Nghĩa trang thông minh phải được đặt trong tổng thể quy hoạch hạ tầng kỹ đô thị

Phải đảm bảo sự trang nghiêm với người đã khuất

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Lê Hồng Lân, Trưởng Ban Phục vụ lễ tang Hà Nội cho biết, nghĩa trang và an táng là lĩnh vực đặc thù. Đây không chỉ là câu chuyện của hạ tầng đô thị, đất đai hay công nghệ, mà còn gắn với tình cảm của mỗi gia đình, phong tục, tín ngưỡng và văn hóa. Dù tổ chức theo mô hình nào, ứng dụng công nghệ đến đâu, mục tiêu cuối cùng vẫn phải là bảo đảm sự trang nghiêm đối với người đã khuất.

Ông Lê Hồng Lân, Trưởng Ban Phục vụ lễ tang Hà Nội phát biểu khai mạc tọa đàm.

Theo ông Lân, nghĩa trang, cơ sở hỏa táng và các công trình phục vụ an táng là một bộ phận quan trọng của hệ thống hạ tầng đô thị. Trong bối cảnh Hà Nội đang phát triển nhanh, quỹ đất ngày càng hạn chế, yêu cầu về bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chất lượng dịch vụ ngày càng cao, công tác quản lý nghĩa trang và tổ chức an táng đứng trước yêu cầu mới.

Từ đó phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về sử dụng đất tiết kiệm, bảo vệ môi trường, quản lý dữ liệu chính xác, tổ chức dịch vụ thuận tiện… đòi hỏi cần bắt đầu nghiên cứu mô hình nghĩa trang và an táng thông minh.

"Thông minh không chỉ là ứng dụng công nghệ số, mà còn là đổi mới phương thức quản lý, tổ chức vận hành và cung cấp dịch vụ; sử dụng hiệu quả tài nguyên; bảo vệ môi trường; nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thuận lợi hơn cho người dân", ông Lân nói.

Tại hội thảo, PGS.TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng cho rằng, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, quỹ đất dành cho người mất tại các đô thị lớn ngày càng khan hiếm.

Việc phát triển các mô hình nghĩa trang và an táng thông minh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp chiến lược giúp phát triển đô thị bền vững, bảo vệ môi trường và tối ưu hóa không gian sống cho người đang sống.

Theo PGS.TS Lưu Đức Hải, nghĩa trang thông minh cần đặt trong tổng thể quy hoạch hạ tầng kỹ thuật đô thị.

Theo ông Hải, việc tích hợp công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống định vị địa lý (GIS) và IoT cho phép hiện đại hóa toàn bộ công tác quản lý và vận hành.

Đồng thời, mô hình này thúc đẩy sự dịch chuyển từ địa táng truyền thống tốn diện tích sang các hình thức an táng tiết kiệm đất và công nghệ cao như hỏa táng, ngọc hóa hay lưu táng tầng cao, đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường và cảnh quan đô thị.

Tuy nhiên, việc triển khai thực tế đặt ra nhiều thách thức về cơ chế, chính sách và tâm lý. Điều này đòi hỏi phải hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ đối với các mô hình nghĩa trang cao tầng, dịch vụ ngọc hóa và công nghệ số, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để thay đổi dần quan niệm truyền thống của cộng đồng.

Về mặt quy hoạch tích hợp, nghĩa trang thông minh phải được đặt trong tổng thể quy hoạch hạ tầng kỹ thuật đô thị, đảm bảo khoảng cách ly vệ sinh môi trường nhưng vẫn thuận tiện kết nối giao thông đô thị.

Về định hướng tương lai, PGS.TS Lưu Đức Hải nhấn mạnh, cần đưa mô hình nghĩa trang và an táng thông minh trở thành một mảnh ghép quan trọng trong hệ sinh thái đô thị thông minh tại Việt Nam, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường và đạo lý truyền thống.

Cần thể chế hóa mô hình nghĩa trang, an táng thông minh

Phát biểu tại tọa đàm, bà Đặng Anh Thư, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) nhận định, phát triển nghĩa trang và an táng thông minh  phù hợp với xu thế phát triển bền vững của các đô thị lớn tại Việt Nam.

Bà Đặng Anh Thư, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng).

Theo bà Thư, khung pháp lý hiện hành như Nghị định 23/2016/NĐ-CP cùng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đã tạo cơ sở cho công tác quản lý nghĩa trang và cơ sở hỏa táng.

Tuy nhiên, trước tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, thực tế đang diễn ra sự chuyển dịch từ nghĩa trang truyền thống sang mô hình công viên nghĩa trang, nghĩa trang sinh thái tích hợp công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo.

Việc đầu tư nghĩa trang thông minh không chỉ góp phần tối ưu hóa không gian, nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn đảm bảo sự hòa hợp giữa phong tục tâm linh truyền thống với văn minh hiện đại.

Đại diện Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cho biết, các ý kiến đóng góp tại tọa đàm là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý tiếp thu, hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về hạ tầng kỹ thuật. Trong đó, sẽ thể chế hóa các tiêu chí, quy chuẩn kỹ thuật cụ thể đối với mô hình nghĩa trang sinh thái và an táng thông minh.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm.

Giới thiệu về ứng dụng công nghệ trong quản lý nghĩa trang, ông Cao Văn Tuấn, đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị TP.HCM cho biết, ứng dụng quản lý nghĩa trang được phát triển xuất phát từ nhu cầu thực tiễn nhằm chuẩn hóa dữ liệu tại các công viên nghĩa trang quy mô lớn.

Thay vì phụ thuộc vào hồ sơ giấy hay tra cứu thủ công tốn thời gian, giải pháp công nghệ này vận hành dựa trên 3 giá trị cốt lõi: dễ dàng tra cứu, chính xác trong định vị, thuận tiện trong phục vụ.

Phần mềm tích hợp hệ thống thông tin địa lý (GIS) giúp số hóa toàn bộ sơ đồ mặt bằng, xác định rõ tọa độ 3D và ranh giới từng lô mộ, khu lưu cốt.

Nhờ kết nối dữ liệu tập trung với thiết bị di động, người dân dễ dàng tìm kiếm thông tin người thân quá cố qua họ tên, năm sinh hay năm mất, đồng thời được hỗ trợ bản đồ số dẫn đường trực tiếp đến tận vị trí mộ phần.

Bên cạnh đó, ứng dụng còn tích hợp trợ lý ảo AI Chatbot để giải đáp thắc mắc, minh bạch hóa quy trình, thủ tục cũng như chi phí các dịch vụ mai táng, hỏa táng. Đối với đơn vị quản lý, hệ thống giúp chuẩn hóa hồ sơ cho hàng chục ngàn mộ phần, kiểm soát chặt chẽ quỹ đất và lịch sử chăm sóc.

Tại hội thảo, các chuyên gia, doanh nghiệp tham dự cũng trình bày nhiều nội dung tham luận liên quan đến ứng dụng công nghệ trong quản lý nghĩa trang, dịch vụ an táng thông minh trong đô thị.