Ngân vang lời Then trong đêm hè

Khi nhiều gia đình đã quây quần bên mâm cơm tối hay nghỉ ngơi thì tại Nhà văn hóa tổ dân phố 11A, phường Bắc Kạn lại vang lên tiếng đàn Tính, lời Then từ lớp học mới mở trong dịp hè. Không giáo án cầu kỳ, không sân khấu biểu diễn, lớp học được duy trì bằng tình yêu với văn hóa truyền thống và sự kiên trì của những người mong muốn tự mình giữ lấy tiếng Then giữa nhịp sống hiện đại.

Nghệ nhân và các học viên trong trang phục truyền thống tại lớp học hát Then, đàn Tính ở tổ dân phố 11A, phường Bắc Kạn.

Nghệ nhân và các học viên trong trang phục truyền thống tại lớp học hát Then, đàn Tính ở tổ dân phố 11A, phường Bắc Kạn.

Lớp học hát Then, đàn Tính được mở từ đầu tháng 6 năm nay, vào các buổi tối trong tuần. Bắt nguồn từ chính sự yêu thích của người dân, những người có chung niềm đam mê tự tập hợp lại, mua đàn Tính và mời Nghệ nhân dân gian Hà Đức Định đến truyền dạy. Tổ dân phố 11A đã tạo điều kiện về địa điểm để lớp học được duy trì trong suốt dịp hè.

Khi chúng tôi đến, làn điệu Then và tiếng Tính đã thu hút không ít người dân xung quanh ghé thăm. Lớp học với nhiều lứa tuổi khác nhau, nhưng với tình yêu văn hoa truyền thống đã kết nối họ lại, cùng tập luyện và nói cười rộn rã.

Học hát Then, đàn Tính đòi hỏi phải có sự kiên nhẫn, tập trung và tình yêu thật sư. Để có thể đánh đúng nhịp, nhớ được từng nốt nhạc và vừa đàn vừa hát, các học viên phải kiên trì luyện tập qua từng buổi học. Ban đầu lớp có 16 người đăng ký tham gia, nhưng đến nay chỉ còn 13 học viên theo học đều đặn. Trong lớp, người nhỏ tuổi nhất mới học lớp 5, còn người lớn tuổi nhất đã ngoài 70 tuổi. Phần lớn học viên trước đây chỉ từng nghe hát Then qua các chương trình văn nghệ, trên đài, tivi chứ chưa từng học hay cầm đàn Tính.

Học viên lớp hát Then, đàn Tính được hướng dẫn kiến thức cơ bản về nốt nhạc và kỹ thuật đánh đàn.

Học viên lớp hát Then, đàn Tính được hướng dẫn kiến thức cơ bản về nốt nhạc và kỹ thuật đánh đàn.

Bà Đào Thị Mai Sen, tổ dân phố 11A phường Bắc Kạn ngồi ở hàng ghế phía trên, vẫn chăm chú nhìn vào cây đàn để dò từng nốt nhạc. Dù đã nghỉ hưu, bà vẫn đều đặn đến lớp mỗi tối. "Trước đây tôi chưa biết hát Then, chỉ nghe qua đài, tivi. Sau khi nghỉ hưu, buổi tối tôi đi học cùng các chị em. Hiện giờ đã biết đánh được một số bài, thấy rất thú vị. Khó nhất là thuộc được các nốt trên đàn. Tôi mong rằng tất cả mọi người yêu thích đều có thể đánh được đàn, đệm được hát và tham gia biểu diễn để lan tỏa thêm nét văn hóa này", bà Sen chia sẻ.

Kiên trì theo lớp học còn có các học sinh trong dịp nghỉ hè. Với các em nhỏ, việc học đàn Tính ban đầu cũng không dễ dàng, nhất là khi phải phối hợp giữa tay đàn và lời hát.

Em Vũ Ngọc Quỳnh Anh, học sinh lớp 7, Trường THCS Bắc Kạn cho biết: Nhà em ở gần đây nên em đăng ký học để hiểu hơn về văn hóa dân tộc mình. Những buổi đầu em thấy khó, nhất là vừa đánh đàn vừa hát. Nhưng sau khi quen, em thấy dễ hơn. Em thích bài Lời Then dâng Đảng và bài Đường về bản em. Làn điệu của các bài hát đều rất hay, em thấy yêu quê hương, đất nước mình.

Theo lời giảng tận tình của Nghệ nhân Hà Đức Định, nhiều người lớn tuổi cặm cụi ghi chép từng nốt nhạc. Có người đi làm cả ngày, tối mới tranh thủ đến lớp. Có người chưa từng học bất kỳ nhạc cụ nào nhưng vẫn kiên trì. Những ngón tay chưa quen nhiều lần bấm sai dây, tiếng đàn lúc chênh nhịp, nhưng lại được sửa từng chút một.

Bà Ma Thị Thúy Hường, tổ dân phố 12, phường Bắc Kạn chia sẻ: Đến đây, chúng tôi được gặp gỡ, trò chuyện, cùng học đàn, học hát nên thấy rất vui và bổ ích. Qua những buổi học như thế này, chúng tôi cũng muốn góp phần giữ gìn những làn điệu truyền thống của dân tộc mình.

Giờ nghỉ giải lao, chúng tôi có dịp trò chuyện với Nghệ nhân Hà Đức Định, ông chia sẻ về những trăn trở: Không phải thiếu địa điểm hay thiếu đàn, mà làm sao giữ được học viên trong giai đoạn đầu. Do ban ngày nhiều người bận công việc nên tôi mở lớp vào buổi tối để mọi người dễ tham gia. Người trẻ học nhanh, mềm tay hơn, còn người lớn tuổi thường phải kiên trì. Nhưng điều đáng quý là mọi người đều rất yêu thích hát Then, đàn Tính nên vẫn cố gắng theo học.

Không có sân khấu lớn hay những buổi biểu diễn chuyên nghiệp, chỉ là một căn phòng nhỏ, những chiếc đàn cũ và những người yêu thích hát Then, đàn Tính. Lớp học nhỏ ở tổ dân phố 11A vẫn đều đặn sáng đèn mỗi tối, tiếng đàn Tính là sự gặp gỡ của nhiều thế hệ cùng chung một tình yêu với văn hóa truyền thống.

Các học viên mong muốn sau khóa học sẽ thành lập được một câu lạc bộ hát Then, đàn Tính của phường để cùng sinh hoạt, biểu diễn và tiếp tục truyền cảm hứng cho những người yêu làn điệu truyền thống. Điều đáng quý hơn cả là ngày càng có nhiều người muốn ngồi lại cùng nhau để học, để nghe và để giữ những làn điệu Then không bị vắng đi trong đời sống thường ngày.

Bích Phượng

Nguồn Thái Nguyên: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202606/ngan-vang-loi-then-trong-dem-he-548358d/