Nghị quyết 68: Nâng tầm doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết 68-NQ/TW đặt ra những mục tiêu lớn cho kinh tế tư nhân đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, bên cạnh cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực công nghệ, quản trị và sức cạnh tranh; đội ngũ doanh nhân cũng phải đề cao đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội và khát vọng đóng góp cho đất nước.

Để làm rõ những cơ hội, thách thức và giải pháp hiện thực hóa các mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn 2045, phóng viên Doanh nhân và Công lý đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Văn Đồng, Trưởng Văn phòng Luật sư Nhân Chính (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), về vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân trong giai đoạn phát triển mới.

Nghị quyết 68 xác định kinh tế tư nhân là lực lượng tiên phong trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo luật sư, doanh nghiệp cần được tạo điều kiện như thế nào để mạnh dạn ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và nắm bắt những cơ hội phát triển mới?

Luật sư Nguyễn Văn Đồng, Trưởng Văn phòng Luật sư Nhân Chính (Đoàn Luật sư TP Hà Nội).

Luật sư Nguyễn Văn Đồng, Trưởng Văn phòng Luật sư Nhân Chính (Đoàn Luật sư TP Hà Nội).

Luật sư Nguyễn Văn Đồng: Muốn kinh tế tư nhân thực sự trở thành lực lượng tiên phong trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trước hết phải tạo dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi, giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực và được bảo vệ khi đầu tư, thử nghiệm những mô hình kinh doanh mới.

Thứ nhất, phải tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận bình đẳng các nguồn lực về tài chính, đất đai và công nghệ. Đổi mới công nghệ đòi hỏi vốn đầu tư lớn, trong khi phần đông doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, còn hạn chế về tài sản bảo đảm và năng lực tài chính. Do đó, cần phát triển các chương trình tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số; đồng thời đa dạng hóa hình thức cho vay dựa trên dòng tiền, phương án kinh doanh và tài sản trí tuệ.

Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), thương mại hóa sản phẩm khoa học, công nghệ và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đáng chú ý, Nghị quyết 198/2025/QH15 đã cụ thể hóa một số cơ chế hỗ trợ, trong đó cho phép doanh nghiệp trích tối đa 20% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là cơ chế đáng chú ý nhằm khuyến khích doanh nghiệp chủ động tái đầu tư cho công nghệ.

Thứ hai, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp FDI. Nhà nước cần đóng vai trò kết nối, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khuyến khích chuyển giao công nghệ, hợp tác nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới.

Doanh nghiệp Việt Nam cần có cơ hội tham gia sâu hơn vào các dự án công nghệ, mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế. Đặc biệt, cần tránh tình trạng doanh nghiệp FDI hoạt động như những khu vực sản xuất khép kín, ít liên kết với doanh nghiệp trong nước. Chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp hỗ trợ cần trở thành những nội dung thực chất trong chiến lược thu hút đầu tư.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ nhân lực đủ năng lực vận hành. Vì vậy, cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, quản trị dữ liệu, an ninh mạng, tự động hóa và quản trị đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy quản trị, chuyển từ điều hành dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu và hiệu quả thực tế.

Thứ tư, doanh nghiệp phải chủ động đổi mới thay vì chỉ trông chờ vào chính sách hỗ trợ. Từ góc độ doanh nghiệp, cần xây dựng chiến lược chuyển đổi số phù hợp với quy mô, ngành nghề; đầu tư có trọng tâm vào những công nghệ tạo ra giá trị gia tăng; chú trọng bảo vệ dữ liệu, sở hữu trí tuệ và an toàn thông tin.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng, Nhà nước có thể tạo hành lang pháp lý và cung cấp nguồn lực, nhưng không thể đổi mới thay doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải xem khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là năng lực cạnh tranh cốt lõi, chứ không phải một phong trào hay khoản đầu tư mang tính hình thức. Nếu thực hiện đồng bộ những giải pháp này, mục tiêu đưa trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam vào nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN sẽ có cơ sở để hiện thực hóa.

Nghị quyết 68-NQ/TW mở ra động lực mới, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn lên trong kỷ nguyên phát triển mới. (Ảnh minh họa, có hỗ trợ AI).

Nghị quyết 68-NQ/TW mở ra động lực mới, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn lên trong kỷ nguyên phát triển mới. (Ảnh minh họa, có hỗ trợ AI).

Nghị quyết 68 đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, trong đó ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Theo luật sư, đâu là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao vị thế, tăng sức cạnh tranh và từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế?

