Nghị quyết 79 tạo đà cho doanh nghiệp nhà nước bứt phá

Thay đổi tư duy vận hành kinh tế nhà nước

Nghị quyết 79 nêu rõ, sau gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo, thực hiện tốt chức năng định hướng, dẫn dắt, điều tiết các hoạt động kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế... Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập như: Chính sách pháp luật về kinh tế nhà nước chậm đổi mới, chưa theo kịp thực tiễn phát triển của nền kinh tế; các doanh nghiệp nhà nước-lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước, hoạt động chưa hiệu quả, chưa tương xứng với vị trí, nguồn lực đang nắm giữ; năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế; chưa đóng vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo và dẫn dắt một số ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu.

Theo ông Tô Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), việc ban hành Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị đã mở rộng thêm không gian phát triển cho kinh tế nhà nước, đồng thời khắc phục những điểm nghẽn vốn tồn tại bấy lâu nay trong việc vận hành và tổ chức khu vực này.

Việc ban hành Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị sẽ mở rộng thêm không gian phát triển cho kinh tế nhà nước

Ông Nam cũng cho biết thêm, Việt Nam đã có một mô hình tăng trưởng khá thành công, dựa nhiều vào mở rộng thu hút đầu tư nước ngoài, khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay có nhiều biến động và thay đổi, mô hình tăng trưởng này đã đến điểm giới hạn, yêu cầu tất yếu đặt ra là cần thay đổi mô hình tăng trưởng mới, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới, nhất là trong điều kiện Việt Nam đang phấn đấu thực hiện tăng trưởng hai con số bắt đầu từ giai đoạn 2026-2030.

“Để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, cần huy động sự tham gia của tất cả các thành phần kinh tế, nếu kinh tế nhà nước vẫn tiếp tục vận hành theo lối cũ – tức là vừa làm nhiệm vụ sản xuất kinh doanh thông thường, vừa gánh vác nhiệm vụ chính trị - xã hội thì không những khó tạo ra động lực mới mà còn làm triệt tiêu nguồn lực. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79 là rất đúng thời điểm, để thay đổi tất cả những gì cũ kỹ trong cách vận hành khu vực này, chúng ta có thể hiểu đây là bước chuyển đổi tư duy sâu sắc, từ chỗ coi kinh tế nhà nước là khu vực nắm giữ nhiều nguồn lực sang khu vực chịu trách nhiệm kiến tạo không gian phát triển cho toàn bộ nền kinh tế”, ông Nam nói.

Nghị quyết 79 đã nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc này cho thấy, trọng trách được giao cho kinh tế nhà nước rất lớn, buộc kinh tế nhà nước phải nâng cấp cách quản trị và điều hành, để đủ sức cạnh tranh với các tập đoàn lớn trên thế giới – mở ra cánh cửa hội nhập, bứt phá trong kỷ nguyên mới, mang lại những giá trị gia tăng lớn cho nền kinh tế.

Làm thế nào để Nghị quyết đi vào cuộc sống?

Nghị quyết 79 đề ra mục tiêu, đến năm 2030, phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế....

“Mục tiêu này khá cao, nhưng sẽ khả thi nếu được triển khai đúng cách. Tôi cho rằng, chúng ta đang có rất ít những doanh nghiệp nhà nước thực sự mạnh về công nghệ, quản trị và khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị, vì vậy cần hình thành một số tập đoàn kinh tế nhà nước mạnh, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, thay vì duy trì quá nhiều doanh nghiệp quy mô trung bình, hiệu quả hạn chế”, ông Tô Hoài Nam nêu quan điểm.

Các quan điểm chỉ đạo đề ra trong Nghị quyết 79 cần phải được cụ thể hóa bằng những Luật, Nghị định, đi kèm với đó là chính sách đồng bộ

Để Nghị quyết 79 thực sự trở thành “kim chỉ nam” cho cải cách kinh tế nhà nước, dẫn dắt, hỗ trợ và kích hoạt các khu vực kinh tế khác cùng phát triển, TS Trần Du Lịch, Chuyên gia Kinh tế cho rằng: “Các quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra trong Nghị quyết cần phải được cụ thể hóa bằng những Luật, Nghị định, đi kèm với đó là chính sách đồng bộ, xuyên suốt. Thời gian tới, Quốc hội sẽ phải thể chế hóa hàng loạt các tư tưởng mới của Nghị quyết, thí dụ như mô hình thí điểm thuê tổng giám đốc, CEO điều hành doanh nghiệp Nhà nước...., việc này cần phải có những quy định, điều kiện cụ thể, rõ ràng”.

Nhiều chuyên gia nhận định, Nghị quyết 79 sẽ có những tác động mạnh mẽ tới doanh nghiệp nhà nước và nền kinh tế, qua đó dòng vốn và tài sản nhà nước sẽ được vận hành hiệu quả hơn, hỗ trợ tốt nhất cho mục tiêu tăng trưởng thay vì như trước đây là chỉ chủ yếu tập trung vào bảo toàn vốn và tránh thất thoát - dù điều này là cần thiết, nhưng tư duy này lại vô tình tạo ra sự trì trệ cho các doanh nghiệp nhà nước.

Việc ban hành Nghị quyết 79 ngay trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, có ý nghĩa chiến lược rất quan trọng, đây không chỉ là một Nghị quyết về phát triển kinh tế nhà nước đơn thuần, mà còn là sự quyết liệt trong đổi mới tư duy phát triển kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế nhà nước, để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, định hướng cho con đường phát triển kinh tế nhà nước của Việt Nam trong giai đoạn 5 năm tới và tầm nhìn đến 2045.

Lê Thanh-CTV Phượng Ngọc/VOV.VN