Ngành cà phê trước thềm vụ mới: Biến động giá và triển vọng xuất khẩu

Giá cà phê vẫn duy trì ở mức có lợi cho nông dân. Ảnh: Chu Khôi.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá thu mua cà phê tại khu vực Tây Nguyên trong tháng 8/2026 tăng 1.200-1.300 đồng/kg so với tháng trước. Đà tăng này chủ yếu do nguồn cung niên vụ cũ gần như cạn kiệt, trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn ráo riết gom hàng để trả đơn theo hợp đồng đã ký.

Đáng chú ý, ngày 6/8/2026, giá cà phê tại Đắk Nông (cũ) tăng lên 99.000 đồng/kg, mức cao nhất trong 6 tháng, còn Đắk Lắk và Gia Lai cùng đạt 98.800 đồng/kg, đưa giá bình quân toàn vùng lên 98.725 đồng/kg trước khi bước vào chu kỳ giảm.

Tính chung tháng 8/2026, giá cà phê tại Tây Nguyên ở mức 96.500 đồng- 97.000 đồng/kg, tăng 1.300 đồng/kg so với tháng trước. 

GIÁ CÀ PHÊ BIẾN ĐỘNG NHẸ, THỊ TRƯỜNG CHỜ TÍN HIỆU MỚI

Tuy nhiên, đến cuối tháng 8, giá cà phê trong nước giảm trên dưới 3.000 đồng/kg so với thời điểm cao ngày 6/8. Tuần đầu của tháng 9, giá cà phê gần như ít biết động. Tuy nhiên, giá cà phê trong nước ngày 9/9 giảm nhẹ 500 đồng/kg so với ngày trước đó tại toàn bộ khu vực Tây Nguyên sau nhiều phiên duy trì ổn định, đưa mức giá thu mua bình quân xuống khoảng 94.300 đồng/kg. 

Trái với diễn biến trong nước, giá cà phê thế giới tháng 8/2026 ghi nhận sự phân hóa mạnh mẽ giữa hai dòng sản phẩm khi Robusta chịu áp lực giảm giá từ lực bán và nguồn cung gia tăng, còn Arabica lại được hỗ trợ bởi những lo ngại về rủi ro thời tiết và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Trong tháng 8/2026, giá cà phê Robusta giao kỳ hạn tháng 9/2026 tại sàn London (Anh) đạt 3.725 USD/tấn, giảm 104 USD/tấn so với tháng 7/2026. Trong khi đó, giá cà phê Arabica giao kỳ hạn tháng 9/2026 tại sàn New York (Mỹ) đạt 344,5 US cent/lb, tăng xấp xỉ 21 US cent/lb so với tháng 7/2026.

Các chuyên gia nhận định thị trường cà phê toàn cầu thời gian qua chịu tác động từ hai xu hướng trái chiều. Một mặt, nguồn cung dồi dào từ Brazil tạo áp lực lên giá trong ngắn hạn. Tổ chức StoneX vừa nâng dự báo sản lượng cà phê Brazil niên vụ 2026/27 lên mức kỷ lục 77,2 triệu bao, tăng 2,6% so với dự báo trước đó. Riêng trong tháng 8, xuất khẩu cà phê của nước này đạt 3,44 triệu bao, tăng tới 45% so với cùng kỳ năm trước.

Mặt khác, thị trường vẫn được hỗ trợ bởi lượng tồn kho thấp và những lo ngại về thời tiết bất lợi. Theo Cepea thuộc Đại học São Paulo, dù thời tiết khô ráo gần đây giúp nông dân Brazil đẩy nhanh tiến độ thu hoạch Arabica niên vụ 2026/27, nhưng lượng mưa cao hơn trung bình trong mùa đông đã ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hạt. Cepea cho rằng vụ mùa năm nay có nguy cơ trở thành một trong những niên vụ Arabica có chất lượng thấp nhất trong nhiều năm gần đây.

Đến cuối tháng 8, khoảng 90% diện tích Arabica tại miền nam Minas Gerais đã được thu hoạch, vùng Cerrado Mineiro đạt 85-90%, còn Zona da Mata hoàn tất khoảng 97% diện tích.

Đối với Robusta, việc thu hoạch tại Espírito Santo và Rondônia đã kết thúc. Bởi vậy, thị trường cà phê thế giới hiện tập trung theo dõi tình hình thu hoạch cà phê của Việt Nam trong những tháng tới.

