Ngân hàng Việt tăng tốc gọi vốn ngoại, tìm 'nguồn tiếp sức' cho cuộc đua tín dụng

Khi tín dụng tăng nhanh hơn khả năng huy động trong nước, các ngân hàng Việt Nam đang phải mở thêm một “cửa” vốn từ bên ngoài.

Hàng loạt thương vụ vay hợp vốn, trái phiếu xanh và khoản vay bền vững trị giá hàng trăm triệu đến hơn 1 tỷ USD liên tiếp được ký kết, cho thấy nguồn vốn quốc tế đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong bài toán cân đối nguồn vốn của các nhà băng.

NGÂN HÀNG “SĂN” VỐN NGOẠI

Cuối tháng 7, HDBank gây chú ý với khoản vay hợp vốn xã hội trị giá 721 triệu USD, do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Standard Chartered đồng thu xếp. Khoản vay vượt 60% mục tiêu ban đầu, đồng thời trở thành khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế lớn nhất từng được thực hiện tại Việt Nam.

Đây không phải thương vụ đầu tiên HDBank tìm đến thị trường vốn quốc tế. Tháng 1/2026, ngân hàng huy động thành công 100 triệu USD trái phiếu xanh quốc tế với sự tham gia của IFC, FMO và BII. Trước đó, trong năm 2025, HDBank cũng thu xếp 215 triệu USD từ SMBC, FinDev Canada và JICA.

Không riêng HDBank, cuộc đua tìm nguồn vốn ngoại đang diễn ra ở nhiều ngân hàng. VPBank cuối tháng 6 ký khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD với 15 định chế tài chính quốc tế, cao hơn mức 1,2 tỷ USD dự kiến ban đầu. Nguồn vốn này được định hướng cho các lĩnh vực xanh và xã hội.

Thông tin từ Tổng giám đốc Techcombank - ông Jens Lottner chia sẻ với báo chí, ngân hàng cũng đang tìm kiếm khoản vay quốc tế khoảng 1 tỷ USD và chờ cơ quan quản lý phê duyệt.

Ở nhóm ngân hàng khác, SeABank vừa nhận khoản vay 50 triệu USD từ OPEC Fund để mở rộng tài trợ doanh nghiệp nhỏ, năng lượng xanh và các dự án phát triển bền vững. Tương tự, VietABank xúc tiến hai khoản vay tổng cộng 35 triệu USD từ GCPF và Quỹ Đầu tư Thụy Sỹ.

Nam A Bank cũng đang mở rộng hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế. Thông qua thỏa thuận với SIFEM AG và nguồn vốn từ các quỹ do responsAbility Investments AG quản lý, ngân hàng cho biết tổng dòng vốn quốc tế thu hút thành công từ đầu năm đã lên gần 350 triệu USD.

VIB thậm chí đặt kế hoạch huy động khoảng 1 tỷ USD từ thị trường quốc tế trong năm nay, bao gồm cả phương án phát hành trái phiếu. Theo ông Lê Quang Trung, Phó tổng giám đốc phụ trách nguồn vốn VIB, chi phí vốn quốc tế hiện đã giảm về mức hợp lý hơn. Khi ngân hàng thăm dò một thương vụ 500 triệu USD, nhiều định chế tài chính quốc tế đã thể hiện sẵn sàng tham gia, với mức lãi suất USD khoảng 5,75-6%/năm.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, BIDV cũng huy động thành công 250 triệu USD thông qua khoản vay bền vững do ADB thu xếp, cùng sự đồng tài trợ của JICA, Chính phủ Canada và một số ngân hàng khu vực.

Điểm chung của những thương vụ này là dòng vốn không chỉ nhằm bổ sung thanh khoản đơn thuần. Phần lớn được gắn với tín dụng xanh, năng lượng tái tạo, công trình tiết kiệm năng lượng, tài trợ thương mại, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ hay các dự án nông nghiệp bền vững.

KHI NGÂN HÀNG PHẢI TÌM THÊM “VAN” VỐN

Đằng sau làn sóng huy động hàng tỷ USD từ nước ngoài là một bài toán rõ hơn về cân đối nguồn vốn của hệ thống ngân hàng khi tín dụng đang tăng nhanh hơn tiền gửi.

Theo Chứng khoán SSI, dù tiền gửi đã cải thiện tốc độ tăng trong quý 2, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi của toàn hệ thống vẫn ở mức 102,4%. Fitch Ratings cũng dự báo tín dụng Việt Nam có thể tăng khoảng 18% trong năm 2026, đồng thời cảnh báo việc tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi đang khiến thanh khoản chịu sức ép và thu hẹp biên lãi ròng của các ngân hàng.

Trong khi đó, nhu cầu vốn của nền kinh tế không có dấu hiệu giảm. Hệ thống ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn, đồng thời hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Đầu năm, Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% cho cả năm 2026. Tuy nhiên, tốc độ thực tế đã nhanh hơn dự kiến. Theo số liệu được dẫn trong báo cáo, đến cuối tháng 6, tín dụng đã tăng trên 18% so với cùng kỳ.

Khi tín dụng chạy nhanh hơn tiền gửi, các ngân hàng đứng trước hai lựa chọn: tăng huy động trong nước hoặc tìm kiếm thêm nguồn vốn bên ngoài.

Trong nước, việc đẩy mạnh huy động có thể kéo theo cuộc cạnh tranh lãi suất tiền gửi, từ đó làm tăng chi phí vốn và gây sức ép lên biên lãi ròng (NIM). Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động đã có dấu hiệu tăng trở lại, đây không phải bài toán dễ.

Vốn quốc tế vì vậy trở nên hấp dẫn hơn. Các khoản vay hợp vốn, trái phiếu xanh hay nguồn vốn từ các định chế phát triển thường có kỳ hạn tương đối dài, giúp ngân hàng bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn mà không nhất thiết phải cạnh tranh trực tiếp với tiền gửi dân cư.

Đặc biệt, với những lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng tái tạo, sản xuất xanh hay các dự án phát triển bền vững, nguồn vốn dài hạn từ các tổ chức quốc tế có thể phù hợp hơn với chu kỳ đầu tư và hoàn vốn.

Ông Jens Lottner cho rằng trong bối cảnh chi phí vốn trong nước tăng, việc huy động nguồn vốn trung và dài hạn từ nước ngoài một lần nữa trở nên hợp lý về mặt kinh tế. Techcombank từng thực hiện các thương vụ huy động tương tự vào năm 2022, khi chi phí vốn USD ở mức thấp.

Tuy nhiên, vốn ngoại không phải “chiếc van” có thể mở ra để giải quyết toàn bộ bài toán thanh khoản. Khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng nhanh, áp lực huy động trong nước vẫn còn nguyên.

Theo đánh giá của Fitch, đa dạng hóa nguồn vốn chỉ thực sự mang lại hiệu quả khi ngân hàng quản lý tốt kỳ hạn và chủ động phòng ngừa rủi ro ngoại hối. Các khoản vay bằng USD hoặc ngoại tệ luôn đi kèm rủi ro tỷ giá, bên cạnh nguy cơ tái cấp vốn khi khoản vay đến hạn.

Bài toán này càng phức tạp khi Ngân hàng Nhà nước phải cùng lúc cân bằng nhiều mục tiêu: hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm an toàn hệ thống.

Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, các biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đang tạo thêm sức ép đối với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam. Trong khi đó, áp lực lạm phát vẫn là một biến số cần theo dõi trong những tháng cuối năm.

Chính phủ cũng ước tính nền kinh tế cần đạt mức tăng trưởng khoảng 11,9% trong nửa cuối năm 2026 để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai chữ số cả năm. Điều này đồng nghĩa nhu cầu vốn sẽ tiếp tục ở mức cao.

Vì vậy, việc các ngân hàng đồng loạt tìm đến thị trường quốc tế không đơn thuần là câu chuyện huy động thêm USD. Đằng sau những khoản vay trị giá hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD là nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa tốc độ mở rộng tín dụng và khả năng tạo lập nguồn vốn trong nước.