Luật sư Nguyễn Văn Đồng: Để doanh nghiệp Việt Nam có thể đứng vững và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, cần chuyển mạnh từ tư duy phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, lấy năng suất, chất lượng, công nghệ, thương hiệu và uy tín làm nền tảng cạnh tranh. Mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 không đơn thuần là tăng số lượng, mà quan trọng hơn là hình thành một cộng đồng doanh nghiệp có năng lực thực chất, trong đó có những doanh nghiệp lớn đủ sức dẫn dắt các ngành kinh tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ nhất, nâng cao năng lực nội tại và xây dựng lợi thế cạnh tranh dựa trên công nghệ. Doanh nghiệp Việt Nam không thể cạnh tranh lâu dài chỉ bằng lợi thế nhân công giá rẻ, khai thác tài nguyên hoặc gia công theo đơn đặt hàng. Cần chuyển sang sản xuất những sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và tỷ lệ nội địa hóa cao. Muốn vậy, doanh nghiệp phải đầu tư nghiên cứu và phát triển, ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ sản xuất thông minh. Đồng thời, cần nâng cao năng lực thiết kế, làm chủ quy trình sản xuất và phát triển sản phẩm mang dấu ấn riêng.

Thứ hai, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế. Một trong những hạn chế của doanh nghiệp Việt Nam là hoạt động quản trị còn mang tính gia đình, thiếu tính chuyên nghiệp, minh bạch và khả năng quản trị rủi ro. Doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu phải đáp ứng các yêu cầu về quản trị tài chính, kiểm soát nội bộ, công khai thông tin, quản trị nhân sự và tuân thủ pháp luật. Đặc biệt, cần xây dựng hệ thống quản trị theo các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường, lao động và trách nhiệm xã hội. Đây không chỉ là điều kiện để tiếp cận đối tác nước ngoài, mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng huy động vốn, thu hút nhà đầu tư và phát triển bền vững.

Thứ ba, xây dựng thương hiệu Việt Nam bằng chất lượng, uy tín và bản sắc riêng. Thương hiệu không chỉ là tên gọi, biểu tượng hay hoạt động quảng cáo, mà là tổng hòa của chất lượng sản phẩm, uy tín doanh nghiệp, năng lực thực hiện cam kết và trách nhiệm với khách hàng. Doanh nghiệp cần chú trọng đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp tại các thị trường mục tiêu; chủ động phòng ngừa hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và tranh chấp thương mại.

Bên cạnh đó, cần phát triển thương hiệu gắn với nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng và bản sắc văn hóa Việt Nam. Một sản phẩm có chất lượng ổn định, dịch vụ chuyên nghiệp và thông tin minh bạch sẽ có khả năng tạo dựng niềm tin lâu dài hơn bất kỳ chiến dịch quảng bá ngắn hạn nào.

Thứ tư, tăng cường liên kết và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ vị trí nhà cung cấp nguyên liệu, gia công đơn giản sang nhà cung cấp linh kiện, giải pháp công nghệ và sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Cần thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI.

Các doanh nghiệp đầu tàu cần phát huy vai trò dẫn dắt, hỗ trợ nhà cung cấp trong nước nâng cao chất lượng, công nghệ và tiêu chuẩn sản xuất. Đồng thời, doanh nghiệp cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và xây dựng chiến lược ứng phó với biến động địa chính trị, tỷ giá, hàng rào kỹ thuật và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Thứ năm, phát triển năng lực cạnh tranh xanh và kinh doanh có trách nhiệm. Thị trường quốc tế ngày càng quan tâm đến các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon, sử dụng năng lượng sạch, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi xanh, sử dụng tài nguyên hiệu quả, thực hiện các tiêu chuẩn ESG phù hợp và xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm.

Tôi cho rằng, muốn có 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, chúng ta không chỉ cần chính sách hỗ trợ hình thành các tập đoàn lớn, mà còn phải tạo ra hệ sinh thái doanh nghiệp có khả năng cung ứng, đổi mới và hợp tác với họ.

Điều quan trọng nhất là doanh nghiệp Việt Nam phải chuyển từ khát vọng xuất khẩu sang khát vọng làm chủ giá trị. Không chỉ đưa sản phẩm Việt Nam ra thế giới, mà còn phải đưa thương hiệu, công nghệ, năng lực quản trị và uy tín Việt Nam trở thành những giá trị được thị trường quốc tế công nhận. Đó mới là nền tảng để nâng tầm vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập.

Với tầm nhìn phát triển kinh tế tư nhân đến năm 2045, theo luật sư, đội ngũ doanh nhân Việt Nam cần phát huy vai trò như thế nào trong việc xây dựng văn hóa kinh doanh, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, đồng thời đóng góp vào sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước?

Luật sư Nguyễn Văn Đồng: Tầm nhìn năm 2045 đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ doanh nhân Việt Nam. Họ không chỉ là những người tạo ra lợi nhuận, việc làm và của cải vật chất, mà còn phải trở thành lực lượng kiến tạo phát triển, có bản lĩnh, đạo đức, trách nhiệm xã hội và khát vọng phụng sự đất nước.

Nghị quyết 68 đặt mục tiêu đến năm 2045 có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp hoạt động, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng trên 60% GDP, chủ động tham gia chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu và có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực, quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò của doanh nhân cần được thể hiện trên bốn phương diện.

