Ngành xăng dầu trước biến động toàn cầu: Tăng dự trữ, mở nguồn cung
Biến động địa chính trị và nhu cầu chuyển dịch năng lượng đang tác động mạnh tới thị trường xăng dầu. Vì thế, việc nâng cấp tiêu chuẩn nhiên liệu nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải và bảo vệ môi trường, được coi là động lực tăng trưởng của ngành xăng dầu.
Biến động địa chính trị gây áp lực lớn lên nguồn cung
Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, sáng 12/3 do Bộ Công Thương tổ chức, ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã đưa ra nhiều nhận định về triển vọng tăng trưởng của ngành năng lượng trong năm 2026, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và thúc đẩy hoạt động nhập khẩu xăng dầu ổn định.
Theo ông Bảo, đối với lĩnh vực xăng dầu và năng lượng nói chung, việc đánh giá tăng trưởng nếu chỉ dựa vào kim ngạch thương mại hoặc doanh thu sẽ không phản ánh đầy đủ thực chất của thị trường.
“Trong ngành xăng dầu, chỉ tiêu tăng trưởng nên được tính theo sản lượng thay vì kim ngạch. Giá cả thị trường biến động mạnh có thể khiến kim ngạch tăng cao, nhưng sản lượng thực tế không thay đổi nhiều", ông Bảo nhấn mạnh.
Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, sáng 12/3, do Bộ Công Thương tổ chức. Ảnh: Cấn Dũng
Theo đánh giá của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, trong năm 2026 và các năm tiếp theo, mức tăng trưởng sản lượng tiêu thụ xăng dầu của Việt Nam dự kiến chỉ dao động khoảng 4-5% mỗi năm. Đây được xem là mức tăng phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế và xu hướng tiết kiệm năng lượng.
Trong khi đó, nếu chỉ nhìn vào giá trị kim ngạch, con số tăng trưởng có thể vượt 10% do biến động giá dầu thế giới.
Ông Bảo dẫn chứng rằng trong một số giai đoạn gần đây, giá xăng dầu quốc tế có thời điểm tăng tới 40 - 50%, khiến tổng kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh dù lượng nhập khẩu không tăng tương ứng.
“Chính vì vậy, nếu đánh giá tăng trưởng của ngành xăng dầu chỉ dựa trên kim ngạch sẽ không phản ánh đúng bản chất của thị trường năng lượng", ông Bảo nói.
Bên cạnh câu chuyện tăng trưởng, vấn đề lớn nhất của ngành xăng dầu hiện nay là bảo đảm nguồn cung trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.
Theo ông Bảo, trong thời gian qua, Chính phủ và Bộ Công Thương đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước. Các doanh nghiệp đầu mối cũng đã chủ động tìm kiếm và đa dạng hóa các nguồn cung trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, thị trường năng lượng vẫn đang chịu tác động lớn từ những yếu tố khách quan, đặc biệt là tình hình xung đột tại Trung Đông.
Ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam. Ảnh: Cấn Dũng
Một trong những điểm nghẽn quan trọng là khu vực eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược nơi khoảng 80% lượng dầu phục vụ khu vực châu Á và khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua. “Đây là điểm nghẽn rất lớn của thị trường năng lượng. Chỉ cần xảy ra gián đoạn ở khu vực này, chuỗi cung ứng xăng dầu toàn cầu sẽ chịu tác động ngay lập tức", ông Bảo nhận định.
Theo đó, ngay cả khi các doanh nghiệp đã ký kết hợp đồng nhập khẩu dài hạn, nguy cơ đối tác tuyên bố “bất khả kháng” vẫn có thể xảy ra nếu nguồn cung bị gián đoạn do chiến sự hoặc các yếu tố chính trị.
Điều này khiến việc dự báo và cân đối tổng nguồn cung xăng dầu trở nên rất khó khăn.
Động lực tăng trưởng mới của ngành
Dù đối mặt nhiều thách thức, ngành xăng dầu Việt Nam vẫn có một số động lực tăng trưởng mới trong năm 2026. Theo ông Bảo, một trong những yếu tố quan trọng là lộ trình triển khai xăng sinh học E10 tại Việt Nam.
Theo kế hoạch, từ ngày 1/6/2026, Việt Nam sẽ bắt đầu triển khai rộng rãi việc sử dụng xăng E10 – loại nhiên liệu pha trộn 10% ethanol sinh học.
"Việc áp dụng E10 sẽ làm gia tăng nhu cầu nhập khẩu ethanol khoảng 600.000 – 700.000 tấn mỗi năm. Đây sẽ là một nguồn kim ngạch mới cho hoạt động nhập khẩu nhiên liệu trong năm 2026", ông Bảo cho biết.
Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Cấn Dũng
Hiện nay, nguồn cung ethanol trên thị trường quốc tế chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil, trong đó Mỹ là nhà cung cấp lớn nhất. Do đó, các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam sẽ phải tăng cường hợp tác với các đối tác tại những thị trường này.
Một động lực tăng trưởng khác của ngành xăng dầu đến từ quá trình nâng cấp tiêu chuẩn nhiên liệu nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho rằng, trong những năm tới, Việt Nam sẽ từng bước chuyển sang sử dụng các loại nhiên liệu có tiêu chuẩn cao hơn như Euro 4 và Euro 5. Quá trình chuyển đổi này sẽ kéo theo nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm xăng dầu chất lượng cao.
Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến. Ảnh: Cấn Dũng
Theo Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu nhiều biến động, việc xây dựng cơ chế dự trữ linh hoạt sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường trong nước.“An ninh năng lượng phải được nhìn nhận như một vấn đề chiến lược dài hạn. Chỉ khi có nguồn dự trữ và nguồn cung ổn định, chúng ta mới có thể ứng phó hiệu quả với các biến động của thị trường toàn cầu", ông Bảo nhấn mạnh.
