Ngân hàng lao vào cuộc chơi trái phiếu đắt đỏ

Không còn là công cụ bổ sung vốn mang tính hỗ trợ, trái phiếu giờ đây đang trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược vốn của nhiều ngân hàng. Làn sóng phát hành dồn dập thời gian gần đây phản ánh áp lực thanh khoản ngày càng rõ nét trong hệ thống.

TRÁI PHIẾU NGÂN HÀNG NÓNG RỰC GIỮA CƠN KHÁT VỐN

Khoảng cách giữa huy động và tín dụng đang nới rộng với tốc độ nhanh đẩy bài toán thanh khoản của hệ thống ngân hàng vào giai đoạn căng thẳng.

Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tính đến giữa tháng 5/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã lên khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, trong khi quy mô huy động vốn mới đạt khoảng 18 triệu tỷ đồng. Mức chênh lệch này đồng phản ánh áp lực thiếu hụt nguồn vốn cung ứng cho nền kinh tế.

Tốc độ tăng trưởng tín dụng

Diễn biến này cũng hiện rõ trên báo cáo tài chính quý 1/2026 của các ngân hàng thương mại. Thống kê từ 27 nhà băng niêm yết cho thấy tổng tiền gửi khách hàng chỉ tăng chưa tới 1% so với cuối năm trước, thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng tín dụng khoảng 3,7% trong cùng giai đoạn. Đáng chú ý, có tới 12 ngân hàng ghi nhận tiền gửi sụt giảm, bao gồm cả một số tên tuổi lớn trong hệ thống.

Điều đó cho thấy cuộc đua huy động vốn đang bước vào giai đoạn khó khăn hơn nhiều so với các năm trước. Sau thời kỳ dòng tiền dồi dào hậu dịch bệnh, hệ thống ngân hàng giờ đây phải cạnh tranh gay gắt để giữ chân nguồn vốn dân cư trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư khác như vàng, chứng khoán, bất động sản hay trái phiếu doanh nghiệp dần sôi động trở lại.

Trong bối cảnh huy động tiết kiệm tăng chậm nhưng nhu cầu cho vay vẫn phình to, nhiều ngân hàng buộc phải tìm đến thị trường trái phiếu như một “ống thở” thanh khoản để bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.

Nếu trước đây trái phiếu chủ yếu đóng vai trò tăng vốn cấp 2 hoặc hỗ trợ cơ cấu nguồn vốn thì nay kênh này đang trở thành công cụ chiến lược trong cuộc đua săn vốn của ngành ngân hàng.

Theo thống kê của Chứng khoán MBS, chỉ trong 4 tháng đầu năm, nhóm ngân hàng đã phát hành gần 29.600 tỷ đồng trái phiếu, chiếm khoảng 30% tổng lượng phát hành toàn thị trường. Techcombank dẫn đầu với khoảng 8.000 tỷ đồng, tiếp theo là HDBank với 4.700 tỷ đồng và BIDV khoảng 3.300 tỷ đồng.

Từ đầu tháng 5, làn sóng phát hành tiếp tục tăng tốc. MB, MSB, Bac A Bank hay Techcombank liên tục tung ra các lô trái phiếu quy mô hàng nghìn tỷ đồng nhằm bổ sung nguồn vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng.

Đáng chú ý hơn cả là các kế hoạch huy động quy mô cực lớn cho cả năm 2026. BIDV đã phê duyệt phương án phát hành tới 41.000 tỷ đồng trái phiếu nhằm tăng vốn cấp 2 và bổ sung nguồn vốn cho vay nền kinh tế. Agribank cũng lên kế hoạch huy động 15.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm để cải thiện các chỉ số an toàn vốn và phục vụ cho vay trung - dài hạn.

Tương tự, Vietcombank đã phê duyệt phương án phát hành riêng lẻ tối đa 10.000 tỷ đồng trái phiếu tăng vốn cấp 2 với kỳ hạn từ 5 năm trở lên.

Ở khối ngân hàng tư nhân, cuộc đua cũng nóng không kém. HDBank dự kiến phát hành tối đa 15.000 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ trong năm nay, trong khi VPBank công bố kế hoạch huy động tới 30.000 tỷ đồng.

Điểm chung của các đợt phát hành là phần lớn đều là trái phiếu không chuyển đổi, không tài sản bảo đảm, kỳ hạn dài từ 5-10 năm và được tính vào nợ thứ cấp. Điều này cho thấy mục tiêu lớn nhất của các ngân hàng hiện nay không chỉ là huy động vốn ngắn hạn mà còn kéo dài cấu trúc nguồn vốn để đáp ứng các yêu cầu an toàn thanh khoản ngày càng chặt chẽ.

