Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh, người bền bỉ 'chắt lọc' những thanh âm

Từ âm nhạc hàn lâm hay đương đại, hòa tấu piano hay cùng giọng hát, nghệ sĩ Bùi Đăng Khánh luôn mang đến khán giả những cảm xúc dâng trào. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Đồng hành cùng bục giảng và sân khấu

Nhiều người yêu âm nhạc biết đến Bùi Đăng Khánh không chỉ bởi anh từng hai lần đạt danh hiệu Thủ khoa toàn diện tại các bậc học chính quy, nhận học bổng quốc gia FUYO của Nhật Bản trong quá trình học tập tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam mà còn qua những thành công trong các chương trình nghệ thuật lớn với vai trò của một nghệ sĩ đệm piano. Mới đây nhất là chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt “Hà Nội triệu trái tim, một niềm tin” diễn ra tối 14/11 tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô.

Trước đó, vừa tham gia công tác giảng dạy tại Học viện Âm nhạc quốc gia, anh vừa có mặt trên nhiều sân khấu hoạt động nghệ thuật, các phương tiện truyền thông, đài truyền hình và chương trình phục vụ cộng đồng, trong đó có “Dòng thời gian - Bài ca đi cùng năm tháng” của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội; sự kiện thường niên “Kết nối yêu thương” cùng các chương trình nghệ thuật quy mô lớn do Bộ Công an phối hợp các đơn vị thực hiện.

Hoạt động biểu diễn của anh cũng mở rộng ra ngoài nước thông qua những chương trình giao lưu văn hóa với Nhà hát Versailles (Pháp), Đại học Helsinki (Phần Lan) cùng các đối tác âm nhạc Mỹ và Bulgaria. Đáng chú ý, Bùi Đăng Khánh là gương mặt được tin tưởng lựa chọn tham gia biểu diễn trong nhiều sự kiện phục vụ các phái đoàn lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước.

Với nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh, kỹ thuật là nền tảng, nhưng tư duy âm nhạc và thái độ lao động mới tạo nên chiều sâu của người nghệ sĩ. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Đáng nhớ nhất với Bùi Đăng Khánh là chuyến lưu diễn tại New York (Mỹ) trong tháng 9/2026 vừa qua cùng Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội và nhiều nghệ sĩ tên tuổi như: Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Công Duy, nhạc trưởng Trần Nhật Minh, giọng ca opera Đào Tố Loan, nghệ sĩ saxophone Lê Duy Mạnh, nghệ sĩ cello Bùi Hà Miên…, nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81 và có các hoạt động song phương tại thành phố New York.

Chương trình biểu diễn của đoàn có sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng hơn 2.000 đại biểu, trong đó có các quan chức Liên hợp quốc, đại diện bạn bè quốc tế và đông đảo cộng đồng người Việt Nam tại Mỹ.

Đây là lần đầu Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội đưa lực lượng biểu diễn lên tới 60 nhạc công tham gia lưu diễn ở nước ngoài. Với quy mô lớn, công tác chuẩn bị công phu và yêu cầu cao về chất lượng chuyên môn, chương trình đã nhận được sự đón nhận của đông đảo khán giả.

Riêng với nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh, được góp tiếng đàn trong một sự kiện có ý nghĩa như vậy là trải nghiệm đặc biệt. Giữa không gian văn hóa của một đất nước cách xa quê hương, anh cùng các đồng nghiệp có cơ hội giới thiệu âm nhạc Việt Nam, gửi gắm tình cảm với đất nước qua từng giai điệu. Trong khán phòng, tiếng đàn piano vừa thể hiện năng lực chuyên môn của người biểu diễn, vừa hòa vào tổng thể âm thanh của dàn nhạc, góp phần tạo nên sự kết nối giữa nghệ thuật và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Không ngừng học hỏi, đổi mới tư duy âm nhạc

Trao đổi về hành trình nghệ thuật của mình, Bùi Đăng Khánh cho biết anh luôn nhất quán với quan điểm: kỹ thuật là nền tảng, nhưng tư duy âm nhạc và thái độ lao động mới tạo nên chiều sâu của người nghệ sĩ. Quan điểm ấy đã được anh theo đuổi trong giảng dạy cũng như biểu diễn trên sân khấu, lặng thầm và bền bỉ chắt lọc từng thanh âm mang đến công chúng những cảm xúc dâng trào.

Trong biểu diễn piano, kỹ thuật ngón là yêu cầu căn bản, song không thể thay thế tư duy âm nhạc, người nghệ sĩ cần hiểu phong cách của từng trường phái, nắm bắt tinh thần nguyên bản của tác phẩm và có khả năng lý giải những lựa chọn trong quá trình thể hiện. Một câu nhạc được xử lý như thế nào, sắc thái nào cần được giữ lại, khoảng lặng nào cần được tạo ra đều đòi hỏi sự hiểu biết và chủ động sáng tạo trên cơ sở tôn trọng ý đồ của nhà soạn nhạc.

