Ngày Sức khỏe toàn dân: Nhân dân là trung tâm của mọi chính sách

Đổi mới tư duy y tế

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh dành sự quan tâm đặc biệt đối với việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Ngày 27/3/1946 trên báo Cứu quốc, Bác Hồ viết bài "Sức khỏe và Thể dục". Ngay mở đầu, Bác nêu "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công. Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe".

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, công tác này luôn giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển của Đảng và Nhà nước ta. Đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của nòi giống, là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, duy trì an sinh xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Suốt 80 năm qua, đặc biệt, qua 40 năm đổi mới, công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần nâng cao hạnh phúc của nhân dân và chất lượng của sự phát triển, được quốc tế đánh giá cao.

Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là tiền đề cho sự phát triển của một cá nhân, gia đình và của toàn xã hội

Tuy nhiên, công tác này hiện đang đối mặt với áp lực và thách thức chưa từng có. Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhận định, mô hình bệnh tật thay đổi nhanh, chuyển dịch mạnh từ bệnh truyền nhiễm sang các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Đáng lưu ý, các bệnh lý này không còn là vấn đề của riêng người cao tuổi mà đang có xu hướng xuất hiện sớm hơn, trẻ hóa rõ rệt. Cùng lúc, tốc độ già hóa dân số của Việt Nam thuộc nhóm cao trên thế giới, trong khi nguy cơ xuất hiện các dịch bệnh mới nổi vẫn luôn hiện hữu, đặt ra áp lực thường trực đối với hệ thống y tế.

Song song đó, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ cũng kéo theo nhiều hệ lụy về môi trường và lối sống. Ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, nguy cơ mất an toàn thực phẩm cùng với các thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như ít vận động, sử dụng rượu bia và thuốc lá quá mức đang trở thành những yếu tố nguy cơ trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng. Hệ quả là nhu cầu khám chữa bệnh gia tăng nhanh chóng, khiến các cơ sở y tế phải hoạt động trong tình trạng quá tải; đồng thời chi phí điều trị ngày càng cao, tạo sức ép tài chính đáng kể đối với nhiều gia đình.

Trong bối cảnh đó, nếu hệ thống y tế tiếp tục vận hành theo cách tiếp cận thụ động, chỉ tập trung điều trị khi bệnh đã hình thành thì nguồn lực xã hội sẽ phải dồn vào xử lý hậu quả thay vì đầu tư cho phát triển. Ngược lại, khi chú trọng phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ và các chương trình sàng lọc, nhiều bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát từ giai đoạn đầu, giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đây chính là hướng đi mang tính chiến lược để bảo đảm sức khỏe cộng đồng và duy trì nền tảng phát triển bền vững.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đặt ra yêu cầu đột phá về tầm nhìn chính sách. Theo đó sẽ dịch chuyển tư duy từ chữa bệnh tập trung sang phòng bệnh chủ động, chăm sóc sức khỏe toàn diện, từ sớm, từ xa. Đây vừa là một sự thay đổi lớn về phương pháp tiếp cận chuyên môn y tế, vừa là một cuộc cải cách sâu rộng, đặt người dân vào vị trí trung tâm, lấy việc bảo vệ sức khỏe từ khi chưa mắc bệnh làm mục tiêu cao nhất.

Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần của Đại hội XIV của Đảng, yêu cầu xây dựng hệ thống y tế theo hướng công bằng, chất lượng, hiệu quả và bền vững. Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao năng lực phòng bệnh, chất lượng khám chữa bệnh và khả năng kiểm soát dịch bệnh trong mọi tình huống. Đồng thời, triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển là giải pháp quan trọng nhằm củng cố mạng lưới y tế từ Trung ương đến cơ sở, bảo đảm hệ thống dịch vụ y tế đủ năng lực đáp ứng sự thay đổi của mô hình bệnh tật và từng bước thực hiện mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Đầu tư cho sức khỏe là đầu tư cho tương lai đất nước

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, trong thời gian qua, ngành Y tế đã triển khai nhiều giải pháp với tinh thần chủ động và quyết tâm cao, từng bước tạo dựng nền tảng vững chắc cho công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được tổ chức thực hiện một cách đồng bộ và bắt đầu phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Trong đó, việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử trọn đời cho mỗi người dân đang được đẩy nhanh tiến độ; hệ thống y tế cơ sở được tăng cường năng lực nhằm phát huy vai trò tuyến đầu trong quản lý sức khỏe cộng đồng; các chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh miễn phí từng bước được triển khai, tạo điều kiện phát hiện sớm bệnh tật và giảm áp lực cho hệ thống điều trị.

Để cụ thể hóa định hướng nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và lan tỏa nhận thức trong toàn xã hội, Nghị quyết số 72-NQ/TW đã xác định ngày 7/4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trò chuyện với người dân đến thăm khám tại lễ mít tinh chương trình phát động Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4/2026 - Ảnh: Trần Minh

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, nếu không chủ động phòng bệnh sẽ khiến xã hội phải gánh chịu những tổn thất lớn trên nhiều phương diện như chi phí y tế tăng, hệ lụy còn lan rộng tới chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Việc xác định ngày 7/4 là Ngày Sức khỏe toàn dân không đơn thuần là một hoạt động phong trào, mà là bước đi chiến lược, đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "chữa bệnh là chính" sang "phòng bệnh là trọng tâm, căn cơ, lâu dài", đặt sức khỏe Nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi chính sách phát triển.

Ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026 được phát động với chủ đề "Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh". Đây là dịp quan trọng để mỗi người dân cùng nhìn nhận lại thói quen sinh hoạt, chủ động thay đổi hành vi vì một cuộc sống khỏe mạnh và bền vững hơn. Đồng thời, thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc thực hiện và hưởng ứng chủ đề Ngày Sức khỏe thế giới năm 2026 với chủ đề "Hành động toàn cầu vì bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân", hướng tới mục tiêu mọi người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng, công bằng và bền vững.

Hoạt động khám, tư vấn sức khỏe hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4 cho người dân được thực hiện trên mọi miền Tổ quốc - Ảnh: SKĐS

Tại lễ phát động Ngày Sức khỏe toàn dân hôm 5/4, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đề nghị các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân cần đưa việc chủ động phòng bệnh trở thành chiến lược lâu dài; cần xây dựng và thực hành "văn hóa sức khỏe" khi chủ động rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý, duy trì lối sống khoa học, kiểm soát các yếu tố nguy cơ, chủ động khám sức khỏe định kỳ.

"Mỗi người dân hãy bắt đầu từ chính mình, mỗi gia đình là một pháo đài phòng bệnh, mỗi cơ quan, địa phương là một điểm sáng về chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Hãy biến việc chủ động phòng bệnh trở thành thói quen, ý thức tự giác, nét sống văn minh của mỗi người dân Việt Nam", ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Ở cấp độ chính sách, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Quốc hội đang ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, đặc biệt trong lĩnh vực phòng bệnh và bảo hiểm y tế, nhằm bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe công bằng, chất lượng, hiệu quả .

Song song đó, ngành y tế đẩy mạnh phát triển mạng lưới y tế cơ sở, lập hồ sơ sức khỏe điện tử, ứng dụng công nghệ số trong quản lý sức khỏe toàn dân - những nền tảng quan trọng để thực hiện hiệu quả mục tiêu phòng bệnh từ sớm, từ xa.

Với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực của nhân dân, tin tưởng rằng, Ngày Sức khỏe toàn dân sẽ trở thành một phong trào sâu rộng, bền vững, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, sức khỏe tốt, trí tuệ cao, đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.