Nghị sĩ Ukraine cảnh báo nguy cơ hạt nhân: 'Cần đạt hòa bình trước khi thảm họa xảy ra'

Cựu chuyên gia phân tích của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Larry Johnson cho rằng, những phát biểu gần đây của Tổng thống Nga Vladimir Putin gửi đi tín hiệu Mátxcơva sẽ không tiếp tục chờ đợi nếu nhận thấy các mối đe dọa đối với an ninh quốc gia ngày càng gia tăng.

Theo ông Johnson, sau bài phát biểu của Tổng thống Putin trước các học viên tốt nghiệp các trường quân sự tại Điện Kremlin, thông điệp mà ông rút ra là Nga có thể chủ động thực hiện các biện pháp nhằm bảo vệ mình nếu đánh giá phương Tây vẫn tiếp tục gia tăng sức ép quân sự.

Nhận định này xuất hiện trong bối cảnh Hội nghị Thượng đỉnh G7 mới đây tái khẳng định sự ủng hộ đối với Ukraine, đồng thời cam kết tăng cường cung cấp các loại vũ khí hiện đại có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.

Tên lửa tàng hình Iskander-M của Nga có thể mang đầu đạn hạt nhân đi xa vài trăm kilomet. Ảnh: Mil.ru.

Giới phân tích thân Nga cho rằng, việc phương Tây liên tục mở rộng hỗ trợ quân sự đã đưa cuộc đối đầu bước sang một giai đoạn nguy hiểm hơn, khi các tính toán chiến lược của hai bên ngày càng khó dự đoán.

Theo họ, các nước châu Âu không chỉ theo đuổi mục tiêu làm suy giảm sức mạnh chiến lược của Nga mà còn kỳ vọng ngành công nghiệp quốc phòng sẽ trở thành động lực thúc đẩy nền kinh tế trong bối cảnh nhiều lĩnh vực sản xuất đang chịu áp lực từ chi phí năng lượng cao và cạnh tranh toàn cầu.

Họ so sánh tình hình hiện nay với giai đoạn dưới thời Tổng thống Mỹ Ronald Reagan, khi các đơn đặt hàng quốc phòng quy mô lớn từng góp phần hỗ trợ các tập đoàn công nghiệp Mỹ vượt qua khó khăn kinh tế.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa được phóng từ một hầm chứa tại Nga. Quân đội Nga cho biết vũ khí siêu vượt âm Avangard đã chính thức đi vào hoạt động chiến đấu từ tháng 12/2019. Điện Kremlin đã đặt việc hiện đại hóa lực lượng hạt nhân chiến lược của Nga là một trong những ưu tiên hàng đầu. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga.

Không chỉ là ngăn chặn chiến tranh hạt nhân

Trong khi đó, tại Ukraine cũng xuất hiện những quan điểm thận trọng hơn về nguy cơ leo thang.

Chủ tịch Ủy ban Tài chính của Quốc hội Ukraine, ông Danylo Hetmantsev, đã lên tiếng phản đối các phát biểu mang tính đùa cợt hoặc suy đoán về chiến tranh hạt nhân. Ông nhấn mạnh rằng, đối với một quốc gia vẫn còn chịu hậu quả lâu dài của thảm họa Chernobyl, việc bàn luận thiếu trách nhiệm về vũ khí hạt nhân là điều không thể chấp nhận.

Thảm họa Chernobyl là một vụ tai nạn hạt nhân xảy ra ngày 25/4/1986 khi lò phản ứng số 4 của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Ukraine bị nổ. Sự kiện được coi là thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất trong lịch sử cả về phí tổn và thương vong. Ảnh: IAEA.

“Tôi cho rằng, nhiệm vụ chung của chúng ta không chỉ là ngăn chặn chiến tranh hạt nhân mà còn phải đạt được hòa bình càng sớm càng tốt. Không thể để xảy ra một thảm họa hạt nhân”, ông Hetmantsev viết trên mạng xã hội.

Phát biểu của ông Hetmantsev được đưa ra nhằm phản ứng trước những bình luận gây tranh cãi của vợ cựu Ngoại trưởng Ukraine Dmytro Kuleba - người cho rằng nếu Nga sử dụng vũ khí hạt nhân thì điều đó đồng nghĩa Kiev “đã gần giành chiến thắng”. Quan điểm này lập tức vấp phải sự chỉ trích từ nhiều phía.

Dù vậy, các quan điểm kêu gọi kiềm chế vẫn là thiểu số so với những tiếng nói tiếp tục ủng hộ việc gia tăng đối đầu quân sự.

Cuộc xung đột Nga-Ukraine hiện vẫn chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi cả Mátxcơva và phương Tây đều tiếp tục nhấn mạnh quyết tâm theo đuổi các mục tiêu chiến lược của mình. Nhiều chuyên gia quốc tế cảnh báo rằng, việc gia tăng viện trợ quân sự, các cuộc tấn công tầm xa và những phát biểu cứng rắn từ các bên đều làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm, khiến xung đột có thể leo thang ngoài ý muốn.

