Ngành hàng không vẫn trụ vững trước nhiều áp lực

Ngành hàng không Việt Nam đang cho thấy một nội lực khá mạnh. Trong ảnh: Dự án sân bay Long Thành đang gấp rút được thi công. Ảnh: LÊ VŨ

Sức bật mạnh mẽ

Bất chấp những rủi ro địa chính trị “leo thang” tại khu vực Trung Đông và áp lực từ chi phí nhiên liệu tăng cao thời gian gần đây, ngành hàng không Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng khá tốt. Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán SHS, dữ liệu thực tế trong bốn tháng đầu năm 2026 cho thấy ngành hàng không đang trên đà bứt phá toàn diện, từ vận tải hành khách cho đến vận tải hàng hóa.

Ở phân khúc khách quốc tế, sản lượng đạt 19 triệu lượt, ghi nhận mức tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Con số này vượt qua mức kỳ vọng, tạo đà vững chắc để toàn ngành hướng tới mục tiêu 54 triệu lượt khách quốc tế vào cuối năm 2026.

Sự bứt phá này không đơn thuần là hiệu ứng phục hồi sau đại dịch Covid-19, mà phản ánh sự dịch chuyển sâu sắc về cấu trúc dòng khách toàn cầu. Dù áp lực giá nhiên liệu leo thang tác động tiêu cực đến giá vé chặng dài, lực cầu đối với các chặng bay ngắn và trung bình trong khu vực châu Á vẫn bùng nổ mạnh mẽ.

Bên cạnh mảng khách quốc tế, thị trường bay nội địa cũng chứng kiến sức bền bỉ đáng ngạc nhiên. Mặc dù tình trạng thiếu hụt đội tàu bay và giá nhiên liệu cao đã đẩy giá vé lên, sản lượng khách nội địa trong bốn tháng đầu năm 2026 vẫn đạt 27 triệu lượt, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Theo tiến độ này, sản lượng cả năm 2026 được kỳ vọng sẽ đạt 86 triệu lượt, tiệm cận với mức đỉnh lịch sử được thiết lập vào năm 2023. Điều này minh chứng cho sức cầu nội địa vững chắc cũng như kỳ vọng sớm cải thiện tình trạng thiếu hụt máy bay.

Đáng chú ý, thị trường vận tải hàng hóa (Air Cargo) cũng đang bước vào giai đoạn bùng nổ mang tính cấu trúc. Trong bốn tháng đầu năm 2026, sản lượng hàng hóa thông qua các cảng hàng không đạt 616.000 tấn, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, tạo tiền đề hướng tới cột mốc 2 triệu tấn vào cuối năm nay.

Động lực bứt phá đến từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu khi các tập đoàn đa quốc gia đang triệt để đẩy nhanh chiến lược “Trung Quốc + 1” nhằm phòng vệ rủi ro căng thẳng thương mại, biến Việt Nam thành cứ điểm sản xuất thay thế mang tính chiến lược. Trên cơ sở đó, vận tải hàng không trở thành lựa chọn quan trọng để bảo chứng tính liền mạch đối với các ngành hàng có giá trị cao, vòng đời ngắn như linh kiện điện tử và bán dẫn.

Định tuyến lại dòng chảy khách quốc tế

Rủi ro lớn nhất mà các hãng hàng không đang phải đối phó là sự biến động của giá dầu, khi nhiên liệu chiếm từ 40-60% cấu trúc chi phí hoạt động. Khi xảy ra những “cú sốc” giá nhiên liệu tăng vọt (Jet Fuel), biên lợi nhuận của toàn ngành lập tức bị tổn thương do độ trễ của việc điều chỉnh giá vé và phòng vệ rủi ro (hedging). Tuy nhiên, thị trường dường như đang có phần lo sợ thái quá.

Dữ liệu lịch sử IATA chứng minh rằng ngành hàng không luôn có cách “sinh tồn”. Giai đoạn 2011-2014, dù giá nhiên liệu neo ở đỉnh 124 đô la Mỹ/thùng, các hãng hàng không vẫn duy trì biên lợi nhuận toàn ngành ở mức dương khoảng 3% thông qua ba yếu tố quản trị: tối ưu hóa cấu trúc đội bay, tăng hệ số lấp đầy chuyến bay và chuyển giao chi phí vào giá vé trần. Hiện tại, khi xu hướng giá nhiên liệu đã xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt, mặt bằng chi phí được kỳ vọng sẽ sớm tái lập lại vùng nền ổn định, đưa ngành quay lại quỹ đạo tăng trưởng.

Song song đó, căng thẳng địa chính trị tại Iran đã làm tê liệt các trung tâm trung chuyển hàng không tại Trung Đông, kéo theo sản lượng khách trên tuyến bay qua khu vực này đến châu Á sụt giảm nghiêm trọng từ 40-65%. Hệ quả là lưu lượng hành khách này lập tức dịch chuyển định tuyến qua các hãng hàng không nội vùng châu Á - Thái Bình Dương (APAC) với mức tăng trưởng 23%.

Nhờ an ninh chính trị ổn định, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hưởng lợi tối đa. Dữ liệu IATA tháng 3-2026 cho thấy đường bay Hà Nội - TPHCM đã ghi nhận mức bứt phá 14%, đứng thứ 2 về tốc độ tăng trưởng và thứ 4 về tổng sản lượng trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Siêu dự án sân bay Long Thành

Cũng theo SHS, dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành được xem là yếu tố quyết định chu kỳ tăng trưởng mới của toàn ngành hàng không Việt Nam. Để kịp mục tiêu bàn giao thương mại vào cuối năm 2026, dự án dự kiến sẽ phải giải ngân con số kỷ lục lên tới 60.180 tỉ đồng trong năm nay (sau khi đã giải ngân lũy kế 34.190 tỉ đồng tính đến cuối năm 2025). Tuy nhiên, đại công trường này đang đối mặt với những “nút thắt” lớn như thiếu hụt nhân công do phải cạnh tranh với các công trình lân cận.

Song song đó, chi phí vật liệu tăng phi mã (giá bê tông nhựa tăng 40-50%, nhiên liệu máy móc tăng gần gấp đôi) đang gây áp lực tài chính không nhỏ lên các nhà thầu. Dù vậy, các hạng mục cốt lõi vẫn đang bám sát lộ trình: dự án thành phần 1 (trụ sở hành chính; 765 tỉ đồng) đã hoàn thành phần lớn; dự án thành phần 2 (tháp không lưu; 3.435 tỉ đồng) đã vận hành hệ thống kỹ thuật. Quan trọng nhất là dự án thành phần 3 (nhà ga và đường băng; 99.019 tỉ đồng) đã đạt 74% giá trị hợp đồng. Khu vực ga đi đã hoàn thiện ốp trần, ga đến cơ bản lắp đặt xong hệ thống băng chuyền hành lý với 80% thiết bị nhập khẩu đã được lắp ráp.

Nhìn chung, ngành hàng không Việt Nam đang cho thấy một nội lực khá mạnh. Bất chấp những thách thức từ áp lực chi phí nguyên liệu đầu vào và các điểm nghẽn thi công tại sân bay Long Thành, đà bứt phá về sản lượng hành khách cùng cơ hội từ sự dịch chuyển của các cứ điểm sản xuất toàn cầu đang tạo ra xung lực lớn. Với việc thấu hiểu chu kỳ ngành và nắm bắt thời điểm hợp lý, ngành hàng không vẫn được đánh giá là một lĩnh vực tiềm năng cho các nhà đầu tư trong một tầm nhìn dài hạn.