Nghệ An nghiên cứu xây dựng khu kinh tế đặc biệt với cơ chế vượt trội

Phối cảnh 1 đoạn trục Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh: Thành Duy

UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 221/NQ-CP ngày 9/8/2026 của Chính phủ và Kế hoạch số 78-KH/TU ngày 17/8/2026 của Tỉnh ủy Nghệ An, thực hiện Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Một trong những nội dung quan trọng của kế hoạch là yêu cầu nghiên cứu xây dựng khu kinh tế đặc biệt nhằm tạo không gian phát triển mới.

Theo kế hoạch, trên cơ sở tình hình thực tế, yêu cầu quản lý, phục vụ nhân dân, quy hoạch và định hướng phát triển tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, cùng các tiêu chí, nguyên tắc, điều kiện và quy trình do Trung ương quy định, UBND tỉnh giao Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan nghiên cứu xây dựng Đề án thành lập khu kinh tế đặc biệt.

Mục tiêu được xác định là hình thành không gian phát triển mới với cơ chế vượt trội, mô hình quản lý tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, kết nối hạ tầng, dịch vụ công và các không gian kinh tế trọng điểm, hình thành các cực tăng trưởng mới, đáp ứng yêu cầu cạnh tranh khu vực và quốc tế.

UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy sau khi Luật Phát triển đô thị được ban hành và có hướng dẫn của Trung ương.

Nội dung này được đưa ra trong bối cảnh khung pháp lý về khu kinh tế đặc biệt lần đầu được luật hóa. Ngày 24/8, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị, trong đó dành riêng Chương III quy định về cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt.

Theo quy định của Luật, xã, phường hoặc đặc khu được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi đáp ứng các tiêu chí về vị trí chiến lược, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, cùng quy mô dân số và diện tích tự nhiên lớn.

Việc công nhận khu kinh tế đặc biệt thuộc thẩm quyền của Chính phủ sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền. Chính quyền tại khu kinh tế đặc biệt được trao quyền tự chủ mạnh mẽ trong một số lĩnh vực như quản lý đầu tư, đất đai, quy hoạch, thu hút và phát triển nguồn nhân lực, phát triển khu phi thuế quan và thành lập, kinh doanh cửa hàng miễn thuế.

Cùng với nghiên cứu khu kinh tế đặc biệt, UBND tỉnh giao Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp đề xuất mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trọng tâm vận hành mới ở cơ sở; đồng thời rà soát những đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện hoặc phát sinh bất hợp lý trong quá trình vận hành; đánh giá, tổng hợp và đề xuất phương án điều chỉnh phù hợp. Các nội dung này được yêu cầu tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, cho ý kiến trong tháng 9/2026.

Bên cạnh đó, Kế hoạch của UBND tỉnh Nghệ An tập trung vào các nhóm nhiệm vụ, giải pháp khác nhằm tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, thể chế và phương thức vận hành chính quyền địa phương 2 cấp gồm: Thực hiện quy định về khung tổ chức hệ thống hành chính Nhà nước phù hợp với mô hình mới; rà soát, hoàn thiện tiêu chí, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, bảo đảm nguồn lực cho cấp xã; sắp xếp, tinh gọn bộ máy bên trong các sở, ban, ngành và sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập; cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là cấp xã; đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, chuẩn hóa phần mềm phục vụ vận hành mô hình 2 cấp; xử lý hiệu quả trụ sở, tài sản công, hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp.