Ngân hàng Nhà nước chuyển hướng nới lỏng, VN-Index chờ dòng vốn 6 - 8 tỷ USD

Chính sách tiền tệ đổi chiều - lãi suất qua vùng đỉnh

Trong báo cáo chiến lược thị trường Việt Nam mang tên "Sau cơn mưa" vừa được Maybank IBG Research công bố đầu tháng 7, các chuyên gia phân tích nhận định, nửa đầu năm 2026 là giai đoạn thử thách với điều hành tiền tệ khi xung đột Mỹ - Iran leo thang, đẩy lạm phát tăng tốc lên 5,5 - 5,6% so với cùng kỳ trong tháng 4 - 5/2026, từ mức khoảng 3,5% trước đó.

Ngân hàng Nhà nước chuyển hướng nới lỏng, VN-Index chờ dòng vốn 6 - 8 tỷ USD. Ảnh minh họa: H.Y

Đáng chú ý, NHNN đã không thắt chặt điều kiện tiền tệ: Cơ quan điều hành giữ nguyên mục tiêu tăng trưởng tín dụng cả năm ở mức 15%, duy trì lãi suất điều hành và bơm lượng thanh khoản kỷ lục qua kênh thị trường mở (OMO), phần lớn để thị trường tự điều tiết áp lực giá cả - thể hiện qua việc lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tăng 100 - 200 điểm cơ bản.

Khi rủi ro lạm phát hạ nhiệt và tỷ giá ổn định trở lại, hàng loạt động thái mới cho thấy nhà điều hành đang giành lại thế chủ động chính sách. NHNN quyết định loại trừ các khoản vay cho một số dự án hạ tầng chiến lược do Vingroup, Sun Group và Masterise phát triển khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng hằng năm của các ngân hàng thương mại, từ trung tâm hội nghị APEC, mở rộng sân bay Phú Quốc, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ đến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Tổng tín dụng dự kiến cho nhóm dự án này ước khoảng 750 nghìn tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2033, riêng năm 2026 giải ngân khoảng 210 nghìn tỷ đồng, tương đương 1% tổng dư nợ toàn hệ thống và nằm ngoài mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15%.

Song song với đó, Thông tư 25/2026/TT-NHNN nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn từ 30% lên 40%. Theo Maybank IBG Research, dù các biện pháp có vẻ nhắm đến số ít nhà phát triển lớn, lợi ích sẽ lan tỏa rộng hơn khi bảng cân đối của các ngân hàng được nới ràng buộc, tạo thêm dư địa cho vay đối với các doanh nghiệp khác.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay, theo nhóm phân tích, là thanh khoản hệ thống ngân hàng - ràng buộc tiền tệ mới hình thành từ khoảng cách tích tụ nhiều năm giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Nhu cầu nắm giữ tiền mặt gia tăng khi người dân chuyển tiết kiệm sang vàng, USD hay bất động sản, trong khi khoảng 900 nghìn tỷ đồng tồn quỹ Kho bạc nhà nước - tương đương 5,2% tổng huy động toàn hệ thống - vẫn nằm tại NHNN thay vì lưu thông qua các ngân hàng.

Theo đó, các giải pháp kỹ thuật đã được kích hoạt. Cụ thể, ngân hàng được tính 20% tiền gửi Kho bạc vào mẫu số khi xác định tỷ lệ cho vay trên huy động (trần LDR giữ ở 85%); Nghị quyết 168/NQ-CP cho phép Kho bạc gửi tiền nhàn rỗi tại ngân hàng thương mại vượt giới hạn 50% hiện hành khi cần thiết. Nhờ đó, cùng với huy động toàn ngành tăng 5,2% trong giai đoạn tháng 3 - 6/2026 - gần bắt kịp mức tăng tín dụng 5,4% đã giúp lãi suất liên ngân hàng qua đêm đã hạ về 3 - 4%.

Biểu đồ minh họa.