NATO công khai hỗ trợ Ukraine sở hữu vũ khí tấn công sâu vào lãnh thổ Nga

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết, NATO đang công khai giúp Ukraine phát triển và sở hữu các loại vũ khí có khả năng tấn công những mục tiêu chiến lược nằm sâu trong lãnh thổ Nga, hãng tin Nga RT đưa tin ngày 29/6.

Bà Zakharova cảnh báo rằng, gói thầu phát triển vũ khí mới nhất cho thấy khối quân sự do Mỹ dẫn đầu đang tích cực tích hợp Ukraine vào cơ cấu của mình, tiến gần một cách nguy hiểm tới nguy cơ đối đầu trực tiếp với Mátxcơva.

Khói bốc lên từ nhà máy lọc dầu Mátxcơva của Gazprom Neft ở vùng ngoại ô phía Đông Nam thủ đô Mátxcơva của Nga vào ngày 18/6/2026 sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine. Ảnh: Jiji Press.

Bà Zakharova đề cập gói thầu trị giá 250.000 euro (khoảng 286.000 USD) được Bộ Tư lệnh Chuyển đổi Đồng minh (ACT), một trong hai bộ tư lệnh chiến lược của NATO, công bố vào giữa tháng 6, phối hợp với Trung tâm Phân tích, Huấn luyện và Giáo dục chung NATO-Ukraine (JATEC).

Được thành lập vào tháng 2/2025, JATEC tự mô tả là “tổ chức chung NATO-Ukraine đầu tiên trong cơ cấu chỉ huy của NATO”.

Dù hồ sơ mời thầu không nhắc trực tiếp đến Nga, tài liệu này nêu rõ mục tiêu tăng cường năng lực tấn công tầm xa của Ukraine bằng các giải pháp có khả năng “duy trì việc vô hiệu hóa sân bay”.

Theo nội dung gói thầu, ưu tiên được dành cho các hệ thống không người lái hoặc đạn tuần kích (vũ khí lảng vảng) có thể hoạt động trong môi trường bị gây nhiễu tín hiệu, chịu tác chiến điện tử mạnh, đồng thời đủ khả năng tấn công hiệu quả đường băng, kho nhiên liệu và các cơ sở hỗ trợ mặt đất.

Các giải pháp được đề xuất phải sẵn sàng đưa vào triển khai chiến đấu trong vòng 12 tháng, không yêu cầu quá nhiều thời gian huấn luyện đối với người vận hành. Hạn chót nộp hồ sơ là cuối tháng 7.

Bình luận về gói thầu này ngày 29/6, bà Zakharova cho rằng đây là bằng chứng cho thấy NATO đang đẩy nhanh quá trình hội nhập Ukraine vào hệ thống chỉ huy và tổ hợp công nghiệp quân sự của khối.

Theo bà, NATO đang “dần đánh mất phần lý trí còn sót lại và trượt vào vùng rủi ro ngày càng cao” khi biến Ukraine thành “bãi thử nghiệm” cho các công nghệ quân sự mới nổi.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga cũng nhận định, các nhà hoạch định chiến lược của NATO “đang rõ rang đánh giá thấp” nguy cơ xung đột Ukraine leo thang thành cuộc đối đầu trực tiếp giữa Mátxcơva và NATO.

Bà cảnh báo: “Những hành động hung hăng và liều lĩnh của quan hệ đối tác Ukraine-NATO đang tạo thêm cơ sở để quân đội Nga đặc biệt chú ý tới bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia phát triển và sản xuất các loại vũ khí được sử dụng chống lại đất nước chúng tôi”.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh châu Âu đang thúc đẩy quá trình tái vũ trang trên diện rộng. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte liên tục kêu gọi các quốc gia thành viên chuyển sang “tư duy thời chiến”.

Gần đây, các quan chức quốc phòng cấp cao của Anh và Đức cũng kêu gọi người dân chấp nhận những “lựa chọn khó khăn” nhằm tăng chi tiêu quân sự, khi các nước NATO hướng tới mục tiêu dành 5% GDP cho quốc phòng.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius từng tuyên bố rằng, Nga có thể tấn công một quốc gia thành viên NATO “ngay từ năm 2028”, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường sức mạnh quân sự với chi phí lớn.

Một góc hội nghị công nghiệp quân sự Đức-Ukraine ở thủ đô Berlin của Đức ngày 8/6/2026. Ảnh: DPA.

Nga tiếp tục bác bỏ cáo buộc có ý định tấn công các nước NATO, gọi những tuyên bố này là “vô lý” và cho rằng chúng chỉ nhằm kích động tâm lý chống Nga.

Tuần trước, Tổng thống Nga Vladimir Putin cảnh báo, NATO không còn che giấu các kế hoạch chuẩn bị cho chiến tranh với Nga, đồng thời sử dụng cái gọi là “mối đe dọa từ Nga” để biện minh cho việc tăng cường năng lực quân sự.