Nghệ An: Đẩy mạnh nâng cấp hạ tầng cảng biển

Gỡ điểm nghẽn, thu hút đầu tư

Nghệ An hiện có hệ thống cảng biển chuyên dùng phục vụ cho các ngành công nghiệp đặc thù và đảm bảo hậu cần quốc phòng, an ninh như: Cảng chuyên dùng Vissai, cảng Cửa Lò, cảng xăng dầu DKC, cảng Cục Hậu cần QK4; cảng Bến Thủy; cảng xăng dầu Hưng Hòa, cảng của Tổng công ty bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc.

Cảng Cửa Lò (Nghệ An) hiện chưa tiếp nhận được tàu trọng tải lớn theo chuẩn cảng nước sâu.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, toàn tỉnh Nghệ An hiện có 25 cầu cảng và 1 bến phao đang khai thác, tổng công suất thiết kế khoảng 16 triệu tấn/năm nhưng khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn còn hạn chế, hạ tầng kết nối sau cảng chưa đồng bộ...

Ông Cao Thanh Phong, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Nguyên liệu giấy Nghệ An cho biết: Công ty chúng tôi đang thực hiện xuất khẩu qua cảng Cửa Lò. Cảng này đang khai thác tàu 20.000 - 30.000 DWT giảm tải, với sản lượng khoảng 6 triệu tấn/năm.

"Nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa của Nghệ An giai đoạn tới dự kiến đạt 20 - 30 triệu tấn/năm. Nếu hạ tầng không được nâng cấp kịp thời, nhiều doanh nghiệp như chúng tôi có thể phải chuyển hàng qua các cảng Nghi Sơn (Thanh Hóa), Vũng Áng (Hà Tĩnh) hoặc Hải Phòng", ông Phong nói.

Dăm gỗ xuất khẩu của Công ty TNHH Nguyên liệu giấy Nghệ An được tập kết lên xe tải, vận chuyển đến cảng Cửa Lò.

Trước thực tế đó, để đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa của Nghệ An và khu vực, ngày 9/7/2025, Bộ Xây dựng đã có Quyết định số 1051/QĐ-BXD phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Nghệ An thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, đến năm 2030, tổng lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển Nghệ An dự kiến đạt từ 22,25 - 26,75 triệu tấn.

Phát triển cảng biển là nền tảng mở ra không gian phát triển mới, đưa Nghệ An vươn lên mạnh mẽ trong bản đồ kinh tế biển Việt Nam.

Tỉnh Nghệ An đã và đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào hệ thống hạ tầng cảng biển. Cuối năm 2025, dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cảng nước sâu Cửa Lò được khởi công.

Với tổng mức đầu tư gần 7.325 tỷ đồng, dự án xây dựng 3 bến cập tàu, khu hậu phương cảng có các công trình như bãi container, khu CFS, kho hàng, trạm nhiên liệu…

Dự kiến sau khi đi vào hoạt động, cảng nước sâu Cửa Lò sẽ đáp ứng sản lượng hàng hóa thông qua khoảng 9,5 triệu tấn/năm; đóng góp ngân sách Nhà nước bình quân hàng năm khoảng 100 tỷ đồng.

Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cảng nước sâu Cửa Lò với tổng mức đầu tư gần 7.325 tỷ đồng, được khởi công vào cuối năm 2025 tại xã Hải Lộc (Nghệ An).

Ông Nguyễn Đức Toản, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển vận tải quốc tế ITID khẳng định, tập đoàn đang tập trung nguồn lực tài chính, nhân lực, thiết bị, cố gắng đẩy nhanh tiến độ đầu tư và cam kết hoàn thành sớm các hạng mục đầu tư cơ bản cảng nước sâu Cửa Lò theo kế hoạch.

