Nghị quyết 20: Phát triển nhân lực biển tinh hoa và lành nghề

Hoàn thiện tàu bàn giao cho đối tác quốc tế tại Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng.

Đáp ứng yêu cầu công nghệ hàng hải hiện đại

Hải Phòng là trung tâm kinh tế biển trọng điểm của Việt Nam nhờ năng lực đóng tàu vượt trội và hệ thống đào tạo hàng hải chất lượng cao. Về năng lực đóng tàu, thành phố có các doanh nghiệp đóng mới, sửa chữa tàu biển lớn nhất miền Bắc như Công ty TNHH Đóng tàu Damen Sông Cấm, Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng...

Theo đại diện lãnh đạo Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng, công ty đã đóng mới nhiều tàu cho các đối tác lớn của Hàn Quốc. Các sản phẩm đóng mới tập trung vào tàu chở dầu, tàu hàng và tàu chuyên dụng có yêu cầu kỹ thuật cao, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường. Cùng với đó, hoạt động sửa chữa, cải hoán tàu biển cũng duy trì ổn định, phục vụ nhiều hãng tàu hoạt động trên các tuyến hàng hải quốc tế.

Ông Nguyễn Văn Trình, công nhân Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng, cho biết hiện đội ngũ kỹ sư, người lao động của doanh nghiệp đóng nhiều tàu mới cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước, đặc biệt là các tàu cho doanh nghiệp nước ngoài. Các doanh nghiệp này yêu cầu rất cao về kỹ thuật, mỹ thuật. Để đáp ứng các tiêu chí này, cùng với nỗ lực của người lao động, công ty đã trang bị các thiết bị mới, hiện đại, trong đó có máy cắt laser, máy cắt ống.

Cùng với năng lực đóng mới, sửa chữa tàu biển, Hải Phòng còn là địa phương cung cấp nhân lực biển hàng đầu cho các doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Theo ông Shinya Hitomi, đại diện Công ty NYK Energy Ocean Corporation, NYK Energy Ocean hoạt động trong lĩnh vực vận chuyển bằng đường biển các nguồn năng lượng và nguyên vật liệu, đồng thời cung cấp dịch vụ quản lý tàu. Công ty có mối quan hệ hợp tác với Việt Nam hơn 30 năm, bắt đầu từ việc tuyển dụng thuyền viên Việt Nam từ năm 1995.

Đến năm 2003, các tàu chở hàng của công ty được bố trí đội ngũ thuyền viên Việt Nam đảm nhiệm. Năm 2004, các sinh viên tốt nghiệp Trường Đại học Hàng hải Việt Nam lần đầu tiên được tuyển dụng và bố trí làm việc trên các tàu thuộc các công ty liên kết của NYK Energy Ocean, là dấu mốc mở đầu cho quá trình hợp tác và trao đổi nguồn nhân lực trên quy mô toàn diện giữa hai bên. Năm 2007, NYK Energy Ocean thành lập văn phòng đại diện tại thành phố Hải Phòng.

Kể từ đó đến nay, doanh nghiệp giữ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhà trường và các công ty cung ứng thuyền viên, qua đó góp phần đào tạo và phát triển nhiều thế hệ nhân lực hàng hải có năng lực chuyên môn cao. Hiện thuyền viên Việt Nam chiếm khoảng 40% tổng số thuyền viên đang làm việc trên các tàu do các công ty quản lý, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia cung cấp thuyền viên quan trọng nhất đối với doanh nghiệp.

Ngành hàng hải hiện đang bước vào một kỷ nguyên chuyển đổi sâu rộng, được thúc đẩy bởi quá trình khử carbon và những tiến bộ mạnh mẽ trong công nghệ số. Tại Việt Nam, dưới sự định hướng của Chính phủ, những cam kết mạnh mẽ cùng các nỗ lực không ngừng đang được triển khai nhằm hướng tới một ngành hàng hải xanh và bền vững hơn. Tuy nhiên, cho dù công nghệ có phát triển đến đâu thì con người vẫn là yếu tố cuối cùng bảo đảm an toàn và đưa ra những quyết định đúng đắn - ông Shinya Hitomi nhấn mạnh.

Theo ông Kazuma Yamanaka, đại diện Công ty NS United Kaiun Kaisha, công ty bắt đầu tuyển dụng và đào tạo các sinh viên tốt nghiệp Trường Đại học Hàng hải Việt Nam vào năm 1996. Doanh nghiệp và nhà trường duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ trong khoảng 30 năm qua. Năng lực chuyên môn xuất sắc và phẩm chất chính trực của các thuyền viên Việt Nam được công ty đánh giá rất cao, đồng thời cũng được ghi nhận rộng rãi trong ngành vận tải biển quốc tế.

Nhiều cựu sinh viên Trường Đại học Hàng hải Việt Nam đã trưởng thành, trở thành những thuyền trưởng và máy trưởng có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm, đóng góp quan trọng vào việc bảo đảm khai thác các tàu biển lớn một cách an toàn và hiệu quả.

Gắn đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp

Cùng với việc phát triển các ngành nghề khác trong lĩnh vực kinh tế biển, ngành đóng tàu Hải Phòng đang từng bước phục hồi và đóng góp quan trọng cho sự phát triển của thành phố Hải Phòng và cả nước. Tuy nhiên, việc tuyển dụng nhân lực ở các doanh nghiệp đóng tàu hiện tương đối khó khăn. Nhiều ý kiến của những người làm việc trong lĩnh vực kinh tế biển cho rằng, sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là chìa khóa then chốt trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực biển chất lượng cao tại Hải Phòng.

