Nghị quyết 57 tạo động lực phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc

Lãnh đạo thành phố trải nghiệm Robot taxi của Công ty Phenikaa-X được cấp phép thử nghiệm sandbox tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Ảnh: PV

Từ thu hút đầu tư đến làm chủ công nghệ

Nghị quyết 57 nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế đi trước một bước, chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu khoa học. Định hướng này đặt ra yêu cầu mới đối với Hà Nội: Không chỉ thu hút các dự án công nghệ cao mà phải từng bước hình thành năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ.

Cụ thể hóa định hướng đó, Luật Thủ đô năm 2026 xác định Khu Công nghệ cao Hòa Lạc là khu vực trọng điểm của quốc gia và Thủ đô về công nghệ cao, đổi mới sáng tạo. Thành ủy Hà Nội cũng định hướng phát triển khu này tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tập trung vào những điều kiện nền tảng về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức vận hành.

Khu Công nghệ cao Hòa Lạc hiện có quy mô khoảng 1.586ha. Theo Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, quy mô dự kiến đạt khoảng 2.046ha, gồm diện tích hiện có và phần mở rộng khoảng 460ha. Trong định hướng phát triển Đô thị khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Hòa Lạc, Khu công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là lõi nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.

Các nhóm phương tiện của Công ty Phenikaa-X được cấp phép thử nghiệm sandbox tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Ảnh: PV

Những kết quả thu hút đầu tư tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp cho thấy tiềm năng đóng góp của lĩnh vực này đối với kinh tế Thủ đô. Ông Lê Thanh Sơn, Phó Trưởng ban Quản lý các Khu Công nghệ cao và Khu Công nghiệp thành phố Hà Nội cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng vốn thu hút đầu tư vào các khu công nghệ cao, khu công nghiệp đạt hơn 970 triệu USD; doanh thu của doanh nghiệp trong các khu đạt 10,37 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 6,18 tỷ USD, nộp ngân sách khoảng 16.000 tỷ đồng. Thành phố dự kiến cả năm thu hút khoảng 1,2 tỷ USD vốn đầu tư, doanh thu tăng 11% và xuất khẩu tăng 12% so với năm 2025.

Riêng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, dự án Nhà máy sản xuất linh kiện bán dẫn Viettel có quy mô 27ha, tổng vốn dự kiến khoảng 1,3 tỷ USD, đang được hoàn thiện thủ tục cấp phép. Nếu được triển khai theo kế hoạch, dự án sẽ góp phần thúc đẩy định hướng hình thành cụm công nghiệp bán dẫn – điện tử tại khu vực.

Theo định hướng đến năm 2045, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc sẽ là lõi nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ của Đô thị khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Hòa Lạc. Các lĩnh vực mũi nhọn gồm: Công nghệ số, trung tâm dữ liệu, y - sinh học và dược phẩm, chip bán dẫn, công nghiệp quốc phòng, vật liệu tiên tiến, hàng không và năng lượng mới.

Đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu thu hút 3-5 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, hình thành 5-8 phòng thí nghiệm trọng điểm, làm chủ 3-5 công nghệ lõi và đạt tỷ lệ lấp đầy 70-80% diện tích đất khai thác. Những mục tiêu này cho thấy yêu cầu phát triển không dừng ở việc tạo lập mặt bằng sản xuất, mà phải hình thành năng lực nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ có giá trị gia tăng cao.

Khởi động Không gian Đổi mới sáng tạo HITC Hub. Ảnh: Thu Hằng

Kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp, tháo gỡ điểm nghẽn

Để hiện thực hóa định hướng trên, Hà Nội đang triển khai các nhiệm vụ theo Kế hoạch số 20-KH/BCĐ57 của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy và Kế hoạch số 38/KH-UBND của UBND thành phố. Đến nay, Ban Quản lý các Khu Công nghệ cao và Khu Công nghiệp thành phố đã hoàn thành 11/13 nhiệm vụ được giao chủ trì.

Ban Quản lý tham gia xây dựng Luật Thủ đô, tham mưu HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 40/2026/NQ-HĐND về cơ chế phát triển khu công nghệ cao. Báo cáo tổng thể định hướng phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, xây dựng cùng Roland Berger, được Đảng ủy UBND thành phố thống nhất ngày 2-10 để báo cáo Thường trực, Ban Thường vụ Thành ủy.

Công tác giải phóng mặt bằng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đạt 94,98%. Thành phố giao Ban Quản lý lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án hạ tầng số ưu tiên theo Quyết định số 5451/QĐ-UBND ngày 3-10-2026. Ban Quản lý đề xuất 7 dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội và hạ tầng công nghệ, tổng mức vốn khoảng 8.284 tỷ đồng.

