Nghệ An đầu tư gần 5.000 tỷ đồng 'đánh thức' trục cảnh quan ven sông Lam

Sông Lam đoạn qua phường Trường Vinh. Ảnh: Thành Cường

Trong bối cảnh ấy, quyết định đầu tư 4.971 tỷ đồng để nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 46C (đoạn từ Cửa Hội đến cầu Bến Thủy 2 - đường Ven Sông Lam) mang nhiều ý nghĩa đối với quá trình phát triển.

Dự án đã được đưa vào kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030, hướng tới hình thành trục cảnh quan ven sông Lam và mở rộng không gian đô thị về phía dòng sông.

Theo quy hoạch, tuyến đường dài 21,5 km đi qua các phường: Cửa Lò, Vinh Lộc và Trường Vinh. Mặt cắt ngang rộng 45,5m gồm 4 làn xe cơ giới, dải phân cách giữa rộng 10m, vỉa hè cảnh quan ven sông rộng 10m, vỉa hè phía còn lại rộng 5m cùng khoảng 9 km tường chắn cảnh quan.

Nếu đặt cạnh tuyến đường hiện hữu với nền rộng khoảng 9m và mặt đường khoảng 8m chạy dọc thân đê Tả Lam (trừ 1 đoạn ngắn gần cầu Bến Thủy 1), sự thay đổi sẽ hiện lên khá rõ.

Tuyến đường mới không còn thuần túy phục vụ lưu thông mà tạo thêm khoảng đệm giữa đô thị và mặt nước, giúp nhịp sống ven sông có điều kiện hình thành.

Chi tiết đáng chú ý nằm ở cách tổ chức không gian. 10m vỉa hè ven sông đủ để phát triển hàng cây, đường dạo bộ, điểm ngắm cảnh hay những khoảng nghỉ nhỏ nhìn ra mặt nước. Những yếu tố tưởng chừng đơn giản lại góp phần quyết định cảm nhận của cư dân về chất lượng đô thị.

Trong kinh tế đô thị, các đại lộ ven sông thường mang lại giá trị vượt ra ngoài chức năng giao thông. Hạ tầng hoàn thiện kéo theo sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư.

Quỹ đất hai bên tuyến trở nên hấp dẫn hơn với thương mại, dịch vụ, du lịch và các hoạt động văn hóa. Quá trình ấy diễn ra tạo nên những thay đổi dễ nhận thấy sau nhiều năm.

Huế là một ví dụ. Hai bờ sông Hương được chỉnh trang từng bước, bổ sung đường dạo, không gian biểu diễn nghệ thuật và các điểm sinh hoạt cộng đồng.

Đà Nẵng cũng định hình diện mạo qua hệ thống cầu, quảng trường cùng các tuyến đường ven sông Hàn.

Dòng sông dần trở thành hình ảnh nhận diện của đô thị, đồng thời, góp phần tạo sức hút với nhà đầu tư và du khách.

Sông Lam có nhiều điều kiện để đi theo hướng ấy. Mặt nước rộng tạo những khoảng nhìn thoáng, dòng chảy kết nối biển Cửa Hội với trung tâm tỉnh rồi tiếp tục mở về phía Tây.

Hành lang tự nhiên đủ sức nâng đỡ một không gian đô thị hiện đại nếu được quy hoạch đồng bộ và phát triển có chiều sâu.

Tuyến đường hiện tại có nền rộng khoảng 9m và mặt đường khoảng 8m chạy dọc thân đê Tả Lam sẽ được nâng cấp, mở rộng. Ảnh: Thành Duy

Giá trị của dự án gần 5.000 tỷ đồng cũng nên nhìn dưới góc độ đó. Điều đáng quan tâm không nằm ở chiều dài hơn 21 km hay quy mô vốn đầu tư mà ở khả năng tạo ra một trục phát triển mới cho đô thị.

Khi khoảng cách giữa thành phố và dòng sông được rút ngắn, quỹ đất ven sông sẽ có điều kiện phát huy giá trị, các không gian công cộng sẽ hiện diện nhiều hơn và nhịp sống đô thị cũng dần dịch chuyển về ven sông.

Hiệu quả của công trình càng rõ khi đặt trong tổng thể quy hoạch hạ tầng giai đoạn 2026 - 2030. Cầu Bến Thủy 3, tuyến đường kết nối Trung tâm Hành chính tỉnh với Khu đô thị Ecopark và dự án mở rộng đường Vạn Xuân sẽ tạo thành mạng lưới giao thông liên kết quanh sông Lam.

Mỗi công trình đảm nhận một chức năng riêng, cùng góp phần mở rộng không gian phát triển theo hướng cân bằng hơn.

Định hướng trên cũng được xác định trong Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 sau điều chỉnh. Trục cảnh quan ven sông Lam được xem là một trong những không gian quan trọng của quá trình mở rộng đô thị.

Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh tiếp tục đưa dự án vào nhóm công trình trọng điểm, phấn đấu hoàn thiện thủ tục để khởi công vào năm 2027.

Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã giao Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chuẩn bị đầu tư. Đơn vị đang thuê tư vấn khảo sát, lập thiết kế và hoàn thiện các thủ tục.

Lịch sử phát triển của nhiều đô thị cho thấy, dòng sông chẳng thể tự làm nên hồn cốt cho riêng mình; giá trị ấy vốn được bồi đắp từ bàn tay quy hoạch và tình yêu, cách ứng xử của con người.

Cho nên, quy hoạch hợp lý sẽ giúp dòng sông trở thành một phần trong ký ức đô thị, để người dân tìm thấy không gian thư giãn, nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội và du khách có thêm một lý do để dừng chân.

Người ta sẽ nhớ về một đô thị soi bóng bên dòng sông Lam hiền hòa và đầy sức sống, giống như cách sông Hương làm nên vẻ riêng của Huế hay sông Hàn góp phần định hình diện mạo Đà Nẵng.