Người lao động tại Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng.

Theo đại diện lãnh đạo Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng, nhân lực trẻ, được đào tạo bài bản ít mặn mà với các lĩnh vực công nghiệp nặng như ngành đóng tàu. Doanh nghiệp đề xuất nhà nước, thành phố xem xét có chính sách ưu đãi như về tuổi nghỉ hưu, bảo hiểm xã hội đối với người lao động, đồng thời thành phố nghiên cứu, hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề cho sinh viên đăng ký các ngành đóng tàu.

Ông Kazuma Yamanaka, đại diện Công ty NS United Kaiun Kaisha cho biết, công ty chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì và tăng cường hơn nữa mối quan hệ hợp tác một cách bền chặt với Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, đồng kiên định cam kết tuyển dụng và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực hàng hải đến từ Việt Nam.

Theo ông Đỗ Hồng Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I, Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm logistics quốc gia, cửa ngõ giao thương quốc tế và cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng. Nhu cầu về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao ngày càng lớn, đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Sinh viên trường Đại học hàng hải Việt Nam được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin phục vụ lĩnh vực kinh tế biển.

Trong bối cảnh đó, giáo dục nghề nghiệp không chỉ có nhiệm vụ đào tạo người lao động có kỹ năng nghề, mà còn phải chủ động dự báo nhu cầu nhân lực, đồng hành cùng doanh nghiệp và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường lao động. Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I xác định việc đổi mới đào tạo phải bắt đầu từ nhu cầu phát triển của thành phố và yêu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.

Nhà trường đã có một số giải pháp để thực hiện nội dung này như chuyển từ đào tạo theo khả năng của nhà trường sang đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động, đồng thời xây dựng chương trình đào tạo theo hướng lấy nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp và các ngành kinh tế động lực của thành phố làm căn cứ quan trọng để rà soát, cập nhật chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo và phương pháp tổ chức giảng dạy.

Đối với các ngành, nghề thuộc lĩnh vực hàng hải, đường thủy, dịch vụ cảng biển, logistics, cơ khí, điện, công nghệ ô tô và kỹ thuật, chương trình đào tạo được rà soát theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành, kỹ năng số, ngoại ngữ chuyên ngành và năng lực thích ứng với công nghệ mới, đồng thời bảo đảm phù hợp với các quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Cùng với đó, nhà trường đã chuyển từ mô hình "nhà trường đào tạo" sang mô hình "nhà trường và doanh nghiệp cùng đào tạo". Trong thời gian qua, nhà trường tiếp tục mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong các lĩnh vực hàng hải, đường thủy, logistics, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật để tăng cường trao đổi thông tin về nhu cầu nhân lực, phối hợp rà soát chương trình đào tạo, tổ chức cho người học thực hành, thực tập tại doanh nghiệp và tiếp nhận phản hồi về chất lượng người học sau tốt nghiệp.

Định hướng của nhà trường trong thời gian tới là từng bước mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra, tổ chức đào tạo, đánh giá kết quả học tập đến tuyển dụng, qua đó giúp người học được tiếp cận môi trường làm việc thực tế và hình thành tác phong nghề nghiệp ngay trong quá trình học tập.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Xuân Dương, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học hàng hải Việt Nam, nhà trường luôn quan tâm đặc biệt đến sự gắn kết chặt chẽ, hữu cơ với các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Đội ngũ sĩ quan hàng hải được nhà trường đào tạo đã và đang làm chủ các con tàu đóng mới siêu lớn của các chủ tàu nước ngoài, đặc biệt là các chủ tàu Nhật Bản như NS United, NYK, MOL, Sugahara Kisen.

Các kỹ sư thiết kế tàu thủy của nhà trường đã và đang thiết kế theo tiêu chuẩn Nhật Bản những loại tàu có cấu tạo và công nghệ phức tạp nhất hiện nay. Điều này khẳng định chất lượng đào tạo của nhà trường và bản lĩnh, trí tuệ của người Việt Nam trong lĩnh vực chinh phục biển cả và hội nhập với ngành hàng hải toàn cầu.

Rất nhiều sinh viên tốt nghiệp từ nhà trường đang nắm giữ những vị trí then chốt trong các tập đoàn, doanh nghiệp lớn của đất nước về quản lý, khai thác cảng biển, vận tải biển, đóng tàu, giàn khoan dầu khí, điện gió ngoài khơi, logistics, xây dựng cảng biển và thềm lục địa, môi trường biển, trong đó có rất nhiều doanh nghiệp lớn của Bộ Quốc phòng.

Đây chính là cơ sở quan trọng để các giảng viên, các nhà khoa học của nhà trường tiếp cận với trình độ khu vực và thế giới, giúp sinh viên gắn với khoa học, công nghệ hiện đại và thực tiễn, với phương châm: “Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hội nhập quốc tế để nâng cao chất lượng đào tạo và tự tạo ra công nghệ nhằm góp phần thực hiện hiệu quả chiến lược xây dựng và phát triển Việt Nam thành quốc gia biển mạnh” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Xuân Dương nhấn mạnh.