sẽ được đền bù”, khiến tình hình thêm phức tạp.
Tình trạng này không chỉ gây khó khăn cho quản lý đất đai mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu kiện, làm tăng chi phí giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án…

* Kiên quyết xử lý Theo ông Trần Minh Hòa, Phó Chủ tịch UBND phường Tịnh Biên, các đối tượng có nhiều thủ đoạn nhằm đối phó với cơ quan chức năng. Ngoài việc lợi dụng thời điểm ban đêm, ngày nghỉ để lắp dựng công trình, một số trường hợp còn sử dụng tên người thân để ký hợp đồng thuê đất nhằm né tránh trách nhiệm pháp lý. Khi bị phát hiện, họ có thái độ bất hợp tác, cản trở lực lượng làm nhiệm vụ, quay video đăng lên mạng xã hội để tạo áp lực dư luận,…

Một trong những căn nhà tiền chế được dựng lên trên phần đất dự kiến giải phóng mặt bằng khi thực hiện dự án tuyến đường kết nối cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng với Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Ảnh: Công Mạo - TTXVN

Không dừng lại ở việc dựng nhà tiền chế, sau khi bị yêu cầu tháo dỡ phần mái, một số đối tượng tiếp tục quây bạt, trồng cây với mật độ dày đặc để tạo hiện trạng mới, hướng đến mục đích yêu cầu bồi thường cây trồng khi Nhà nước thu hồi đất.
Ông Trần Minh Hòa cho rằng, đây là hành vi lợi dụng chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng cần được ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm theo các quy định của pháp luật.
Thống kê của UBND phường Tịnh Biên cho thấy, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, địa phương phát hiện 22 căn nhà tiền chế xây dựng trái phép. Đến nay, đã có 13 căn được tháo dỡ, đa phần do người dân tự nguyện thực hiện sau khi được tuyên truyền, vận động. Hiện còn chín căn nhà tiền chế chưa tháo dỡ hoàn toàn, địa phương đang tiếp tục xử lý theo quy định.
Theo ông Trần Minh Hòa, quá trình xử lý gặp nhiều khó khăn do dự án mới ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chưa có mốc ranh giới chính thức và chưa ban hành thông báo thu hồi đất. Vì vậy, địa phương thực hiện quản lý xây dựng và sử dụng đất theo quy hoạch phát triển chung của tỉnh, phường Tịnh Biên và căn cứ theo Luật Xây dựng, Luật Đất đai,… Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát địa bàn, kịp thời phát hiện, lập biên bản và tháo dỡ ngay khi công trình chưa hoàn thành để hạn chế phát sinh hệ lụy về sau.

Căn nhà tiền chế xây dựng trái phép trên phần đất dự kiến giải phóng mặt bằng khi thực hiện dự án tuyến đường kết nối cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng với Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Ảnh: Công Mạo - TTXVN

Đặc biệt, để tăng tính răn đe, mới đây UBND phường Tịnh Biên đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 4 trường hợp tổ chức thi công công trình không có giấy phép xây dựng, với mức phạt 35 triệu đồng mỗi trường hợp. Đối với các trường hợp cố tình né tránh, hoặc manh động, chống đối, không hợp tác… UBND phường Tịnh Biên đã chuyển toàn bộ hồ sơ sang cơ quan Công an để điều tra, làm rõ và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
“Quan điểm của địa phương là kiên quyết không để bất kỳ tổ chức, cá nhân nào lợi dụng chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng của Nhà nước để thực hiện các hành vi trục lợi, gây thất thoát ngân sách. Với các công trình vi phạm quả tang, địa phương áp dụng hình thức xử lý theo dạng tang vật, vật chứng để tháo dỡ ngay lập tức”, ông Hòa nhấn mạnh.
Để siết chặt kỷ cương trong quản lý đất đai và trật tự xây dựng, ngày 29/5/2026, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng ký ban hành Chỉ thị số 13/CT-UBND về tăng cường xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, hành lang an toàn đường bộ và trật tự đô thị.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, thời gian qua, nhiều địa phương trong tỉnh vẫn xảy ra tình trạng lấn chiếm đất công, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, xây dựng không phép, sai phép và để vi phạm kéo dài. Đáng chú ý, có nơi phát hiện vi phạm nhưng xử lý chậm, thiếu kiên quyết, để công trình hoàn thành mới xử lý, gây khó khăn cho công tác quản lý và tạo dư luận không tốt.
Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động phát hiện từ sớm, xử lý ngay từ khi vi phạm mới phát sinh; không để hợp thức hóa sai phạm hoặc lợi dụng việc triển khai các dự án để xây dựng công trình, trồng cây nhằm trục lợi chính sách bồi thường. Đồng thời, tỉnh cũng triển khai đợt cao điểm 90 ngày để xử lý dứt điểm các vi phạm tồn đọng, đồng thời quy rõ trách nhiệm người đứng đầu nếu buông lỏng quản lý, bao che hoặc để phát sinh sai phạm trên địa bàn, qua đó, góp phần tạo môi trường đầu tư minh bạch và phát triển bền vững.
Thiết nghĩ, việc UBND tỉnh An Giang ban hành Chỉ thị số 13 cũng là cơ sở để các địa phương; trong đó có phường Tịnh Biên, kiên quyết xử lý các công trình xây dựng trái phép, ngăn chặn tình trạng tạo lập tài sản, trồng cây nhằm chờ bồi thường, bảo đảm công bằng trong giải phóng mặt bằng và giữ nghiêm kỷ cương trong quản lý đất đai, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.