NGÀY QUỐC TẾ NGƯỜI CAO TUỔI (1-10) Phát huy nguồn lực người cao tuổi trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết số 16 chỉ rõ quan điểm xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị; xây dựng thành phố Đồng Nai “Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; lấy con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực, mục tiêu và đối tượng thụ hưởng của sự phát triển. Theo đó, người cao tuổi (NCT) cũng không thể đứng ngoài cuộc.

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Hoàng tham quan mô hình trồng ca cao xen điều cho hiệu quả kinh tế cao của gia đình ông Nguyễn Khắc Thược (thứ 3 từ trái qua), xã Bù Đăng. Ảnh: Bình Nguyên

Già hóa dân số - cơ hội, thách thức

Già hóa dân số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với phát triển kinh tế - xã hội. Nếu chỉ coi NCT là đối tượng thụ hưởng, áp lực lên an sinh xã hội sẽ lớn. Ngược lại, nếu phát huy được vai trò, kinh nghiệm, khả năng của NCT sẽ góp phần giảm áp lực an sinh xã hội một cách chủ động và bền vững.

Nhiều quốc gia trên thế giới đã chuyển nhận thức về “già hóa” từ thách thức sang cơ hội, với khái niệm “kinh tế bạc” đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới, bền vững, ít phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài. Đây là nền kinh tế được hình thành và phát triển từ quá trình già hóa dân số, trong đó có các hoạt động kinh tế của NCT và việc phát triển các dịch vụ, sản phẩm trực tiếp phục vụ NCT như: chăm sóc y tế, phục hồi chức năng, thiết bị hỗ trợ, bảo hiểm xã hội, giải trí, nghỉ dưỡng…

Tại Việt Nam, nhận thức về “kinh tế bạc” ngày càng được quan tâm và nâng tầm, được xác định là một ngành kinh tế có triển vọng, mở ra dư địa tăng trưởng mới và thể hiện giá trị nhân văn của một xã hội tiến bộ. Trong đó, NCT vừa là chủ thể, là khách thể vừa là trung tâm của sự phát triển “kinh tế bạc”.

Thành phố Đồng Nai có gần 570 ngàn NCT. Hầu hết NCT còn sức khỏe và có nhu cầu tiếp tục tham gia lao động, sản xuất để tự nuôi sống và làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội. Theo báo cáo chưa đầy đủ, có gần 1,6 ngàn NCT làm chủ trang trại, doanh nghiệp, cơ sở dịch vụ; gần 2,2 ngàn NCT làm kinh tế giỏi, tạo nhiều việc làm và đóng góp cho an sinh xã hội.

Trong lĩnh vực chính trị - xã hội, NCT tiếp tục phát huy vai trò tại cộng đồng. Theo báo cáo của 73 hội NCT xã, phường, có hơn 7,1 ngàn NCT tham gia công tác Đảng, chính quyền, đoàn thể, khuyến học, thanh tra nhân dân, tổ hòa giải. Đặc biệt, nhiều NCT có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và uy tín vẫn tiếp tục nghiên cứu khoa học, tham gia tư vấn, giảng dạy, đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, phản biện xã hội và truyền đạt kinh nghiệm cho thế hệ trẻ.

Có cơ chế, chính sách phát huy vai trò người cao tuổi

Để NCT thực sự trở thành nguồn lực quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, cần tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để NCT phát huy tối đa tiềm năng, vai trò, kinh nghiệm và tri thức của mình. Qua đó, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng được lao động, cống hiến, thụ hưởng những thành quả phát triển của địa phương. Đồng thời khuyến khích NCT tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học, hoạt động xã hội, giáo dục truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa và bảo vệ môi trường.

Các cấp ủy Đảng, chính quyền cần tăng cường quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả Chiến lược quốc gia về NCT đến năm 2035, tầm nhìn 2045; Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Nhân rộng mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau đến năm 2035 và Đề án NCT tham gia chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm. Thành phố cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia phát triển các dịch vụ chăm sóc NCT.

Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai Nguyễn Văn Long, thành viên Hội đồng tư vấn Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai đóng góp ý kiến tại Hội nghị góp ý dự thảo Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai nhiệm kỳ 2025-2030, do Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai tổ chức vào tháng 8-2025.

Việc phát huy vai trò NCT cũng cần được thực hiện theo hướng phù hợp với tuổi tác, sức khỏe, năng lực và nguyện vọng của từng nhóm đối tượng. Đối với nhóm từ 60-69 tuổi, phần lớn còn sức khỏe và khả năng lao động, cần chú trọng phát huy, tạo điều kiện để tiếp tục tham gia hoạt động kinh tế - xã hội và cống hiến. Đối với nhóm từ 70-79 tuổi, cần thực hiện hài hòa giữa chăm sóc và phát huy, khuyến khích tham gia những hoạt động phù hợp. Đối với người từ 80 tuổi trở lên, cần ưu tiên chăm sóc sức khỏe, đời sống vật chất và tinh thần, đồng thời tôn trọng và phát huy vai trò, uy tín của họ trong gia đình và cộng đồng.

Người cao tuổi chủ động khẳng định bản thân

Phát huy vai trò NCT trong kỷ nguyên mới đòi hỏi mỗi NCT phải chủ động thay đổi, thích ứng và tự khẳng định mình. Tuổi tác không đồng nghĩa với dừng lại, trong điều kiện sức khỏe cho phép, NCT cần tích cực, tự tin tham gia các hoạt động phù hợp với khả năng và nguyện vọng; tham gia chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm.

Thành phố đang đứng trước chặng đường phát triển mới. Trong hành trình ấy, NCT không chỉ là những người đã đi qua một phần lịch sử của Đồng Nai mà còn có thể tiếp tục góp sức cho tương lai của thành phố. Phát huy nguồn lực NCT không đơn thuần là tạo thêm một chính sách an sinh. Đó còn là cách thành phố trân trọng vốn quý, biến kinh nghiệm thành tri thức, biến uy tín thành sức mạnh cộng đồng và biến quá trình già hóa dân số thành một phần của động lực phát triển.

Một thành phố hạnh phúc không chỉ là nơi NCT được sống lâu, sống khỏe mà còn là nơi họ cảm thấy mình vẫn có ích, được tôn trọng và có cơ hội đóng góp.