Nghệ sĩ Bùi Đăng Khánh tham dự một chương trình biểu diễn ở nước ngoài cùng các nghệ sĩ Việt Nam. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Đối với Bùi Đăng Khánh, việc tiếp cận tác phẩm không dừng ở khả năng đọc và thể hiện chính xác bản nhạc. Anh chú trọng tìm hiểu cấu trúc, ngôn ngữ và đặc trưng phong cách, từ đó lựa chọn cách diễn đạt phù hợp. Đây cũng là nền tảng để anh mở rộng hoạt động sang lĩnh vực hòa tấu cùng giọng hát – một chuyên ngành đòi hỏi những yêu cầu riêng về thính giác, khả năng tương tác và cảm nhận âm nhạc.

Trong loại hình biểu diễn này, nghệ sĩ piano không đơn thuần đảm nhiệm phần đệm. Họ phải hiểu cách người hát xây dựng tuyến giai điệu, kiểm soát hơi thở, xử lý ngôn ngữ và truyền tải cảm xúc. Sự am hiểu ấy giúp tiếng đàn có thể hòa quyện với giọng hát, đồng thời tạo nên sự cân bằng giữa hai chủ thể biểu đạt.

Hòa tấu piano và đồng hành cùng các giọng hát là lĩnh vực gắn bó sâu sắc với tên tuổi Bùi Đăng Khánh. Ở đó, giọng hát và phím đàn cùng tham gia kiến tạo tác phẩm bằng hai ngôn ngữ biểu đạt riêng biệt nhưng có vị thế bình đẳng. Trong những sáng tác thanh nhạc của Tchaikovsky hay Rachmaninoff, piano không chỉ đảm nhiệm phần hòa âm mà còn mở ra bối cảnh, khắc họa tâm trạng, đối thoại với giai điệu thanh nhạc và tiếp nối mạch cảm xúc trong những khoảng ngừng của giọng hát.

Trong quá trình hoạt động chuyên môn giảng dạy hay biểu diễn với vai trò nghệ sĩ đệm piano, Bùi Đăng Khánh có cơ hội đồng hành, cộng tác với nhiều thế hệ nghệ sĩ, từ những tên tuổi gạo cội của dòng nhạc thính phòng, cách mạng Việt Nam cho đến các nghệ sĩ cùng thế hệ. Mỗi nghệ sĩ có phong cách biểu diễn và cách xử lý tác phẩm riêng, đặt ra những yêu cầu khác nhau đối với người chơi piano đồng hành.

Bùi Đăng Khánh cho biết: Việc cộng tác với các nghệ sĩ giàu kinh nghiệm giúp anh có thêm điều kiện tiếp cận những chuẩn mực và phong cách biểu diễn được tích lũy qua nhiều năm hoạt động. Nghệ sĩ đệm piano cần nắm vững tác phẩm và phải hiểu được cách đồng nghiệp xây dựng tuyến giai điệu, tổ chức cảm xúc và lựa chọn sắc thái. Sự thấu hiểu đó là cơ sở để tạo nên một chỉnh thể biểu diễn thống nhất.

Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh và Nghệ sĩ Nhân dân (violin) Bùi Công Duy. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Với lớp nghệ sĩ trẻ, việc biểu diễn cùng họ cũng mở ra những cách tiếp cận mới, trẻ trung và phóng khoáng hơn. Theo Bùi Đăng Khánh, sự khác biệt về thế hệ, cá tính và sở trường chuyên môn tạo nên môi trường trao đổi nghề nghiệp đa dạng, giúp anh liên tục làm mới cách tiếp cận âm nhạc.

Với Bùi Đăng Khánh, sự tin tưởng, tạo điều kiện ấy vừa là niềm động viên, vừa đặt ra yêu cầu về trách nhiệm chuyên môn. Mỗi chương trình đều cần được chuẩn bị nghiêm túc, từ việc nghiên cứu tác phẩm đến phối hợp với các nghệ sĩ khác. Chính quá trình lao động ấy giúp anh có thêm những trải nghiệm và cảm xúc nghề nghiệp, đặc biệt trong các hoạt động mang ý nghĩa giao lưu văn hóa.

Những ngày tháng 11 này, nghệ sĩ Bùi Đăng Khánh cùng đồng nghiệp và sinh viên của mình đang rộn ràng tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam và Khoa Thanh nhạc. Với anh, niềm vui nghề nghiệp không chỉ đến từ những lần biểu diễn thành công, mà còn từ việc chứng kiến học sinh, sinh viên tiến bộ và từng bước khẳng định năng lực. Đó cũng là cách Bùi Đăng Khánh lựa chọn: không ngừng hoàn thiện chuyên môn, trân trọng những giá trị đã được trao truyền và mở rộng cơ hội cho những người trẻ tiếp tục bước đi trên con đường nghệ thuật.