Ngăn tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027: 'Siết' trách nhiệm người tổ chức thi

Trộn thí sinh, tăng camera để ngăn tiêu cực

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận 89 thí sinh vi phạm Quy chế thi, tăng 48 trường hợp so với năm 2025. Một số điểm thi xảy ra sai phạm nghiêm trọng, có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị cho kỳ thi năm 2027, Bộ GD&ĐT đề xuất nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Quy chế thi theo hướng tăng cường phòng, chống gian lận. Trong đó, đáng chú ý là phương án bố trí thí sinh của nhiều trường khác nhau tại cùng một điểm thi. Trường hợp không thể thực hiện, địa phương cần xem xét phương án trên cơ sở ý kiến của Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03, Bộ Công an) cảnh báo việc học sinh cùng trường tập trung tại một điểm thi có thể tạo điều kiện trao đổi bài. Nguy cơ tiêu cực cũng có thể phát sinh ở khâu đánh số báo danh, phân công giám thị nếu quy trình bị can thiệp. Ông đề xuất không bố trí giáo viên coi thi môn mình giảng dạy, không phân công thư ký là người của trường có thí sinh dự thi.

Bà Nguyễn Thị Hiền, Hiệu trưởng Trường THPT Kim Liên (Hà Nội) cho biết, Hà Nội nhiều năm nay đã thực hiện trộn thí sinh trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và tốt nghiệp THPT. Thí sinh được trộn theo cụm trường, giáo viên ở cụm này được điều động đến coi thi tại cụm khác nhằm hạn chế tình trạng coi thi học sinh của chính trường mình.

Camera không thể thay thế trách nhiệm con người

Cùng với phương án sắp xếp thí sinh, Bộ GD&ĐT đề xuất tăng cường camera tại phòng thi và các khu vực thi, sử dụng dữ liệu hình ảnh phục vụ hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. Những giải pháp như trộn thí sinh, tăng cường camera hay ứng dụng AI có thể thu hẹp một số kẽ hở trong tổ chức thi. Tuy nhiên, vụ việc tại Tuyên Quang đặt ra câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để ngăn chặn chính những người được giao nhiệm vụ bảo đảm sự nghiêm túc của kỳ thi cố tình vi phạm hoặc vô hiệu hóa quy trình kiểm soát?

Theo bà Nguyễn Thị Hiền, Hiệu trưởng Trường THPT Kim Liên (Hà Nội), trộn thí sinh là giải pháp cần thiết nhưng không thể thay thế trách nhiệm của cán bộ làm nhiệm vụ. Mỗi cá nhân tham gia tổ chức thi phải nhận thức rõ vi phạm Quy chế có thể đồng nghĩa với vi phạm pháp luật.

TS Lê Đông Phương, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Đại học cho rằng, con người vẫn là yếu tố quan trọng nhất trong việc bảo đảm tính nghiêm túc của kỳ thi. Dù quy trình được thiết kế chặt chẽ đến đâu, nếu người thực hiện thiếu trách nhiệm, họ vẫn có thể tìm ra kẽ hở để lách, thậm chí làm cho các quy định trở nên vô hiệu và thực hiện theo ý muốn cá nhân.

Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc có thêm bao nhiêu camera hay quy định được bổ sung bao nhiêu điều khoản, mà ở khả năng kiểm soát những người thực thi. Một quy trình có nhiều khâu kiểm tra nhưng cùng phụ thuộc vào một nhóm người thì chưa chắc đã tạo được sự giám sát độc lập.

Do đó, cùng với việc sửa đổi Quy chế thi, cần phân định rõ trách nhiệm của trưởng điểm thi, giám thị, thư ký và từng lực lượng tham gia. Việc lựa chọn, bố trí cán bộ phải bảo đảm khách quan, hạn chế xung đột lợi ích; tăng cường kiểm tra chéo, luân chuyển nhân sự ở những khâu nhạy cảm. Công tác phân công giám thị, bố trí phòng thi, quản lý đề thi và dữ liệu thi cần minh bạch, có khả năng truy xuất khi phát sinh dấu hiệu bất thường.

Đặc biệt, trách nhiệm của người đứng đầu điểm thi và các đơn vị liên quan cần được xác định cụ thể.

Ở phía thí sinh, giáo dục ý thức chấp hành Quy chế, đạo đức và văn hóa trung thực trong học tập, thi cử cũng cần được chú trọng. Một kỳ thi công bằng không chỉ được bảo đảm bằng những quy định nghiêm khắc trong phòng thi mà còn bắt đầu từ nhận thức của người học về giá trị thực chất của kết quả học tập.