LÃI SUẤT TRÁI PHIẾU LEO THANG, BIÊN LỢI NHUẬN BỊ BÀO MÒN

Song hành cùng làn sóng phát hành ồ ạt, các ngân hàng cũng đồng thời nâng lợi suất trái phiếu lên mức cao. Không còn thời kỳ phát hành trái phiếu với lãi suất quanh 5-6%/năm như giai đoạn tiền rẻ trước đây, nhiều ngân hàng hiện phải chấp nhận trả mức lãi lên tới 8-8,9%/năm để hút được dòng tiền.

Theo thống kê của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), trong tháng 4/2026, MSB, Bac A Bank và Techcombank đều phát hành trái phiếu với lãi suất dao động 8,4-8,9%/năm, cao hơn rất nhiều so với mức khoảng 5,2-5,3% cùng kỳ năm ngoái.

Dữ liệu từ VNDirect cũng cho thấy lãi suất phát hành trái phiếu riêng lẻ bình quân của nhóm ngân hàng trong tháng 4 đã lên khoảng 8,5%/năm, tăng 1,6 điểm phần trăm so với cuối năm 2025 và tăng hơn 3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Việc chấp nhận huy động vốn với lãi suất cao cho thấy áp lực thanh khoản của hệ thống vẫn chưa hạ nhiệt. Trong bối cảnh tiền gửi dân cư tăng chậm, ngân hàng gần như không còn nhiều lựa chọn nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Tuy nhiên, cái giá phải trả là biên lợi nhuận đang bị thu hẹp đáng kể.

Nếu ngân hàng huy động trái phiếu với mức lãi gần 9%/năm nhưng cho vay phổ biến chỉ quanh 10-11%/năm, phần chênh lệch còn lại sau khi trừ chi phí vận hành, dự phòng rủi ro và chi phí vốn gần như không còn nhiều. Đây là lý do khiến giới phân tích bắt đầu lo ngại về áp lực lợi nhuận của ngành ngân hàng trong các quý tới.

Các chuyên gia FiinGroup cho rằng lợi suất trái phiếu hiện đã tiệm cận mặt bằng lãi suất cho vay, khiến hiệu quả huy động vốn qua kênh này giảm đáng kể. Điều đó lý giải vì sao dù nhu cầu vốn rất lớn nhưng tốc độ phát hành trái phiếu ngân hàng thời gian gần đây không còn bùng nổ như năm 2025.

Thực tế, trong quý 1/2026, nhiều ngân hàng vẫn ưu tiên xoay xở thanh khoản thông qua tiền gửi dân cư, thị trường liên ngân hàng hoặc kênh OMO thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trái phiếu, khiến hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp của nhóm này kém sôi động trong quý.

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, nhận định các ngân hàng buộc phải mở rộng nhiều kênh huy động để duy trì tăng trưởng tín dụng, trong đó có trái phiếu doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi lãi suất đầu vào tăng cao, áp lực chi phí vốn và trích lập dự phòng cũng gia tăng tương ứng, tác động trực tiếp tới hiệu quả hoạt động của hệ thống.

Điều đáng chú ý là ngay cả khi lãi suất trái phiếu tăng mạnh, sức hút của nhóm ngân hàng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn suy giảm đáng kể.

Theo VBMA, nếu quý 1/2025 gần như toàn bộ lượng trái phiếu phát hành thuộc về nhóm ngân hàng thì sang quý 1/2026, tỷ trọng của nhóm này đã giảm xuống chỉ còn khoảng 30%. Trong khi đó, doanh nghiệp bất động sản lại vươn lên dẫn đầu, chiếm tới 60% lượng phát hành toàn thị trường.

Diễn biến này phản ánh một thực tế rằng dòng tiền trên thị trường đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro, trong khi ngân hàng không thể mãi nâng lãi suất huy động nếu không muốn lợi nhuận bị bào mòn quá sâu.

Áp lực huy động vốn vì thế được dự báo sẽ còn kéo dài trong thời gian tới khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% vẫn là ưu tiên lớn nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế. Điều đó đồng nghĩa cuộc đua săn vốn giữa các ngân hàng nhiều khả năng sẽ còn khốc liệt hơn, còn trái phiếu vẫn sẽ tiếp tục là “vũ khí” quan trọng trong bài toán thanh khoản của toàn hệ thống.