Ngày thế giới phòng, chống sốt rét (25-4): Quyết tâm loại trừ sốt rét vì một cộng đồng khỏe mạnh

Nhân viên y tế tuyên truyền kết hợp lấy lam máu xét nghiệm sốt rét cho người dân trên địa bàn xã Đak Nhau. Ảnh: Vũ Hiệp

Bằng việc duy trì hệ thống giám sát chặt chẽ, đẩy mạnh truyền thông và tận dụng tối đa các nguồn lực hỗ trợ quốc tế, Đồng Nai đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, quyết tâm “xóa sổ” căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Những con số “biết nói” và nỗ lực từ cơ sở

Phó Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai Lưu Văn Dũng cho biết: Năm 2025, toàn tỉnh thực hiện xét nghiệm cho hơn 77,3 ngàn trường hợp nghi ngờ mắc sốt rét. Kết quả phát hiện 5 ca bệnh, các ca bệnh đều được quản lý, điều trị đúng phác đồ, khỏi bệnh, không có ca tử vong. Bên cạnh đó, biện pháp phòng chống véc-tơ truyền bệnh được triển khai mạnh mẽ. Hơn 5,7 ngàn người dân tại các khu vực nguy cơ cao đã được bảo vệ thông qua hoạt động phun hóa chất và tẩm màn để phòng chống dịch sốt rét. Công tác truyền thông cũng được chú trọng với hàng ngàn lượt phát thanh, hàng chục ngàn lượt truyền thông nhóm và thăm hộ gia đình, giúp nâng cao nhận thức của người dân về phòng bệnh.

Trung tâm Y tế khu vực Bù Gia Mập là một điểm sáng trong công tác phòng chống sốt rét. Ông Nguyễn Thanh Quang, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết: Giai đoạn 2020-2026, số ca mắc bệnh sốt rét trên địa bàn liên tục giảm sâu. Nếu như năm 2020, toàn khu vực có tới 102 ca mắc sốt rét thì đến năm 2021 giảm còn 26 ca, năm 2022 còn 7 ca, năm 2024 không ghi nhận ca bệnh, năm 2025 chỉ có 1 ca bệnh ngoại lai và quý I-2026 tiếp tục không có ca mắc.

Đáng chú ý, trong suốt giai đoạn này, khu vực Bù Gia Mập không ghi nhận ca sốt rét ác tính và không có trường hợp tử vong. Điều này phản ánh hiệu quả của hệ thống giám sát, điều trị và quản lý ca bệnh chặt chẽ tại địa phương.

Đóng góp vào thành công này không thể không kể đến vai trò của Trạm Y tế xã Đăk Ơ. Là địa bàn miền núi giáp biên giới với điều kiện kinh tế khó khăn, Trạm Y tế xã Đăk Ơ đã thực hiện quyết liệt các biện pháp khoanh vùng, xử lý ca bệnh triệt để. Đồng thời tăng cường rà soát, đẩy mạnh lấy mẫu xét nghiệm chẩn đoán nhanh tại các thôn, bản có nguy cơ cao để cắt đứt chuỗi truyền bệnh ngay từ đầu.

Quyết tâm loại trừ sốt rét

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song công tác phòng chống sốt rét tại Đồng Nai vẫn đối mặt với không ít thách thức. Toàn tỉnh hiện còn 35 xã chưa được công nhận loại trừ sốt rét, chủ yếu tập trung ở khu vực phía Bắc - nơi có địa hình rừng núi, dân cư phân tán và điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn.

Theo bác sĩ La Văn Dầu, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai, nguy cơ bệnh sốt rét quay trở lại vẫn hiện hữu do đặc thù người dân đi rừng, làm rẫy, ngủ rừng và tình trạng di biến động dân cư, đặc biệt tại các khu vực giáp biên giới. Việc ghi nhận các ca bệnh ngoại lai trong thời gian qua là cảnh báo rõ ràng về nguy cơ xâm nhập và lây lan dịch bệnh nếu chủ quan.

Trong thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm duy trì thành quả và tiến tới loại trừ sốt rét bền vững. Trọng tâm là nâng cao chất lượng giám sát dịch tễ, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ca bệnh; tăng cường quản lý ca ngoại lai; mở rộng các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh; củng cố hệ thống y tế cơ sở và đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi.

Phó Giám đốc Sở Y tế Lưu Văn Dũng chia sẻ: Ngành y tế sẽ tiếp tục huy động nguồn lực từ các chương trình, dự án trong và ngoài nước; tăng cường phối hợp liên ngành; đảm bảo đầy đủ thuốc, hóa chất, trang thiết bị phục vụ công tác phòng chống dịch.

Để đạt mục tiêu loại trừ sốt rét vào năm 2030, bác sĩ Huỳnh Văn Hạnh, Điều phối viên Dự án Sáng kiến khu vực ngăn chặn và loại trừ sốt rét kháng thuốc Artemisinin nhấn mạnh: Cần tập trung đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức, hành vi của nhóm đối tượng nguy cơ cao như: người đi rừng, lao động di cư. Ngoài ra cần mở rộng xét nghiệm nhanh tại vùng sâu, vùng xa; duy trì giám sát thường xuyên ngay cả khi không có ca bệnh; đồng thời nâng cao năng lực cán bộ y tế tuyến cơ sở. Quan trọng hơn, sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định. Người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như: ngủ màn, giữ vệ sinh môi trường, đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ và tuân thủ điều trị.