Trên cơ sở đó, Maybank IBG Research dự báo lãi suất tiền gửi 12 tháng - vốn đã giảm khoảng 50 điểm cơ bản từ vùng đỉnh 7,5 - 8%/năm hồi tháng 3 - 4/2026 sẽ lùi dần về khoảng 7%/năm vào cuối năm, với cán cân rủi ro nghiêng về hướng giảm sâu hơn. Lạm phát được kỳ vọng hạ nhiệt xuống dưới 5% dù vẫn cao hơn mục tiêu 4,5% của Chính phủ. NHNN được đánh giá ngày càng sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong giai đoạn 2026 - 2027.

"Sau cơn mưa" - thị trường chờ cú hích nâng hạng

Trên thị trường chứng khoán, VN-Index tăng 11% trong quý 2/2026, phục hồi toàn bộ mức giảm 6,2% của quý I và ghi nhận mức tăng 4,1% cho nửa đầu năm. Chỉ số VN-Index đã lập đỉnh lịch sử 1.927 điểm ngày 18/5 trước khi điều chỉnh về 1.860 điểm cuối quý. Tuy nhiên, đà phục hồi tập trung ở nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup và nếu loại trừ nhóm này, VN-Index giảm 0,8% trong quý 2.

Sự thận trọng của dòng tiền thể hiện rõ ở thanh khoản. Giá trị giao dịch bình quân phiên giảm còn khoảng 23 nghìn tỷ đồng trong quý 2/2026, thấp hơn 25% so với quý trước; riêng tháng 6 chỉ đạt 18 nghìn tỷ đồng - mức thanh khoản thấp nhất trong 5 năm. Khối ngoại bán ròng 46 nghìn tỷ đồng trong quý 2, tăng 50% so với quý I, trong đó tháng 6 bán ròng 13,3 nghìn tỷ đồng (cũng là tháng thứ 6 liên tiếp) tập trung ở ngân hàng, bất động sản dân dụng và công nghệ thông tin.

Về lợi nhuận quý II/2026, nhóm phân tích kỳ vọng tăng trưởng toàn thị trường nhỉnh hơn dự báo, với 5 ngành vượt kỳ vọng, 4 ngành đạt và chỉ 1 ngành không đạt. Ngân hàng và bán lẻ có khả năng vượt trội nhờ chi phí dự phòng thấp hơn và giá hàng điện tử cao hơn; năng lượng thượng nguồn hưởng lợi từ giá dầu; ngược lại, đà giảm mạnh của giá urê gây áp lực lên ngành phân bón và hóa chất.

Về định giá, VN-Index đang giao dịch ở mức P/E 14,2 lần - tương đương trung bình 5 năm, nhưng nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup, thị trường chỉ ở khoảng 11,5 lần lợi nhuận, thấp hơn trung bình 5 năm trừ một độ lệch chuẩn. Các ngành đồ uống, công nghệ thông tin, năng lượng, xây dựng, khu công nghiệp và bán lẻ được đánh giá đang ở vùng định giá chưa phản ánh hết tiềm năng.

Biểu đồ minh họa.

Lực đẩy đáng chờ đợi nhất là câu chuyện nâng hạng, khi FTSE bắt đầu triển khai nâng hạng thị trường Việt Nam từ tháng 9/2026, Maybank IBG Research ước tính dòng vốn vào có thể đạt 6 - 8 tỷ USD trong những năm tới, tạo thêm điểm tựa cho cả thị trường chứng khoán lẫn tỷ giá. Nền tảng vĩ mô cũng hỗ trợ khi vốn FDI đăng ký và giải ngân trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng lần lượt 35% và 10% so với cùng kỳ.

Nếu lãi suất tiếp tục hạ như kỳ vọng, lạm phát lùi về dưới 5% và dòng vốn nâng hạng được kích hoạt đúng hẹn, thị trường vốn Việt Nam sẽ không chỉ lấy lại thanh khoản đã mất trong quý 2, mà còn có cơ hội thiết lập mặt bằng định giá mới, hình thành kênh dẫn vốn dài hạn mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.