Tại Việt Nam, nguồn cung cà phê vụ cũ hiện gần như cạn kiệt trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn tích cực thu mua để thực hiện các hợp đồng đã ký kết, qua đó tạo lực đỡ cho giá trong nước.

Giới phân tích cho rằng tháng 9 và tháng 10, thời kỳ cà phê ở Brazil ra hoa, sẽ là giai đoạn quyết định đối với niên vụ cà phê 2027/28, đặc biệt trong bối cảnh nguy cơ El Niño quay trở lại. Ngoài lượng mưa, nhiệt độ được xem là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình ra hoa, đậu quả và phát triển quả non tại các vùng sản xuất lớn.

XUẤT KHẨU CÀ PHÊ 8 THÁNG ĐẠT HƠN 6 TỶ USD

Trong bối cảnh giá cà phê thế giới hạ nhiệt sau giai đoạn tăng nóng, xuất khẩu cà phê của Việt Nam vẫn duy trì quy mô cao. Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), trong 8 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 1,7 triệu tấn cà phê, thu về hơn 6 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng xuất khẩu tăng hơn 10%, song kim ngạch giảm 11,2% do giá xuất khẩu bình quân đi xuống.

Theo đánh giá của Vicofa, mặc dù kim ngạch xuất khẩu 8 tháng năm 2026 giảm so với cùng kỳ năm trước, song kết quả này vẫn khá tích cực. Năm 2025, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt mức kỷ lục 8,9 tỷ USD, tăng gần 60% so với năm 2024 nhờ giá xuất khẩu tăng mạnh. Do đó, mức kim ngạch hơn 6 tỷ USD sau 8 tháng năm 2026 vẫn cho thấy sức cạnh tranh và khả năng duy trì thị phần của ngành cà phê trên thị trường quốc tế.

Về cơ cấu mặt hàng, cà phê Robusta tiếp tục giữ vai trò chủ lực khi chiếm 73,3% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 1,01 triệu tấn Robusta, đạt 4 tỷ USD, tăng 11,4% về lượng nhưng giảm 15,4% về giá trị do giá bán giảm. Trong khi đó, cà phê chế biến chiếm 19,5% tổng kim ngạch xuất khẩu với giá trị đạt 1,06 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy xu hướng gia tăng tỷ trọng các sản phẩm chế biến sâu.

Đối với cà phê Arabica, xuất khẩu đạt 58,5 nghìn tấn, tương ứng 387,7 triệu USD, chiếm 7,1% tổng kim ngạch xuất khẩu và giảm nhẹ cả về lượng lẫn giá trị. Cà phê Excelsa tuy chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, đạt 985 tấn với kim ngạch 4,3 triệu USD, tăng hơn 44% về giá trị.

Vicofa dự báo xuất khẩu cà phê trong những tháng cuối năm 2026 sẽ tiếp tục duy trì đà tích cực, với sản lượng cả năm tăng khoảng 8-10% so với năm 2025 nhờ nguồn cung từ thu hoạch niên vụ mới bắt đầu từ tháng 11.

Tuy nhiên, thị trường cũng đối mặt áp lực từ nguồn cung toàn cầu gia tăng. Điều này có thể khiến giá cà phê tiếp tục chịu sức ép giảm, buộc ngành cà phê Việt Nam phải tập trung nâng cao giá trị thay vì chỉ gia tăng sản lượng.

Một động lực đáng chú ý là Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), sẽ chính thức áp dụng từ cuối năm 2026. Theo Vicofa, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để cà phê Việt Nam gia tăng thị phần tại EU. Hiện hơn 30% diện tích cà phê trong nước đã có các chứng chỉ sản xuất bền vững và khoảng 35-40% sản lượng có khả năng đáp ứng yêu cầu EUDR. Các lô hàng đạt chuẩn được thị trường trả giá cao hơn khoảng 50 USD/tấn so với cà phê thông thường.

Bên cạnh đó, chế biến sâu được xem là chìa khóa nâng giá trị xuất khẩu. Hiện cà phê chế biến chỉ chiếm khoảng 8,2-8,3% khối lượng xuất khẩu nhưng đóng góp tới 17,5% tổng kim ngạch. Nhu cầu đối với các sản phẩm cà phê hòa tan, rang xay và phối trộn đang gia tăng tại nhiều thị trường, đặc biệt là Trung Quốc. Vicofa cho rằng đây sẽ là động lực quan trọng giúp ngành cà phê hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 9 tỷ USD trong năm 2026.