Ngay trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, Mỹ áp thuế tới 260% với rơ-moóc Trung Quốc

Phần lớn rơ-mooc dùng cho xe tải ở Mỹ đều có nguồn gốc Trung Quốc. Ảnh: Sohu.

Quyết định đánh thuế đưa ra trước cuộc bầu cử

Theo Bloomberg, Bộ Thương mại Mỹ kết luận lượng lớn rơ-moóc Trung Quốc nhập khẩu đã gây thiệt hại cho ngành sản xuất nội địa, qua đó quyết định áp thuế khoảng 260% đối với một số loại sản phẩm.

Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC), gồm các thành viên thuộc cả hai đảng, xác định loại rơ-moóc bán tải dạng thùng kín (van type-trailers) đang được đưa vào thị trường Mỹ theo hình thức “bán phá giá”, tức được nhập khẩu với giá thấp đến mức khiến các nhà sản xuất nội địa khó cạnh tranh. Loại phương tiện này thường được xe đầu kéo và xe tải sử dụng để vận chuyển hàng hóa.

Theo thông báo đăng trên Công báo liên bang Mỹ, các biện pháp bắt đầu có hiệu lực từ Thứ Tư, 28/10, bao gồm thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp.

Liên minh các nhà sản xuất rơ-moóc Mỹ, đại diện cho nhiều doanh nghiệp và là bên đề nghị tiến hành điều tra, ước tính khoảng 40% rơ-moóc thùng kín trên thị trường Mỹ được sản xuất tại Trung Quốc, Mexico hoặc Canada. Các biện pháp thuế quan lần này dự kiến được duy trì ít nhất 5 năm.

Một số cơ quan Mỹ đã đề xuất các biện pháp tương tự trong những kết luận sơ bộ cách đây vài tháng. Trong khi đó, một cuộc điều tra riêng đối với rơ-moóc nhập khẩu từ Mexico và Canada dự kiến kết thúc vào đầu năm 2027.

Ông Chris Hammond, Phó chủ tịch điều hành hãng sản xuất rơ-moóc Great Dane, cho biết: “20 năm trước, Mỹ có khoảng 20 nhà sản xuất rơ-moóc khác nhau. Nhưng sau khi các đối thủ nước ngoài gia nhập thị trường, hiện nay về cơ bản chỉ còn khoảng 6 doanh nghiệp. Có thể nói, năm này qua năm khác, họ đã từng bước đẩy các doanh nghiệp này đến chỗ suy yếu theo một cách có tính toán”.

Doanh nghiệp Mỹ dự tính tuyển thêm hàng trăm lao động

Các nhà sản xuất trong nước đã bắt đầu tìm cách tận dụng cơ hội từ những biện pháp thuế quan mới.

Ông Bob Wahlin, Giám đốc điều hành Stoughton Trailers, cho biết công ty dự kiến tuyển thêm từ 500 đến 700 nhân viên tại Mỹ trong vòng 6 tháng tới. Hiện doanh nghiệp này có chưa đến 2.000 nhân viên.

Theo một nguồn tin am hiểu kế hoạch của công ty, Stoughton Trailers, có trụ sở tại bang Wisconsin, cũng dự định đầu tư thêm 26 triệu USD vào hoạt động sản xuất. Nguồn tin cho biết khoản đầu tư này được kỳ vọng sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm trong ngành chế tạo rơ-moóc.

Các biện pháp mới được đưa ra trong bối cảnh cạnh tranh giữa đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa bước vào giai đoạn quyết liệt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11. Bài viết của Creaders nhận định đảng Dân chủ, dựa trên các cuộc thăm dò cho thấy lợi thế tại thời điểm đó, đang đặt mục tiêu giành lại quyền kiểm soát Hạ viện.

Sản phẩm nhập từ Trung Quốc này sẽ bị Mỹ áp thuế tới hơn 260%. Ảnh: Sohu.

Phản ứng của Trung Quốc

Mạng lưới Thông tin Phòng vệ thương mại Trung Quốc thuộc hệ thống Bộ Thương mại Trung Quốc đăng thông tin về kết luận cuối cùng của Bộ Thương mại Mỹ. Theo đó, thuế chống bán phá giá được ấn định ở mức 130,86% và thuế chống trợ cấp là 134,75%, đưa tổng mức thuế hai khoản cộng lại lên tới 265,61%. Tuy nhiên, thuế suất áp dụng thực tế và yêu cầu ký quỹ tiền mặt vẫn phải căn cứ theo sắc lệnh thuế chính thức, mức thuế riêng tương ứng với từng doanh nghiệp cùng văn bản thi hành của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP).

