Ngành sản xuất khởi đầu vững chắc cho năm 2026

Động lực từ đơn hàng quốc tế và làn sóng tuyển dụng

Sáng 2/2, S&P Global công bố báo cáo PMI ngành sản xuất Việt Nam. Theo đó, PMI tháng 1/2026 đạt 52,5 điểm, giảm nhẹ so với mức 53 điểm của tháng 12/2025 nhưng vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm, khẳng định sự cải thiện rõ rệt về điều kiện kinh doanh ngay từ đầu năm, đồng thời đánh dấu chuỗi tăng trưởng bảy tháng liên tiếp của khu vực sản xuất.

Theo báo cáo Chỉ số Nhà quản trị mua hàng tháng 1/2026, việc làm đã tăng tháng thứ tư liên tiếp, đạt tốc độ tạo việc làm nhanh nhất kể từ tháng 6/2024. Ảnh: Đan Thanh

Mặc dù chỉ số PMI tổng thể cho thấy tăng trưởng có suy giảm nhẹ, nhưng thực tế sản lượng trong tháng 1 vẫn ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ và nhanh chóng. Nguyên nhân chính là do số lượng đơn đặt hàng mới tăng với tốc độ nhanh hơn so với tháng trước đó, trong bối cảnh nhu cầu của khách hàng được cải thiện. Sau khi ghi nhận lần giảm thứ ba trong bốn tháng qua (mặc dù nhìn chung là không đáng kể), các thành viên tham gia khảo sát cho biết họ đã nhận được đơn đặt hàng mới từ các nền kinh tế châu Á khác, điển hình là Ấn Độ.

Sự gia tăng sản lượng đáng kể ghi nhận trong tháng 1 có được nhờ số lượng việc làm duy trì ổn định. Việc làm đã tăng tháng thứ tư liên tiếp, đạt tốc độ tạo việc làm nhanh nhất kể từ tháng 6/2024. Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận một đặc điểm đáng lưu ý là một số công ty hiện nay chỉ tuyển dụng công nhân theo hợp đồng tạm thời.

Song song với việc tuyển dụng, các doanh nghiệp cũng tăng cường hoạt động mua hàng để đáp ứng nhu cầu sản lượng cao hơn, kéo dài chuỗi thời gian tăng trưởng hiện tại lên bảy tháng. Tuy nhiên, lượng tồn kho đầu vào đã giảm lần đầu tiên kể từ tháng 9 năm ngoái do các mặt hàng mua vào đã được sử dụng triệt để hỗ trợ sản xuất. Lượng hàng tồn kho thành phẩm cũng giảm với tốc độ nhanh nhất trong bốn tháng qua nhờ việc giao hàng đến khách hàng diễn ra nhanh chóng.

Việc giao hàng cho khách hàng diễn ra tương đối nhanh chóng, giúp các nhà sản xuất duy trì khối lượng công việc ổn định. Lượng công việc tồn đọng tiếp tục giảm tháng thứ hai liên tiếp, dù mức giảm chưa lớn, phản ánh khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp đang được cải thiện.

Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence Andrew Harker nhìn nhận: “Ngành sản xuất của Việt Nam đã có một khởi đầu vững chắc cho năm nay khi các doanh nghiệp tăng cường sản lượng để đáp ứng lượng đơn đặt hàng mới tăng và như một phần nỗ lực đáp ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng. Tiếp nối động lực tăng trưởng được tích lũy cho tới cuối năm 2025, ngành sản xuất có triển vọng tốt cho một năm 2026 thành công”.

Còn theo TS. Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, PMI trên 50 điểm trong 7 tháng liên tục cho thấy xu hướng các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, việc làm tăng, đơn hàng tăng. “Cốt lõi là niềm tin kinh doanh đang trở lại, chứng tỏ môi trường kinh doanh ở Việt Nam được đánh giá tốt. Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều rủi ro bất định, đồng thời tạo nền tảng để chúng ta đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong năm nay”.

Không nên chủ quan!

Báo cáo của S&P Global cũng chỉ ra rằng thời gian giao hàng của nhà cung cấp tiếp tục kéo dài do nhu cầu đầu vào tăng cao và tình trạng khan hiếm nguyên vật liệu. Những yếu tố này dẫn đến chi phí đầu vào tiếp tục tăng mạnh. Dù tốc độ lạm phát đã giảm nhẹ so với mức cao nhất trong ba năm rưỡi của tháng 12, nhưng mức độ vẫn rất đáng kể. Do vậy, các công ty tiếp tục tăng nhanh giá bán hàng. Thực tế, tốc độ tăng giá đầu ra trong tháng 1/2026 đã nhanh hơn và trở thành mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2022.

Bất chấp những rào cản về giá cả, tâm lý lạc quan của các nhà sản xuất đang ở mức rất cao. Niềm tin kinh doanh về triển vọng sản lượng trong 12 tháng tới đã cải thiện tháng thứ tư liên tiếp, đạt mức cao nhất kể từ tháng 3/2024 (tương đương mức cao nhất trong 22 tháng). Có tới 55% số người trả lời khảo sát dự đoán sản lượng sẽ tăng trong năm tới, dựa trên kỳ vọng số lượng đơn đặt hàng mới tiếp tục tăng trong bối cảnh điều kiện thị trường được cải thiện.

Dù triển vọng tươi sáng song ông Andrew Harker lưu ý lạm phát là "lực cản" tiềm tàng. “Tình trạng khan hiếm nguồn cung nguyên vật liệu tiếp tục làm tăng mạnh giá cả trong tháng 1 và các công ty phản ứng bằng cách tăng giá bán ở mức độ mạnh hơn. Cho đến nay nhu cầu vẫn chưa thay đổi trước những áp lực này, nhưng chúng ta sẽ cần để ý đến bất kỳ dấu hiệu yếu đi nào của số lượng đơn đặt hàng mới trong những tháng tới”, ông nói.

Để duy trì đà tăng trưởng, TS. Huỳnh Thanh Điền cho rằng Việt Nam không nên chủ quan trước các rủi ro địa chính trị và thương mại. Ông đề xuất trong ngắn hạn, Nhà nước cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào (logistics, năng lượng); đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nhất là thủ tục thuế, hải quan để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Cùng với đó, cần tăng tỷ lệ nội địa hóa, khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ thông qua chương trình hỗ trợ lãi suất kích cầu đầu tư như cách mà TP. Hồ Chí Minh thực hiện. Về dài hạn, cần xây dựng các hành lang kinh tế, liên kết vùng và hạ tầng chiến lược để giảm chi phí vận hành cho toàn nền kinh tế.

Về phía doanh nghiệp, cần nâng cao năng lực thích ứng rủi ro, đẩy mạnh chuyển đổi số và tuân thủ các tiêu chuẩn xanh (ESG). Các doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy kinh doanh - đổi từ mục tiêu "số lượng" sang "giá trị": thay vì sản xuất nhiều sản phẩm giá rẻ, cần hướng tới tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao trên mỗi đơn vị. Cùng với đó, cần gia tăng liên kết, chia sẻ nguồn lực (nhà kho, tài nguyên) để tối ưu hóa chi phí sản xuất. Đặc biệt, nỗ lực đa dạng hóa thị trường cũng sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt rủi ro trong sản xuất, xuất khẩu.

Đan Thanh