Ngư dân bán tàu vì thiếu trầm trọng lao động

Cảng Lạch Quèn không còn nhịp tàu thuyền tấp nập ra vào như trước.

Thiếu lao động đi biển, tàu cá tiền tỷ nằm bờ chờ bán

Trung tuần tháng 4, tại Nam cảng cá Lạch Quèn (xã Quỳnh Phú, Nghệ An), khung cảnh trái ngược hoàn toàn với sự nhộn nhịp của những năm trước. Nhiều tàu cá neo đậu thưa thớt, xen lẫn là những chiếc biển treo rao bán tàu thuyền. Trên bờ, các xưởng sản xuất đá, trạm cung cấp nhiên liệu từng phục vụ tàu cá nay bỏ hoang.

"Có thời điểm tàu neo đậu kéo dài hơn 2 km, chen chúc cả một vùng, còn bây giờ thì đìu hiu", ông Hồ Ngọc Chắt, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Quỳnh Long nói.

Bờ nam cảng Lạch Quèn (xã Quỳnh Phú) chìm trong cảnh đìu hiu.

Theo ông Chắt, Quỳnh Long từng có hơn 145 tàu đánh bắt xa bờ, sản lượng hải sản có năm vượt 30.000 tấn, thuộc nhóm cao nhất khu vực phía bắc. Tuy nhiên, chỉ sau vài năm, số tàu giảm mạnh, hiện chỉ còn 38 chiếc, phần lớn cũng đang được chủ tàu rao bán. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này được các chủ tàu chỉ ra là thiếu lao động.

Ông Hồ Văn Thương (55 tuổi), từng góp vốn đóng 6 tàu xa bờ, cho biết đã phải bán dần tàu vì không tuyển được thuyền viên. "Không có người thì tàu lớn cũng không thể ra khơi", ông nói và cho biết hiện chuyển sang đánh bắt gần bờ bằng thuyền nhỏ.

Trong khi đó, ông Vũ Văn Tương (56 tuổi), một trong những chủ tàu còn bám nghề, cũng gặp nhiều khó khăn. Nếu trước đây thuyền viên được trả công theo hình thức ăn chia sản lượng, thì nay phải chuyển sang trả lương cố định. "Mỗi thuyền viên hiện được trả khoảng 700.000 đồng/ngày, bao ăn uống, cao hơn nhiều nghề lao động phổ thông, nhưng vẫn khó tuyển", ông Tương nói.

Cách đây vài năm, xã Quỳnh Long (cũ) từng có tới 145 tàu đánh bắt xa bờ, nhưng hiện chỉ còn 38 chiếc, phần lớn đã “đắp chiếu” thời gian dài và đang được rao bán.

Theo ông, trước đây mỗi tàu cần khoảng 11 lao động, nay giảm xuống còn 8 người nhưng nhiều khi vẫn không đủ để ra khơi, khiến tàu phải nằm bờ nhiều tháng. Không chỉ thiếu lao động có kinh nghiệm, nhiều chủ tàu phải tìm người từ các địa phương khác, thậm chí tuyển cả lao động chưa từng đi biển. Tuy nhiên, không ít người bỏ cuộc do không thích nghi được với điều kiện làm việc trên biển.

Bỏ nghề vì không tìm được bạn thuyền, lao động đi biển gặp khó

Ông Nguyễn Văn Minh (55 tuổi), một thuyền trưởng dày dạn kinh nghiệm ở Quỳnh Long, từng sở hữu 4 tàu lưới vây hiện đại, mỗi chuyến đánh bắt có thể thu về hàng tỷ đồng.

Hiện nay, ông Minh đã bán tàu, chuyển sang làm vườn. "Tôi gắn bó với biển từ nhỏ, nhưng giờ không còn cách nào khác", ông Minh nói. Chiếc tàu được ông đầu tư hơn 10 tỷ đồng cách đây chưa lâu đang được rao bán. Xưởng đá, trạm nhiên liệu phục vụ tàu cá trước đây cũng đã tháo dỡ.

Sau gần 30 năm gắn bó với nghề đi biển, ông Trần Xuân Thành đành ngậm ngùi bán tàu vì không tuyển được thuyền viên.

Tương tự, ông Trần Xuân Thành (55 tuổi) cho biết, đã bán tàu sau thời gian dài không tuyển được lao động. Con tàu đóng năm 2016 với chi phí 6,4 tỷ đồng được bán lại với giá 1,4 tỷ đồng. Sau khi rời nghề, ông chuyển sang làm lái tàu vận tải.

Theo các ngư dân, nguyên nhân sâu xa là nghề biển ngày càng kém hấp dẫn so với các lựa chọn khác. "Nếu trước đây thanh niên lớn lên gần như chỉ có con đường đi biển, thì nay nhiều người chọn xuất khẩu lao động hoặc làm việc cho doanh nghiệp với thu nhập ổn định hơn", ông Chắt nói thêm.

Ngoài ra, điều kiện làm việc khắc nghiệt, rủi ro cao, thời gian bám biển dài ngày cũng khiến nhiều lao động trẻ không còn mặn mà với nghề.

Hiện tại, hàng trăm lao động ở Quỳnh Long chuyển sang làm việc trong lĩnh vực vận tải biển hoặc đi làm việc ở nước ngoài. Từ một địa phương có đội tàu đánh bắt xa bờ sôi động, Quỳnh Long đang đối mặt với thực tế nhiều tàu nằm bờ vì thiếu người. Những con tàu tiền tỷ bị rao bán không chỉ phản ánh khó khăn của ngư dân, mà còn cho thấy nghề biển truyền thống đang dần mất đi lực lượng kế cận.