Lễ kết nối mạng lưới và khởi động Không gian đổi mới sáng tạo HITC Hub tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc tháng 5-2026. Ảnh: Thu Hằng

Trung tâm Ươm tạo và Đào tạo Công nghệ cao (HITC), thuộc Ban Quản lý các Khu Công nghệ cao và Khu Công nghiệp thành phố Hà Nội đã tổ chức kết nối và khởi động Không gian đổi mới sáng tạo HITC Hub. Tại đây, 3 biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết. Ban Quản lý hướng dẫn các tổ chức, doanh nghiệp xây dựng hồ sơ thử nghiệm có kiểm soát trong các lĩnh vực giao thông thông minh, phương tiện tự hành và chế biến đất hiếm.

Theo ông Lê Thanh Sơn, HITC Hub được xây dựng theo mô hình “không gian -hạ tầng - tri thức - dịch vụ -kết nối”, tạo môi trường để Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia nghiên cứu, ươm tạo, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.

HITC cùng các đối tác ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm phát triển Không gian đổi mới sáng tạo HITCHub. Ảnh: Thu Hằng

PGS.TS Vũ Đức Lợi, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) cho rằng, xây dựng không gian sáng tạo mới là chưa đủ; quan trọng là cơ chế vận hành phải giúp nghiên cứu tạo ra công nghệ, sản phẩm và giá trị kinh tế.

VKIST hợp tác với Trung tâm HITC trong nghiên cứu ứng dụng, thử nghiệm công nghệ, chế tạo mẫu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu gắn với nhu cầu doanh nghiệp. Hai bên hướng tới phát triển mạng lưới chuyên gia, cố vấn và nhóm nghiên cứu để hỗ trợ startup, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, các dự án spin-off.

Ở góc độ đầu tư, ông Phạm Anh Cường, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư BESTB Group, Chủ quản Quỹ đầu tư BESTB Capital, cho rằng giá trị của HITC Hub nằm ở khả năng kết nối tri thức, công nghệ, doanh nghiệp và nguồn vốn. Theo ông, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cần thị trường, mô hình kinh doanh phù hợp, năng lực quản trị và vốn đồng hành. Một trung tâm đổi mới sáng tạo cần hội tụ ba dòng chảy: tri thức, thị trường và vốn đầu tư.

Dù đã có những bước triển khai ban đầu, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc vẫn còn không ít điểm nghẽn. Hiện còn 79,46ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng; diện tích đất khả dụng đã có dự án mới chiếm khoảng 50%. Trong số 49 dự án chậm tiến độ, chưa hiệu quả được rà soát, thành phố đã thu hồi hoặc giảm diện tích 7 dự án và đang tiến hành thu hồi 4 dự án.

Hạ tầng khoa học, công nghệ và hạ tầng xã hội chưa đồng bộ cũng ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhà đầu tư chất lượng cao. Nhà lưu trú chuyên gia, phòng thí nghiệm dùng chung và không gian thử nghiệm còn thiếu; đầu tư hạ tầng kỹ thuật gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng, trong khi tiến độ giải ngân vốn đầu tư công còn chậm. Bên cạnh đó, sự liên thông giữa đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ, sản xuất thử nghiệm và thương mại hóa chưa hình thành đầy đủ; cơ sở dữ liệu còn phân tán, nhân lực chuyên sâu còn mỏng.

Từ thực tế này, Ban Quản lý kiến nghị sớm thông qua báo cáo tổng thể định hướng phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc; đồng thời đổi mới mô hình quản trị theo hướng tách bạch chức năng quản lý nhà nước với đầu tư, phát triển và vận hành hạ tầng. Việc ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng, phòng thí nghiệm dùng chung, nhà lưu trú chuyên gia và giao thông kết nối cũng được xác định là yêu cầu cấp thiết.

Trung tâm Ươm tạo và Đào tạo Công nghệ cao (HITC). Ảnh: Thu Hằng

Đáng chú ý, Ban Quản lý đề xuất cho phép Khu Công nghệ cao Hòa Lạc trở thành địa bàn thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cơ chế thành phố là “khách hàng đầu tiên” đặt hàng công nghệ, cùng chính sách thu hút chuyên gia, nhân tài theo Luật Thủ đô.

Nghị quyết số 57-NQ/TW mở ra định hướng chiến lược; Luật Thủ đô năm 2026 và các cơ chế của Hà Nội tạo thêm điều kiện để Khu Công nghệ cao Hòa Lạc phát triển. Nhưng để trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ, khu này cần giải quyết đồng thời những vấn đề về đất đai, hạ tầng, nhân lực và cơ chế vận hành. Quan trọng hơn, phải hình thành mối liên kết thực chất giữa nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường. Đó mới là thước đo để Khu Công nghệ cao Hòa Lạc chuyển từ nơi tập trung các dự án công nghệ cao thành nơi tạo ra công nghệ, sản phẩm và giá trị mới cho kinh tế Thủ đô.