Thứ nhất, xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên đạo đức, liêm chính và thượng tôn pháp luật. Văn hóa kinh doanh là nền tảng tạo nên sức mạnh bền vững của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có thể phát triển nhanh nhờ vốn, công nghệ và cơ hội thị trường, nhưng chỉ có thể phát triển lâu dài khi xây dựng được uy tín và niềm tin.

Doanh nhân cần đặt chữ tín lên hàng đầu, kinh doanh trung thực, minh bạch, tôn trọng hợp đồng, cạnh tranh lành mạnh, không sử dụng các thủ đoạn gian lận thương mại, trốn thuế, tham nhũng hoặc xâm phạm quyền lợi người lao động và người tiêu dùng. Đặc biệt, cần chuyển từ tư duy tối đa hóa lợi nhuận bằng mọi giá sang tư duy tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp, người lao động, khách hàng, đối tác và xã hội. Một doanh nhân thành công không chỉ được đánh giá bằng quy mô tài sản, doanh thu hay lợi nhuận, mà còn bằng những giá trị tốt đẹp mà doanh nghiệp tạo ra cho cộng đồng.

Thứ hai, chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh, quyền cạnh tranh bình đẳng và quyền được bảo đảm thực hiện hợp đồng là những nền tảng pháp lý quan trọng.

Doanh nhân cần nâng cao hiểu biết pháp luật, chủ động xây dựng hệ thống kiểm soát tuân thủ, quản trị rủi ro và sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình. Khi phát sinh tranh chấp, cần ưu tiên đối thoại, thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại hoặc khởi kiện tại tòa án theo quy định pháp luật. Đồng thời, phải chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ, bí mật kinh doanh, dữ liệu và các quyền tài sản hợp pháp khác.

Doanh nhân cũng cần phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp trong việc tập hợp tiếng nói, phản ánh những bất cập của chính sách và kiến nghị cơ quan nhà nước hoàn thiện pháp luật. Bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp không có nghĩa là đòi hỏi đặc quyền hay sự ưu ái, mà là bảo đảm một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, nơi mọi doanh nghiệp đều được đối xử bình đẳng trước pháp luật.

Thứ ba, phát huy trách nhiệm xã hội và vai trò kiến tạo phát triển đất nước. Doanh nhân cần nhận thức sâu sắc rằng sự thịnh vượng của doanh nghiệp không thể tách rời sự phát triển của quốc gia. Trách nhiệm đó trước hết thể hiện ở việc tạo công ăn việc làm ổn định, bảo đảm quyền lợi người lao động, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ngân sách, bảo vệ môi trường và tham gia các hoạt động vì cộng đồng.

Đồng thời, cần quan tâm đầu tư cho giáo dục, đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp lớn cần có trách nhiệm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực của các nhà cung cấp trong nước. Trong bối cảnh hội nhập, doanh nhân Việt Nam còn phải góp phần xây dựng hình ảnh quốc gia thông qua chất lượng sản phẩm, phong cách kinh doanh chuyên nghiệp và uy tín trên thị trường quốc tế.

Thứ tư, hình thành thế hệ doanh nhân có tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh hội nhập và khát vọng dân tộc. Đến năm 2045, Việt Nam hướng tới trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Đây không chỉ là mục tiêu của Nhà nước mà còn là khát vọng chung của toàn xã hội, trong đó đội ngũ doanh nhân giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Doanh nhân cần mạnh dạn đầu tư vào những ngành kinh tế chiến lược, công nghệ lõi, công nghiệp chế biến, chế tạo, kinh tế số, kinh tế xanh và những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao. Bên cạnh đó, cần xây dựng đội ngũ lãnh đạo kế cận, chuyên nghiệp hóa quản trị, nâng cao năng lực hội nhập và từng bước đưa doanh nghiệp Việt Nam trở thành những tập đoàn có tầm ảnh hưởng trong khu vực và quốc tế.

Doanh nhân cũng cần chủ động tham gia góp ý xây dựng chính sách, phản biện những quy định chưa phù hợp và đồng hành cùng Nhà nước trong quá trình phát triển đất nước.

Doanh nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới phải hội tụ ba phẩm chất: có tâm trong kinh doanh, có tầm trong quản trị và có trách nhiệm với quốc gia. Nếu trước đây, thành công của doanh nghiệp thường được nhìn nhận qua quy mô vốn, doanh thu và lợi nhuận, thì trong giai đoạn phát triển mới, thành công còn phải được đo bằng năng lực đổi mới sáng tạo, sức cạnh tranh quốc tế, chất lượng quản trị, trách nhiệm xã hội và những đóng góp lâu dài cho đất nước.

Đó chính là nền tảng để hình thành một thế hệ doanh nhân Việt Nam không chỉ làm giàu cho bản thân và doanh nghiệp, mà còn góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và phát triển bền vững vào năm 2045.

Trân trọng cảm ơn luật sư!

Anh Đức

Nguồn Doanh nhân & Công lý: https://doanhnhan.congly.vn/nghi-quyet-68-nang-tam-doanh-nghiep-viet-trong-ky-nguyen-moi.html