Nghị quyết 79 đưa doanh nghiệp Nhà nước vươn tầm quốc tế

Thách thức lớn - động lực lớn

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới

Ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước, Bộ Tài chính nhận định, đây là mục tiêu tham vọng, đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn từ phía Nhà nước và các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN). Tuy nhiên để thực hiện mục tiêu này, trước hết cần lựa chọn đúng lĩnh vực trọng yếu và doanh nghiệp trọng điểm.

“Các ngành, lĩnh vực được lựa chọn phải thực sự là mạch máu của nền kinh tế, có tính chiến lược đối với sự phát triển và bảo đảm an ninh quốc gia, an ninh kinh tế, đồng thời là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân không muốn hoặc chưa đủ điều kiện tham gia, chưa đủ năng lực triển khai. Với lĩnh vực này, doanh nghiệp Nhà nước cần đóng vai trò mở đường, tạo nền tảng ban đầu và dẫn dắt chuỗi công nghiệp – từ đó hình thành các ngành công nghiệp cốt lõi, có năng lực cạnh tranh”, ông Tuấn nói.

Theo Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính), đến nay, cả nước có 866 doanh nghiệp có vốn nhà nước do 49 Bộ, ngành, địa phương thực hiện vai trò đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trong đó có 500 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; 203 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ đến dưới 100% vốn điều lệ; 163 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, đóng góp cho ngân sách nhà nước khoảng trên 400 ngàn tỷ đồng/năm.

Vậy những DNNN của Việt Nam có thể lọt Top doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và thế giới là những doanh nghiệp như thế nào?

“Đó phải là những doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực then chốt của đất nước, quy mô lớn, hoạt động hiệu quả, đặc biệt có năng lực phát triển, làm chủ công nghệ nền tảng; có khả năng định hướng và dẫn dắt hoạt động của toàn ngành; có khả năng làm chủ chuỗi giá trị. Quan trọng là phải lan tỏa, dẫn dắt và kết nối các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác cùng tham gia – tức là DNNN phải đóng vai trò như vốn mồi, kích hoạt và dẫn dắt nguồn lực đầu tư của toàn xã hội”, ông Tuấn nêu quan điểm

Một khi đã xác định được các ngành, lĩnh vực then chốt và DNNN nòng cốt để “bồi dưỡng” có thể lọt Top doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và thế giới, lúc này đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước và bản thân DNNN phải điều chỉnh tư duy quản lý, tư duy đầu tư và tầm nhìn phát triển trong giai đoạn mới, phù hợp với yêu cầu vận hành của cơ chế thị trường, gắn với mục tiêu chiến lược quốc gia.

Thúc đẩy mục tiêu trở thành kết quả

Chỉ còn gần 5 năm để thực hiện mục tiêu có 50 DNNN vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. 5 năm không phải là khoảng thời gian dài, thậm chí còn rất gấp để hoàn thành mục tiêu, ông Lê Quang Vũ, Ủy viên Hội đồng thành viên Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) cho rằng, cơ chế phải hết sức tạo điều kiện để DNNN có đủ năng lực cạnh tranh thực sự.

“Nhà nước cần hoàn thiện thể chế để DNNN dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tin tưởng giao nhiệm vụ lớn cho các DNNN nòng cốt, có vai trò xương sống trong các ngành chiến lược. Chỉ khi nào được trao đủ nguồn lực, DNNN mới hoàn toàn có thể tăng tốc, đảm nhận khối lượng công việc lớn và vươn tầm thế giới”, ông Vũ nói.

Để hiện thực hóa các mục tiêu về phát triển kinh tế Nhà nước, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ, linh hoạt những giải pháp mang tính đột phá.

Việc cần nhất lúc này là nhanh chóng hiện thực hóa các nhiệm vụ, giải pháp trong Nghị quyết ngay từ năm nay; sự vào cuộc của các Bộ ngành, nhất là vai trò của Quốc hội trong việc sửa đổi, bổ sung ban hành các Luật; Chính phủ ban hành cơ chế chính sách thực hiện các nhiệm vụ đề ra trong Nghị quyết, để làm sao Nghị quyết không chỉ dừng lại ở chủ trương, mà sẽ thành những hành động quyết liệt nhất.

GS. Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, DNNN lọt vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và thế giới là mục tiêu cao, nhưng không phải không thực hiện được.

“Chúng ta cần hiểu rằng, mục tiêu này không nhằm chạy theo thứ hạng, mà mục đích tạo áp lực cải cách, đổi mới, tập trung nguồn lực để hình thành một số DNNN lớn mạnh, có năng lực cạnh tranh trong khu vực và toàn cầu. Như vậy, vấn đề ở đây chính là chất lượng quản trị, hiệu quả sử dụng vốn, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng hội nhập quốc tế của DNNN. Khi Nghị quyết 79 được thể chế hóa và triển khai nghiêm túc, đặc biệt là các chuẩn mực quản trị theo OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế), thì mục tiêu này hoàn toàn có thể đạt được”, GS Đạt nhấn mạnh.

Giai đoạn 2026-2030 có rất nhiều mục tiêu lớn cần phải hoàn thành như tăng trưởng bình quân 2 con số mỗi năm; trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa các Nghị quyết “trụ cột”: 57, 59, 66, 68 và 79 cùng một số Nghị quyết khác...

Giai đoạn này chính là tiền đề để hoàn thành khát vọng trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045. Nếu giai đoạn tiền đề không thể bứt phá thì những mục tiêu cao và xa hơn khó có thể hoàn thành, dẫn đến thực trạng là “nợ mục tiêu” từ giai đoạn này sang giai đoạn khác. Vì vậy, cần một quyết tâm chính trị rất lớn với tư duy dám nghĩ, dám làm, kiến tạo thể chế, chính sách cũng như sự đồng lòng, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và các doanh nghiệp để Việt Nam có thể tự cường, độc lập về kinh tế và vươn xa trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Lê Thanh/VOV.VN