Nghị quyết số 02-NQ/TW: Bước chuyển chiến lược trong kỷ nguyên cạnh tranh bằng tri thức

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi).

Nghị quyết số 02-NQ/TW đã xác lập rõ hướng đi mới: Lấy tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nhân lực chất lượng cao làm động lực trung tâm.

Đây là những yếu tố mang tính nội sinh, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao và nâng cao năng suất tổng thể của nền kinh tế. Cách tiếp cận này cũng phản ánh một xu thế toàn cầu: Các đô thị lớn không còn cạnh tranh bằng chi phí thấp, mà bằng chất lượng hệ sinh thái sáng tạo và năng lực sản sinh giá trị mới.

Một điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết là định hướng xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao, có vai trò dẫn dắt trong nước và từng bước nâng tầm khu vực, quốc tế. Đây là một mục tiêu tham vọng nhưng có cơ sở, nếu nhìn vào lợi thế đặc thù của Thủ đô, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu hàng đầu, có nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng thu hút các dòng vốn đầu tư mới.

Việc lựa chọn Khu Công nghệ cao Hòa Lạc làm hạt nhân nghiên cứu – phát triển (R&D) là một bước đi hợp lý. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu, điều cốt lõi không chỉ là phát triển một khu công nghệ đơn lẻ, mà phải xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh và có tính kết nối cao.

Hệ sinh thái này cần vận hành dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa bốn trụ cột: Nhà nước (thể chế, chính sách); nhà trường và viện nghiên cứu (tri thức, công nghệ); doanh nghiệp (ứng dụng, thương mại hóa); tổ chức tài chính (nguồn vốn, đầu tư mạo hiểm). Chỉ khi các thành tố này tương tác hiệu quả, quá trình chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế mới thực sự diễn ra.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh hai động lực quan trọng: Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện cách thức vận hành của chính quyền và nền kinh tế. Từ quản lý đô thị, cung cấp dịch vụ công đến hoạt động của doanh nghiệp, tất cả đều cần được số hóa và kết nối trên nền tảng dữ liệu.

Trong khi đó, chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Đây không chỉ là yêu cầu môi trường, mà còn là điều kiện để Hà Nội hội nhập sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu, nơi các tiêu chuẩn “xanh” ngày càng trở nên bắt buộc.

Điểm đáng chú ý là hai quá trình này không tách rời, mà bổ trợ lẫn nhau, tạo thành nền tảng cho một mô hình đô thị hiện đại: Thông minh, bền vững và có khả năng thích ứng cao.

Để hiện thực hóa mô hình tăng trưởng mới, Hà Nội cần tập trung vào một số hướng đi mang tính nền tảng. Đó là đột phá về thể chế, cho phép thí điểm các cơ chế mới trong lĩnh vực công nghệ, tài chính, đổi mới sáng tạo; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và nhu cầu thị trường, đồng thời thu hút nhân tài quốc tế; đầu tư có trọng tâm vào hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hạ tầng số và các khu đổi mới sáng tạo; thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và thương mại hóa công nghệ, biến các kết quả nghiên cứu thành sản phẩm và dịch vụ có giá trị; triển khai chuyển đổi xanh một cách thực chất, từ quy hoạch đô thị đến mô hình sản xuất và tiêu dùng.

Có thể nói, Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã định hình rõ cách tiếp cận phát triển mang tính bước ngoặt: Chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình dựa trên tri thức, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nguyễn Quang Huy - Trường Đại học Nguyễn Trãi