Nghệ thuật góp tiếng nói về bình đẳng giới qua triển lãm 'Một bát thương'

Cắt băng khai mạc triển lãm “Một bát thương". (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Thông qua bảy tác phẩm kết hợp nghệ thuật đương đại với chất liệu thủ công truyền thống Việt Nam, triển lãm gợi mở những câu chuyện về những người phụ nữ từng chịu tổn thương bởi bạo lực giới, đồng thời gửi gắm thông điệp về sự tưởng nhớ, tình yêu thương và kết nối giữa con người.

Điểm đáng chú ý của triển lãm là cách các nghệ sĩ và nghệ nhân đưa những chất liệu vốn quen thuộc trong đời sống, thủ công truyền thống vào ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Bảy tác phẩm được thực hiện bởi nhà nghiên cứu, nghệ sĩ thị giác người Hà Lan Pauline Oosterhoff cùng 12 cộng sự, trong đó có nhà làm phim tài liệu, thợ kim loại, thợ mộc, nghệ nhân gốm, nghệ nhân lụa và người làm vàng mã.

Đất gốm Bát Tràng được sử dụng để lưu giữ dấu in từ lưng phụ nữ; những tấm lụa dệt thủ công truyền thống được phủ các mảng màu đồ họa mạnh; kim loại, gỗ, giấy bồi, khung tre và giấy vàng mã cũng được biến đổi, thoát khỏi những công năng thông thường để trở thành phương tiện biểu đạt nghệ thuật.

Vốn gắn với bữa cơm gia đình, sự chăm sóc và sum vầy, chiếc bát khi được đặt trong mạch nội dung của triển lãm còn gợi nhắc về những tổn thương, mất mát và những cuộc đời cần được lắng nghe. Các tác phẩm không tái hiện bạo lực bằng hình ảnh gây sốc mà lựa chọn cách tiếp cận giàu tính gợi mở, để người xem tự cảm nhận và suy ngẫm.

Trong không gian triển lãm, hình ảnh chiếc bát xuất hiện với nhiều lớp nghĩa, thu hút sự chú ý của khách tham quan. (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Nghệ sĩ Pauline Oosterhoff cho biết, các tác phẩm của bà vừa mang ý nghĩa tưởng niệm, vừa là sự tôn vinh những người phụ nữ. Trong quá trình sáng tạo, những người tham gia được chủ động lựa chọn vai trò và quyết định điều gì, cũng như cách thức chia sẻ câu chuyện của mình.

Đặc biệt, 16 phụ nữ thuộc nhiều ngành nghề và hoàn cảnh khác nhau đã tham gia quá trình đồng sáng tạo. Họ cùng tạo hình những tác phẩm gốm mang dấu ấn cơ thể, làm những chiếc bát của riêng mình.

Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Trưởng khoa Nghệ thuật và Thiết kế, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, người phụ trách kỹ thuật gốm cho dự án, cũng sáng tạo một chiếc “bát tình yêu” của riêng mình. Trên lòng bát, chị in dấu chiếc vòng đeo tay với những đường nét gợn sóng như những sợi dây kết nối; bên ngoài là dấu chiếc nhẫn cưới nằm giữa những đường giao nhau.

Với chị Thủy, những vật dụng này tượng trưng cho lời hứa, sự gắn kết và tình yêu giữa con người, đồng thời nhắc đến mong muốn xóa bỏ những tổn thương trong các mối quan hệ.

Trong thời gian triển lãm, những phụ nữ đã cùng tham gia thực hiện các tấm lưng và bát được trưng bày trong triển lãm sẽ có mặt và hướng dẫn các tour tham quan. (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Theo bà Hoàng Tú Anh, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số, thông qua nghệ thuật và sự đồng sáng tạo, triển lãm đưa người xem đến gần hơn với những cuộc đời, công việc chăm sóc thường ngày, những gánh nặng và cả những điều chưa được nói ra của phụ nữ.

Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Tuyết cho rằng, triển lãm phù hợp định hướng của bảo tàng trong việc phản ánh đời sống đương đại và tạo không gian kết nối cộng đồng quanh các vấn đề của phụ nữ. Việc sử dụng nghệ thuật sắp đặt cùng những chất liệu gần gũi trong văn hóa Việt Nam cũng giúp công chúng có thêm cách tiếp cận, cảm nhận và suy ngẫm về chủ đề được đặt ra.

Triển lãm thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng. (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Không đưa ra những câu trả lời có sẵn, “Một bát thương” tạo nên không gian để công chúng quan sát, tương tác và đối thoại với các tác phẩm. Qua đó, những chất liệu thủ công truyền thống không chỉ hiện diện như dấu vết của nghề và đời sống, mà còn trở thành phương tiện kể những câu chuyện đương đại về giới và sự sẻ chia.

Triển lãm mở cửa miễn phí tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam từ nay đến hết ngày 30/11.