Ngày không ô tô tại Bỉ: Cơ hội thay đổi thói quen di chuyển

Người dân đi xe đạp trên đường phố tại Brussels, Bỉ ngày 20/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo phóng viên TTXVN tại Bỉ, từ 9h30 sáng đến 19h (giờ địa phương), toàn bộ 19 quận của Vùng Thủ đô Brussels đóng cửa với xe cơ giới, kể cả xe điện. Giao thông công cộng miễn phí cả ngày. Những phương tiện được cấp giấy miễn trừ chỉ được chạy tối đa 30 km/h. Năm nay, sự kiện đạt kỷ lục với hơn 70 địa phương trên cả nước tham gia, trong đó có 22 địa phương thuộc vùng Wallonia.

Con số của năm nay cho thấy một bước nhảy vọt. Theo tổ chức Mobiel 21 chuyên vận động cho giao thông thông minh và bền vững, hơn 70 địa phương trên cả nước Bỉ tham gia, vượt xa kỷ lục cũ là 53. Thay đổi đáng kể nhất nằm ở vùng Wallonia, nơi lần đầu tiên có 22 địa phương tự tổ chức ngày không ô tô của riêng mình, trong khi những năm trước thường chỉ có 5 hoặc 6 nơi hưởng ứng.

Bà Els Van den Broeck, Giám đốc Mobiel 21 cho rằng, ngày không ô tô giúp người dân cảm nhận trực tiếp rằng một con phố không có xe cộ lập tức trở nên an toàn hơn, mát hơn và lành mạnh hơn. Theo bà, việc nhiều địa phương cùng vào cuộc, đặc biệt là sự tham gia lần đầu của Wallonia, cho thấy sự kiện này đã trở thành một phần không thể thiếu trên toàn nước Bỉ.

Người dân chạy bộ trên đường phố tại Brussels, Bỉ ngày 20/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Bản thân Vùng Thủ đô Brussels cũng đang mở rộng quy mô. Cơ quan Giao thông Brussels khẳng định trong ngày 20/9, thành phố trở lại vị thế khu vực cấm ô tô lớn nhất châu Âu. Brussels cũng đã thông báo sẽ có thêm một "ngày không ô tô" vào ngày 9/5/2027.

Điều đầu tiên người dân Brussels nhận ra không phải là thứ nhìn thấy, mà là thứ nghe được. Tại khu vực bùng binh Montgomery, một trong những nút giao thông đông đúc nhất thành phố, mức ồn trung bình đo được vào khoảng 40 decibel.

Theo số liệu được công bố cuối ngày, tại một số điểm của thủ đô, áp lực âm thanh giảm tới 99% trong ngày này. Dọc các tuyến cao tốc, mức ồn giảm khoảng 20 decibel. Gần những trục đường đô thị lớn, mức giảm vào khoảng 10 decibel.

Đây không chỉ là chuyện dễ chịu nhất thời. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho rằng phơi nhiễm kéo dài với tiếng ồn từ 55 decibel trở lên có thể gây rối loạn giấc ngủ và làm tăng một số nguy cơ liên quan đến tim mạch.

Người dân cưỡi ngựa trên đường phố tại Brussels, Bỉ ngày 20/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Với một số người, bầu không khí hôm nay gợi lại ký ức thời kỳ đại dịch COVID-19, khi thành phố yên tĩnh tới mức việc đi dạo trở nên lạ thường. Với những vị khách phương xa, đây lại là một bất ngờ trọn vẹn. Cô Micaela, du khách đến từ Argentina, tình cờ có mặt tại Brussels đúng vào ngày không ô tô.

Cô Micaela cho biết, hoàn toàn không hay biết gì về sự kiện này và chỉ ngỡ ngàng khi được giải thích rằng cả thành phố hôm nay đóng cửa với xe hơi. Micaela nói cô rất thích không khí của Brussels lúc này, khung cảnh thành phố hiện ra rất đẹp khi vắng bóng xe cộ và với cô, đó thật sự là một điều hay.

Tuy nhiên, ngày không ô tô ở Brussels không chỉ là một "ngày hội của sự im lặng", mà còn là dịp để đo xem thành phố đã đi được bao xa trên con đường chuyển đổi cách di chuyển.

Người dân tham quan khu trưng bày về an toàn giao thông trong khuôn khổ các hoạt động Ngày Chủ nhật không ô tô tại Brussels, Bỉ ngày 20/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Joshua, một sinh viên 25 tuổi, gọi đây là một sáng kiến tuyệt vời và tỏ ra vui mừng khi Brussels sẽ có ngày không ô tô thứ hai từ năm 2027. Với anh, đây là dịp để người dân giành lại những không gian được dành cho ô tô suốt phần còn lại của năm. 5 năm nay, Joshua dùng xe đạp cho mọi hành trình hằng ngày vì theo anh, nó nhanh hơn ô tô, rẻ và hiệu quả hơn.

Theo anh Joshua hạ tầng dành cho xe đạp đã cải thiện rõ rệt, với ngày càng nhiều làn đường tách khỏi luồng ô tô. Thế nhưng, Brussels vẫn còn khoảng cách so với một số thành phố ở vùng Flandre, và vấn đề nằm ở chỗ nhiều làn xe đạp đột ngột kết thúc, buộc người đi xe phải quay ra lòng đường, những tình huống thường được cho là nguy hiểm nhất.

Cũng tại Montgomery, chị Beatrijs và anh Jean-Safran đưa ra 2 góc nhìn khác nhau. Chị Beatrijs gần như không bao giờ đi xe đạp vì thường phải chở nhiều đồ nên chủ yếu dùng ô tô. Anh Jean-Safran thì đạp xe 2, 3 ngày một lần vì đây là sở thích của anh. Anh kể hồi còn trẻ, anh từng nhiều lần suýt bị xe hơi va phải do tài xế không kiểm tra điểm mù, nhưng giờ điều đó không còn xảy ra nữa. Theo anh, chính người lái ô tô đã thay đổi cách hành xử.

Một điểm hỗ trợ bảo dưỡng xe đạp trong khuôn khổ các hoạt động Ngày Chủ nhật không ô tô ở Brussels, Bỉ ngày 20/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Với nhiều người, ngày không ô tô còn là dịp để thử. Dominique cùng con gái Adèle tranh thủ tập xe trước chuyến dã ngoại của trường. Gia đình chị không bao giờ đạp xe, một phần vì chị thấy chưa đủ an toàn, một phần vì lý do căn hộ của họ không có chỗ cất xe. Gia đình này không có ô tô và di chuyển hoàn toàn bằng phương tiện công cộng. Theo chị, Brussels là nơi được ưu đãi về mặt này.

Đến 19h, rào chắn ô tô tại Brussels được dỡ bỏ, xe cộ hoạt động trên đường trở lại. Một ngày trong 365 ngày không giải quyết được bài toán giao thông của một thành phố mà ô tô vẫn chiếm phần lớn không gian công cộng, song mỗi năm một lần, Brussels cho thấy thành phố trên trông như thế nào nếu mọi thứ được sắp xếp khác đi. Và từ năm sau, người dân nơi đây sẽ có hai dịp như vậy.