Nghị quyết 57-NQ/TW: Tái thiết lập quy trình mới ngành xây dựng

Công nghệ tiên tiến như Mô hình thông tin công trình (BIM), Hệ thống thông tin địa lý (GIS) và Bản sao số (Digital Twin) đang được ứng dụng mạnh mẽ. Ảnhminh họa: Huyền Trang - TTXVN

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Xây dựng bước đầu hình thành hệ sinh thái dữ liệu dùng chung mang tính liên thông cao. Các công nghệ tiên tiến như Mô hình thông tin công trình (BIM), Hệ thống thông tin địa lý (GIS) và Bản sao số (Digital Twin) đang được ứng dụng mạnh mẽ, nhằm thay đổi căn bản phương thức quản lý nhà nước, đồng thời mở ra hướng đi bứt phá cho một trong những ngành kinh tế mũi nhọn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế, ngành xây dựng đứng trước áp lực lớn về việc phải thay đổi toàn diện phương thức quản lý để đáp ứng tốc độ phát triển của các dự án hạ tầng, đô thị và thị trường bất động sản.

Trước đây, các thông tin quan trọng về quy hoạch, khảo sát địa chất, hồ sơ thiết kế, thi công hay lịch trình vận hành công trình thường rơi vào tình trạng lưu trữ phân tán, manh mún tại nhiều cơ quan và hệ thống khác nhau, gây lãng phí tài nguyên dữ liệu và kéo dài thời gian phối hợp liên ngành.
Nhằm khắc phục triệt để bài toán này, Nghị quyết 57-NQ/TW đã định vị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đòn bẩy chiến lược để nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Đối với lĩnh vực xây dựng – nơi quản lý từ quy hoạch vùng, dòng vốn đầu tư công, hạ tầng giao thông, phát triển đô thị đến nhà ở và thị trường bất động sản – dữ liệu giờ đây không còn là công cụ lưu trữ thụ động, mà đã được nâng tầm thành tài nguyên chiến lược, quyết định chất lượng điều hành.
Tại buổi làm việc mới đây với Bộ Xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh: Kết quả thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW không nên chỉ được cân đo bằng số lượng nhiệm vụ đã hoàn thành mang tính hình thức, mà phải thể hiện trực quan qua các sản phẩm cụ thể, những nền tảng số thực tế đã vận hành và hiệu quả phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp.
Thống kê của Bộ Xây dựng cho thấy, tính đến nay, trong tổng số 287 nhiệm vụ được giao triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Bộ đã hoàn thành 171 nhiệm vụ (đạt khoảng 60%). Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã hoàn thiện 10/10 cơ sở dữ liệu chuyên ngành; đồng thời kết nối thành công 5/5 cơ sở dữ liệu cốt lõi với các bộ, ngành liên quan (trong đó có Bộ Công an) nhằm chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính công và từng bước tích hợp vào hệ thống Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Nếu hệ thống dữ liệu số được xem là nền móng thì hiệu quả cải cách thủ tục hành chính chính là "thước đo" khách quan nhất. Mọi sự thay đổi về công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi doanh nghiệp và người dân cảm nhận được sự thuận tiện: thời gian chờ đợi được rút ngắn, chi phí phát sinh được cắt giảm và tính minh bạch được nâng cao.

Ngành xây dựng đứng trước cơ hội bứt phá lớn khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Ảnh minh họa.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đã cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với 246 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết, đạt tỷ lệ gần 99%. Nhờ vào việc liên thông dữ liệu, thành phần hồ sơ của toàn bộ 58 thủ tục hành chính liên quan đã được cắt giảm mạnh mẽ. Những thông tin mà cơ quan nhà nước đã cập nhật trên hệ thống dùng chung sẽ không còn yêu cầu người dân phải kê khai lại hoặc nộp kèm các loại giấy tờ chứng thực phức tạp.

Qua rà soát toàn diện 454 thủ tục hành chính, Bộ Xây dựng đã chủ động đề xuất phương án cắt giảm 56 thủ tục, đơn giản hóa 91 thủ tục và tiến hành phân cấp 10 thủ tục lớn về cho các địa phương chủ động xử lý.
Những bước đi mạnh dạn này giúp cộng đồng doanh nghiệp tiết kiệm tới 2.900 tỷ đồng chi phí tuân thủ (tương đương mức giảm 23%), đồng thời tổng thời gian xử lý hồ sơ giảm hơn 18% so với quy trình cũ. Sự thay đổi căn bản này đánh dấu bước chuyển dịch tư duy từ "số hóa quy trình có sẵn" sang "tái thiết lập quy trình mới".
Thay vì giữ nguyên các bước xử lý thủ công lên môi trường mạng, Bộ đã tinh gọn và cắt bỏ những khâu trung gian không cần thiết, giúp dòng chảy công việc lưu thông thông suốt từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
ThS. Trần Phúc Minh Quang – Phó Tổng giám đốc Portcoast nhận xét, ngành xây dựng vẫn đang đứng trước cơ hội bứt phá rất lớn khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Đây chính là những "phòng thí nghiệm sinh động" được kỳ vọng để ứng dụng toàn bộ hệ sinh thái dữ liệu BIM, GIS và Digital Twin ngay từ khâu thiết kế, xây dựng đến vận hành. Nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra trong giai đoạn tiếp theo không chỉ đơn thuần là xây dựng thêm các phần mềm mới, mà phải tập trung cao độ vào công tác "làm sạch" dữ liệu cũ, hoàn thiện khung pháp lý về quản trị, chia sẻ dữ liệu, thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật trên phạm vi toàn quốc và nâng cao trách nhiệm cập nhật thông tin của từng đơn vị trực thuộc.
Chuyển đổi số trong ngành xây dựng đã chính thức bước qua giai đoạn xây dựng hạ tầng kỹ thuật cơ bản để tiến thẳng vào khai thác chuyên sâu nhằm tạo ra giá trị thực tiễn. Thành công hiện nay không còn đo đếm bằng số lượng phần mềm, mà được khẳng định bằng chính lượng thời gian và chi phí xã hội được tiết giảm, hướng tới một nền quản trị hành chính minh bạch, hiện đại và kiến tạo phát triển.