Nghị quyết mới quy định trường hợp không truy cứu, loại trừ, tạm hoãn trách nhiệm hình sự
Sáng 24-8, Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, với 465 đại biểu tán thành, bằng 93% tổng số đại biểu Quốc hội.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, sáng 24-8. Ảnh: QUANG PHÚC
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-9-2026, được áp dụng trong 3 năm đối với các hành vi vi phạm xảy ra trước và sau khi nghị quyết có hiệu lực.
Nghị quyết xác định nguyên tắc vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, vừa kiến tạo phát triển; khuyến khích, bảo vệ người năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, không tham nhũng; ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự và hành chính, coi xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành Quốc hội thông qua các luật, nghị quyết, sáng 24-8. Ảnh: QUANG PHÚC
Theo đó, không truy cứu trách nhiệm hình sự được áp dụng khi người vi phạm đáp ứng đủ các điều kiện: không tham nhũng; hoạt động vì lợi ích chung; dự án đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cụ thể; không có khiếu nại, tố cáo hoặc đã giải quyết dứt điểm; không gây thất thoát, lãng phí tài sản hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả.
Loại trừ trách nhiệm hình sự được áp dụng đối với người gặp rủi ro trong ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số dù đã tuân thủ quy trình; người dám nghĩ, dám làm, đột phá tháo gỡ điểm nghẽn thực tiễn khi pháp luật chưa điều chỉnh hoặc còn mâu thuẫn, chồng chéo.
Nghị quyết cũng cho phép tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự tối đa 2 năm để tổ chức, cá nhân khắc phục thiệt hại đối với dự án đang thực hiện, chưa hoàn thành và chưa thể khắc phục do nguyên nhân khách quan nhưng có cam kết khả thi.
Nếu khắc phục toàn bộ hậu quả, người vi phạm sẽ được không khởi tố hoặc đình chỉ vụ án; nếu chưa khắc phục xong, việc xử lý tiếp tục được thực hiện nhưng có thể xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Quốc hội cũng quyết nghị cho phép hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù tối đa 2 năm để khắc phục hậu quả; miễn hoặc chưa xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang đáp ứng các điều kiện đặc thù vì lợi ích chung.