Nghiên cứu mới: Xe điện giúp giảm đáng kể ô nhiễm không khí tại khu dân cư

Một nghiên cứu mang tính đột phá tại California (Mỹ) vừa xác nhận rằng việc gia tăng sử dụng xe điện (EV) đang trực tiếp làm sạch bầu không khí tại các khu dân cư. Kết quả này cung cấp bằng chứng thực tế quan trọng, thay thế cho các mô hình giả thuyết vốn được sử dụng từ trước đến nay để đánh giá tác động của xe xanh đối với môi trường.

Việc thay thế động cơ đốt trong bằng xe điện mang lại lợi ích hữu hình cho chất lượng không khí tại địa phương.

Hiệu quả đo lường từ dữ liệu vệ tinh

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Lancet Planetary Health đã phân tích dữ liệu từ năm 2019 đến năm 2023 tại California, khu vực có tỷ lệ sử dụng xe điện cao nhất nước Mỹ. Điểm khác biệt lớn nhất của công trình này là sử dụng vệ tinh để đo nồng độ nitơ dioxide (NO2) thực tế, thay vì dựa vào các trạm quan trắc mặt đất vốn có số lượng hạn chế.

Cụ thể, qua phân tích gần 1.700 mã bưu chính, các nhà nghiên cứu phát hiện ra một quy luật đáng chú ý: Cứ mỗi khi tăng thêm 200 xe điện trong một khu vực, lượng khí thải NO2 tại đó giảm trung bình 1,1%. Nitơ dioxide là sản phẩm của quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch, vốn là tác nhân gây ra các vấn đề nghiêm trọng về tim, phổi và nguy cơ tử vong sớm.

Giáo sư Sandrah Eckel từ Trường Y Keck thuộc Đại học Nam California, tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh: "Chỉ cần một sự gia tăng nhỏ về số lượng xe điện ở cấp độ mã bưu chính cũng đủ tạo ra sự suy giảm ô nhiễm không khí rõ rệt. Điều này thật sự đáng kinh ngạc".

Công nghệ vượt trội so với phương pháp truyền thống

Trước đây, nỗ lực thiết lập mối liên hệ này gặp nhiều khó khăn do giới hạn về thiết bị. Tại California chỉ có khoảng 100 trạm giám sát chất lượng không khí của Cơ quan Bảo vệ Môi trường, khiến kết quả thống kê thường không đủ sức thuyết phục. Việc ứng dụng vệ tinh mạnh mẽ không chỉ giúp bao phủ toàn bộ tiểu bang mà còn cho phép các nhà khoa học tách biệt nồng độ khí thải từ xe cộ với các nguồn khác như nhà máy hay hộ gia đình.

Bên cạnh đó, Mary Johnson, chuyên gia sức khỏe môi trường tại Trường Y tế Công cộng T.H. Chan thuộc Đại học Harvard, đánh giá cao quy mô của nghiên cứu này. Bà lưu ý rằng các tác giả đã kiểm soát chặt chẽ các biến số gây nhiễu, bao gồm cả sự thay đổi thói quen di chuyển trong đại dịch COVID-19.

Thách thức về sự công bằng trong chuyển đổi xanh

Mặc dù kết quả nghiên cứu rất khả quan, các chuyên gia cũng chỉ ra một vấn đề nhức nhối: Những cộng đồng thu nhập thấp, vốn chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ ô nhiễm gần đường cao tốc, lại đang gặp khó khăn nhất trong việc tiếp cận xe điện do chi phí đầu tư ban đầu cao.

Giáo sư Eckel hy vọng những dữ liệu chi tiết này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng lộ trình chuyển đổi công bằng hơn. Việc hỗ trợ các khu vực dễ bị tổn thương tiếp cận xe điện không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là biện pháp cấp thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ví dụ như giảm tỷ lệ hen suyễn ở trẻ em.

Với mức tăng trưởng trung bình đạt 272 xe điện trên mỗi mã bưu chính trong suốt thời gian nghiên cứu, tiềm năng để cải thiện chất lượng không khí vẫn còn rất lớn. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy lộ trình điện hóa giao thông đang đi đúng hướng trong việc mang lại bầu không khí trong lành hơn cho mọi người.

Tuệ Nhân