Ngành dừa Vĩnh Long: Vượt qua cơn bão giá bằng chiến lược xanh

Vườn dừa hữu cơ tại ấp Phú Thọ II, xã Tiểu Cần, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Trước thực tế này, địa phương đang tập trung phát triển diện tích dừa hữu cơ, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tăng cường liên kết sản xuất – tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị và hướng đến xuất khẩu bền vững.

Hiệu quả từ sản xuất hữu cơ

Tỉnh Vĩnh Long hiện có hơn 122.800 ha dừa, chiếm khoảng 61% diện tích dừa cả nước; trong đó, hơn 114.000 ha đang cho quả. Tuy nhiên, những biến động của thị trường thời gian qua đã tác động mạnh đến ngành hàng chủ lực này.

Nếu như năm 2025, nhiều thời điểm giá dừa từ 200.000 - 240.000 đồng/chục (12 quả), thì từ Tết Nguyên đán 2026 đến nay giảm xuống chỉ còn 30.000 – 50.000 đồng/chục. Trước áp lực giá cả và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ đang trở thành giải pháp chiến lược cho ngành dừa địa phương.

Tại xã Song Lộc, dừa được xác định là cây trồng chủ lực với diện tích hơn 1.600 ha; trong đó, dừa sản xuất theo hướng hữu cơ chiếm khoảng 51%. Việc chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo nền tảng cho liên kết tiêu thụ và xuất khẩu.

Theo Chủ tịch UBND xã Song Lộc Ngô Hồng Thanh, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, từng bước thay đổi tập quán sản xuất truyền thống. Nhờ đó, nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư cải tạo vườn dừa, áp dụng kỹ thuật mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nông dân xã Tiểu Cần (Vĩnh Long) chăm sóc vườn dừa mới trồng theo chuẩn hữu cơ. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Địa phương xác định ổn định diện tích trồng dừa đến năm 2030 khoảng 1.644 ha; trong đó, tập trung mở rộng diện tích dừa hữu cơ gắn với xây dựng mã số vùng trồng, phấn đấu có khoảng 30% diện tích đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Song song đó, xã tăng cường ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, từng bước thay thế các giống dừa già cỗi, năng suất thấp bằng các giống chất lượng cao, phù hợp nhu cầu thị trường.

Thực tế tại nhiều địa phương khác cũng cho thấy, các vườn dừa trồng theo chuẩn hữu cơ đang mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp người trồng dừa ổn định thu nhập và giảm thiểu rủi ro trước biến động thị trường. Nhờ đáp ứng yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, dừa hữu cơ có giá bán ổn định hơn so với sản xuất truyền thống, đồng thời được doanh nghiệp ký kết bao tiêu dài hạn. Qua đó, nông dân không chỉ nâng cao thu nhập mà còn giảm chi phí đầu vào, hạn chế sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường.

Gia đình bà Nguyễn Thị Nhành (ấp Phú Thọ II, xã Tiểu Cần) chuyển đổi 0,4 ha đất lúa sang trồng dừa hữu cơ được 6 năm. Bình quân mỗi tháng, vườn dừa cho sản lượng khoảng 300 quả, đầu ra liên kết với hợp tác xã nên giá bán cao hơn từ 10% so với canh tác truyền thống. Thấy rõ hiệu quả nên gia đình bà vừa chuyển đổi thêm 0,2 ha lúa sang trồng dừa hữu cơ. Theo bà Nhành, canh tác hữu cơ giúp giảm đáng kể chi phí nhờ tận dụng phân ủ tại chỗ, đồng thời đảm bảo sức khỏe và môi trường sản xuất.

Theo ông Huỳnh Bảo Kỳ, Trưởng Ban Nhân dân ấp Phú Thọ II, toàn ấp có 263 ha đất nông nghiệp, trước đây chủ yếu trồng lúa. Những năm gần đây, người dân chuyển đổi sang trồng dừa ngày càng nhiều; trong đó, các diện tích sản xuất hữu cơ gắn với hợp tác xã mang lại hiệu quả cao, giúp tăng thu nhập từ 3 – 5 lần so với trồng lúa trên cùng diện tích. Ngoài ra, khi tham gia hợp tác xã và ký kết hợp đồng với doanh nghiệp, nông dân được hỗ trợ kỹ thuật, đảm bảo đầu ra ổn định. Định hướng sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ không chỉ giúp tăng lợi nhuận mà còn giảm chi phí, giảm phát thải, góp phần bảo vệ môi trường.

Xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, mở rộng thị trường xuất khẩu

Dừa hữu cơ tại ấp Phú Thọ II, xã Tiểu Cần, tỉnh Vĩnh Long mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, đến cuối năm 2025, diện tích sản xuất dừa theo tiêu chuẩn hữu cơ toàn tỉnh đạt hơn 30.700 ha, với nhiều chứng nhận quốc tế như USDA, EU, JAS và Trung Quốc. Toàn tỉnh đã được cấp 222 mã số vùng trồng dừa tươi và có 29 cơ sở đóng gói được Hải quan Trung Quốc cấp mã số, đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường này.

Hiện nay, tỉnh có 151 doanh nghiệp tham gia chế biến dừa, hình thành hệ sinh thái sản phẩm tương đối hoàn chỉnh, từ các sản phẩm truyền thống như nước dừa, cơm dừa nạo sấy đến các sản phẩm giá trị cao như than hoạt tính, chỉ xơ dừa, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng. Năm 2025, các sản phẩm chế biến từ dừa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khá so với cùng kỳ; trong đó, cơm dừa nạo sấy tăng 15,45%, sữa dừa tăng 12,54%, nước dừa tăng 13,75%, than hoạt tính tăng 12,66%. Đây là những mặt hàng có giá trị gia tăng cao, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Tuy nhiên, việc liên kết sản xuất – tiêu thụ vẫn còn hạn chế, sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu gắn kết, dẫn đến giá trị ngành dừa chưa được phát huy tương xứng với tiềm năng.

Theo ông Lê Văn Đông, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, với lợi thế là địa phương có diện tích dừa lớn nhất cả nước, tỉnh đang xây dựng đề án phát triển toàn diện ngành dừa đến năm 2030, định hướng đến năm 2045; trong đó, chú trọng cải tạo diện tích dừa già cỗi, tuyển chọn giống chất lượng cao, quy hoạch lại vùng sản xuất theo hướng tập trung, canh tác hữu cơ phù hợp từng nhóm sản phẩm phục vụ tiêu dùng, chế biến và xuất khẩu.

Ông Lê Văn Đông nhấn mạnh, việc phát triển dừa hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế là hướng đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng, đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu, đồng thời từng bước thực hiện mục tiêu giảm phát thải, phát triển nông nghiệp xanh và bền vững. Để thực hiện hiệu quả, tỉnh sẽ đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất thông qua các tổ hợp tác, hợp tác xã; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung đủ điều kiện cấp mã số vùng trồng; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong chuỗi liên kết từ hỗ trợ giống, kỹ thuật, vật tư đầu vào đến bao tiêu sản phẩm, qua đó nâng cao hiệu quả và thu nhập cho người trồng dừa.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết, để ngành dừa phát triển bền vững, tỉnh đang xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, đạt chuẩn hữu cơ, gắn với truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Vườn dừa hữu cơ của bà Nguyễn Thị Nhành tại ấp Phú Thọ II, xã Tiểu Cần, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Tỉnh đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt, chủ động ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm, bảo đảm lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia.

Cùng đó, ngành nông nghiệp tiếp tục hướng dẫn nông dân chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; chú trọng cấp mã số xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng như châu Âu, Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc… nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho ngành dừa địa phương.

Ngoài ra, ngành chuyên môn tăng cường tập huấn kỹ thuật, quản lý dịch hại theo hướng sinh học để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển hệ thống bảo quản, logistics nhằm chủ động điều tiết nguồn cung, ổn định giá dừa nguyên liệu.

Việc xúc tiến thương mại tiếp tục được tỉnh đẩy mạnh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị xuất khẩu cho ngành dừa.

Vĩnh Long đặt mục tiêu năm 2026 nâng tỷ lệ diện tích dừa đạt chứng nhận hữu cơ lên 30% tổng diện tích dừa toàn tỉnh. Với định hướng phát triển dừa hữu cơ gắn với liên kết chuỗi, chế biến sâu và mở rộng thị trường quốc tế, ngành dừa Vĩnh Long đang từng bước tái cơ cấu theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.