Nâng cấp hạ tầng, phát triển cảng biển bền vững

Tại cảng biển chuyên dùng Vissai Nghệ An, nhiều hạng mục đã và đang được đưa vào khai thác hiệu quả như: Bến chuyên dùng số 1, đê chắn sóng, hệ thống băng tải, kè bảo vệ bờ...

Ngoài ra, chủ đầu tư cũng hoàn thiện đồng bộ nhiều hạng mục phụ trợ, bảo đảm vận hành an toàn cho cảng, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong vận chuyển, giảm phụ thuộc vào các cảng xa.

Năm 2025, hàng hóa xuất qua cảng chuyên dùng Vissai Nghệ An đạt 6,5 triệu tấn.

Năm 2025, sản lượng thông qua cảng Vissai đạt xấp xỉ 9,5 triệu tấn. Trong đó, hàng hóa xuất qua cảng chuyên dụng Vissai đạt 6,5 triệu tấn; hàng hóa xuất qua cảng quốc tế Sông Lam đạt 3 triệu tấn.

Ông Nguyễn Văn Toại, Phó tổng giám đốc Công ty CP Cảng quốc tế Sông Lam chia sẻ: "Năm 2026, doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư nạo vét tuyến luồng để đón được nhiều tàu hàng hơn. Đồng thời, đầu tư thêm các thiết bị chuyên dụng hiện đại, đẩy nhanh công tác giải phóng hàng hóa, để tiết giảm chi phí cho khách hàng".

Những kiện hàng rời được vận chuyển bằng xe tải đến cảng Cửa Lò (Nghệ An) chờ bốc xếp lên tàu để xuất khẩu đi các nước.

Ông Nguyễn Danh Hải, Phó tổng giám đốc Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh cho biết: Năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua đạt trên 3 triệu 940 nghìn tấn, doanh thu đạt trên 252 tỷ đồng, đạt trên 108% so với kế hoạch. Năm 2026, công ty dự kiến tiếp tục đầu tư nâng cấp cầu bến, thiết bị xếp dỡ, giúp gia tăng năng lực khai thác, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Với tầm nhìn đến năm 2045, cảng biển được xác định là một trong những động lực tăng trưởng chiến lược của Nghệ An. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, cảng biển không chỉ thúc đẩy xuất, nhập khẩu, mà còn góp phần tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Theo ông Hải, trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ các chiến lược lớn về phát triển kinh tế biển, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Nghệ An đứng trước cơ hội lịch sử để tái định vị vai trò của mình.

Một hệ thống cảng biển hiện đại, đồng bộ, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, kết nối thông suốt với các hành lang kinh tế trong và ngoài nước, sẽ là "đòn bẩy" chiến lược để Nghệ An bứt phá.

Ngày 9/7/2025, Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định số 1051/QĐ-BXD phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển hệ thống cảng biển quốc gia, thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế biển khu vực Bắc Trung Bộ.
Theo quy hoạch, đến năm 2030, Nghệ An sẽ phát triển hệ thống 9 bến cảng với 28-31 cầu cảng, tổng chiều dài từ 5.151 - 5.926 m, có khả năng tiếp nhận tàu lớn đến 15 vạn tấn. Tổng sản lượng hàng hóa thông qua dự kiến đạt từ 22,25 - 26,75 triệu tấn, với lưu lượng hành khách khoảng 17.600 - 21.700 lượt.
Các khu bến được quy hoạch gồm: Nam Cửa Lò, Bắc Cửa Lò, Đông Hồi, Bến Thủy - Cửa Hội, cùng các khu bến phao, neo chờ, tránh trú bão. Trong đó, Bắc Cửa Lò có khả năng tiếp nhận tàu đến 10 vạn tấn, thông qua đến 15,5 triệu tấn hàng hóa; Nam Cửa Lò tiếp nhận tàu 3 vạn tấn, thông qua 5,5 triệu tấn hàng hóa; Đông Hồi sẽ có bến chuyên dụng đón tàu LNG trọng tải tới 15 vạn tấn...