Ngành đa cấp 'hụt hơi' trong cuộc đua với thương mại điện tử

Theo tổng kết của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), năm 2025, thị trường bán hàng đa cấp tại Việt Nam có 15 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động, tương đương năm trước. Tổng doanh thu toàn ngành đạt khoảng 15.096 tỷ đồng với hơn 652.000 người tham gia.

Phần lớn doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động có lợi nhuận, một số doanh nghiệp giữ được đà tăng trưởng doanh thu và có đóng góp nhất định cho ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp bán hàng đa cấp tiếp tục tạo việc làm, thu nhập cho người dân và tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tích cực đó, ngành bán hàng đa cấp đang phải đối mặt với nhiều thách thức.

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, số lượng doanh nghiệp hoạt động bán hàng đa cấp tiếp tục xu hướng giảm trong năm 2025. Dù vẫn có doanh nghiệp mong muốn gia nhập thị trường, số lượng không nhiều. Số người tham gia bán hàng đa cấp cũng giảm nhẹ so với năm 2024, trong khi lượng người tham gia mới có xu hướng đi xuống trong những năm gần đây.

Hoạt động của toàn ngành vẫn tập trung chủ yếu ở một số doanh nghiệp lớn, cho thấy sức hấp dẫn của thị trường đối với các doanh nghiệp mới chưa thực sự cao.

Ảnh minh họa.

Bà Trần Thị Mai Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, doanh thu toàn ngành năm 2025 giảm nhẹ so với năm trước do chịu tác động từ nhiều yếu tố khách quan.

Trong đó, những biến động của tình hình kinh tế - xã hội đã ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua của người tiêu dùng và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc sáp nhập đơn vị hành chính tại một số địa phương cũng làm thay đổi địa bàn hoạt động, ảnh hưởng đến quá trình tổ chức và phát triển mạng lưới của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các kênh phân phối hiện đại, đặc biệt là thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến.

Sự phát triển mạnh mẽ của các mô hình kinh doanh số đã tạo ra nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng, đồng thời làm giảm lợi thế truyền thống của mô hình bán hàng đa cấp trong việc tiếp cận khách hàng và mở rộng mạng lưới phân phối. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc gia tăng doanh số cũng như thu hút người tham gia mới.

Hệ quả là mức thu nhập của phần lớn người tham gia bán hàng đa cấp vẫn chưa đạt như kỳ vọng, ảnh hưởng tới khả năng duy trì và mở rộng lực lượng bán hàng.

Không chỉ đối mặt với áp lực cạnh tranh, ngành bán hàng đa cấp còn phải giải quyết bài toán hình ảnh và niềm tin thị trường.

Theo bà Trần Thị Mai Hương, dù công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cảnh báo về đa cấp biến tướng đã được triển khai mạnh mẽ trong nhiều năm qua, nhận thức của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Nhiều người vẫn đánh đồng hoạt động bán hàng đa cấp hợp pháp với các mô hình đa cấp bất chính hoặc lừa đảo tài chính.

Tâm lý e ngại này tiếp tục là rào cản lớn đối với các doanh nghiệp hoạt động chân chính, khiến việc phát triển mạng lưới và tiếp cận khách hàng gặp nhiều khó khăn.

“Người tiêu dùng vẫn có những định kiến nhất định với hoạt động kinh doanh đa cấp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp được cấp phép hiện nay đều chú trọng đầu tư vào sản phẩm và kênh phân phối, nhiều sản phẩm đã xây dựng được uy tín trên thị trường với thông tin công bố minh bạch, đầy đủ”, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết.

Bên cạnh những khó khăn của thị trường, vai trò của tổ chức đại diện ngành cũng chưa được phát huy như kỳ vọng. Năm 2025, Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam được đánh giá hoạt động kém hiệu quả do biến động về nhân sự và thành viên, chưa thực hiện tốt vai trò kết nối doanh nghiệp, tham gia xây dựng chính sách cũng như triển khai các hoạt động xã hội.

Dù vậy, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng đa cấp tiếp tục được duy trì hiệu quả. Hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cảnh báo đa cấp biến tướng được triển khai sâu rộng từ trung ương tới địa phương. Sự phối hợp giữa Bộ Công Thương và lực lượng công an trong đấu tranh phòng chống tội phạm liên quan đến đa cấp trái phép cũng được thực hiện thường xuyên, liên tục. Một số vụ việc đã bị khởi tố theo Điều 217a Bộ luật Hình sự.

Theo bà Trần Thị Mai Hương, trong năm 2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ tiếp tục tham mưu cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp bán hàng đa cấp chân chính hoạt động và phát triển. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công tác quản lý, tăng cường tuyên truyền nhằm cải thiện hình ảnh của ngành và nâng cao nhận thức của người tiêu dùng.

Công tác kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm cũng sẽ tiếp tục được tăng cường nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, qua đó góp phần xây dựng thị trường bán hàng đa cấp minh bạch, lành mạnh và bền vững hơn trong thời gian tới.