Phạm vi ảnh hưởng của vụ kiện này không chỉ gói gọn ở các dòng rơ-moóc nguyên chiếc. Danh mục sản phẩm bị điều tra do Bộ Thương mại Mỹ (DOC) xác định bao gồm các loại rơ-moóc thùng kín đặc định, đi kèm hàng loạt bộ phận cấu thành như khung gầm, khung xe, tấm vách, mái che, cửa xe, trục xe, hệ thống treo và chân chống.

Đối với các nhà cung ứng Trung Quốc, trọng tâm cần rà soát khẩn cấp không phải là mảng xuất khẩu thành phẩm đơn thuần, mà chính là mảng linh kiện và bộ linh kiện tháo rời (CKD/SKD) vốn đang cung cấp cho các nhà sản xuất Bắc Mỹ. Bởi lẽ, ngay cả khi hàng hóa không được xuất khẩu dưới dạng rơ-moóc hoàn chỉnh, doanh nghiệp cũng không thể nghiễm nhiên cho rằng sản phẩm của mình nằm ngoài phạm vi điều tra.

Trong cuộc họp báo thường kỳ được Bộ Thương mại Trung Quốc tổ chức ngày 20/10, khi được hỏi về khả năng một số nền kinh tế áp dụng biện pháp hạn chế hàng Trung Quốc, người phát ngôn tuyên bố Trung Quốc phản đối việc chính trị hóa các vấn đề kinh tế, thương mại và theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ dưới danh nghĩa giải quyết tình trạng dư thừa công suất. Trung Quốc cảnh báo sẽ có những phản ứng cần thiết nếu các nền kinh tế khác áp dụng biện pháp gây tổn hại đến lợi ích của mình.

Trang tin Sohu ngày 29/10 đăng bài, phân tích cho rằng: Có một điều rõ ràng: thuế quan làm thay đổi các điều kiện hình thành giá cả trên thị trường. Chính phủ Mỹ muốn bảo vệ các nhà sản xuất trong nước, nhưng đồng thời cũng phải tính đến gánh nặng mà các biện pháp bảo hộ có thể đặt lên những ngành kinh tế ở khâu tiếp theo của chuỗi cung ứng.

Đối với một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ như Mỹ, rơ-moóc không phải là một sản phẩm công nghiệp biệt lập. Biến động giá mặt hàng này có thể lan sang nhiều hoạt động kinh doanh khác.

Phía Trung Quốc phản đối các biện pháp liên quan của Mỹ, cho rằng chúng đi ngược lại các nguyên tắc thị trường và gây tổn hại cho hệ thống thương mại đa phương. Điều này phản ánh sự khác biệt trong cách hai bên nhìn nhận các quy tắc thương mại và cạnh tranh công nghiệp.

Vấn đề cốt lõi cần làm rõ là: Mỹ đang khắc phục tình trạng cạnh tranh không công bằng có bằng chứng xác thực, hay đang lợi dụng các công cụ phòng vệ thương mại để dựng hàng rào bảo hộ cho doanh nghiệp trong nước? Hai vấn đề này không thể đánh đồng.

Nếu các biện pháp được xây dựng trên cơ sở bằng chứng minh bạch, có thể kiểm chứng và chịu sự ràng buộc của các quy tắc liên quan, tranh chấp vẫn có thể được giải quyết thông qua các cơ chế thể chế. Ngược lại, nếu thuế quan cao dần trở thành công cụ thường xuyên để hạn chế đối thủ cạnh tranh, các biện pháp nhằm vào rơ-moóc Trung Quốc hôm nay có thể tạo tiền lệ để những ngành khác làm theo.

Đối với doanh nghiệp Trung Quốc, rủi ro chính sách tại thị trường Mỹ rõ ràng cần được tính đến trong chiến lược kinh doanh dài hạn. Phụ thuộc vào một thị trường, một khách hàng hoặc một địa điểm sản xuất duy nhất đều có thể khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương khi chính sách thương mại đột ngột thay đổi.