Ngư dân Gia Lai tích cực bảo tồn hệ sinh thái biển, lan tỏa tinh thần sống xanh

Chi cục Thủy sản Gia Lai đẩy mạnh tập huấn, hướng dẫn ngư dân cứu hộ rùa biển, thú biển và phòng, chống ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. Ảnh: Ái Trinh

Những tình nguyện viên giữa trùng khơi

Mới đây, trong chuyến biển ngày 25/5, tàu cá BĐ-98046-TS do ông Huỳnh Xuân Thắng, sinh năm 1992, làm thuyền trưởng, hành nghề câu cá ngừ đại dương, đã cứu hộ thành công một cá thể đồi mồi dứa bị mắc vào “lưới ma” trôi nổi giữa đại dương. “Lưới ma” là cách ngư dân thường gọi những ngư cụ bị hư hỏng, bị vứt bỏ hoặc thất lạc trên biển, tiếp tục trôi dạt theo dòng nước và trở thành mối đe dọa đối với nhiều loài sinh vật biển. Theo ông Thắng, cá thể rùa này lúc khỏe mạnh có thể nặng gần 50kg, nhưng khi được phát hiện chỉ còn hơn 30kg do mắc lưới trong thời gian dài, cơ thể suy kiệt, gầy yếu. Đây không phải lần đầu tiên tàu cá của ông gặp rùa biển mắc “lưới ma” trong quá trình khai thác trên biển. “Trước đó, tàu tôi từng cứu một cá thể rùa biển khác trong tình trạng rất thương tâm. Con rùa gầy đến mức không còn sức cử động, cơ thể chỉ còn da bọc xương vì mắc lưới trôi nổi quá lâu ngoài biển. Lúc đó, tôi phải cho nó ăn cá chuồn. Sau một đêm, thấy nó cử động trở lại, tôi mới yên tâm thả xuống biển. Nhìn nó lúc ấy, ai cũng thương”-ông Thắng nhớ lại.

Không chỉ ông Thắng, thời gian qua, nhiều ngư dân Gia Lai đã chủ động cứu hộ các loài sinh vật biển quý hiếm trong quá trình vươn khơi, bám biển. Ông Nguyễn Ngọc Hiếu, chủ tàu cá BĐ-93604-TS ở xã Cát Tiến, trong các chuyến biển tháng 4 và tháng 5 đã liên tiếp cứu hộ thành công 5 cá thể đồi mồi dứa bị mắc câu, vướng lưới, có cá thể nặng hơn 40kg. Sau khi được tháo gỡ ngư cụ, tất cả đều được thả về biển an toàn.

Cùng chung ý thức bảo vệ nguồn lợi biển, ông Võ Hồng Nghĩa, sinh năm 1987, ngư dân phường Hoài Nhơn Đông, vừa cứu hộ một cá thể vích nặng khoảng 20kg bị mắc lưới, phần vây bị thương do cá cắn. Sau khi kiểm tra thấy cá thể này còn khỏe, ông cùng các thuyền viên nhanh chóng thả nó trở lại môi trường tự nhiên. Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Long, sinh năm 1974, ngư dân phường Hoài Nhơn Đông, đã cứu hộ thành công 4 cá thể rùa biển trong các chuyến biển tháng 4 và tháng 5, gồm 2 cá thể đồi mồi dính câu và 2 cá thể vích mắc lưới.

Qua các trường hợp trên có thể thấy, “lưới ma” đang là một trong những mối nguy lớn đối với hệ sinh thái biển. Khi bị bỏ lại hoặc thất lạc trên biển, những tấm lưới này vẫn tiếp tục trôi dạt, siết chặt, cuốn mắc rùa biển, cá heo, cá mập và nhiều loài sinh vật khác, trở thành những “cái bẫy” âm thầm giữa đại dương. Từ đầu năm 2026 đến nay, ngư dân Gia Lai đã cứu hộ, thả về biển thành công 19 cá thể rùa biển quý hiếm, gồm 2 cá thể đồi mồi, 10 cá thể đồi mồi dứa và 7 cá thể vích. Trong đó, không ít cá thể được giải cứu khỏi “lưới ma” trôi nổi trên biển. Những việc làm ấy cho thấy, bên cạnh nhiệm vụ khai thác hải sản, ý thức bảo tồn biển, bảo vệ nguồn lợi thủy sản đang ngày càng được nâng lên trong cộng đồng ngư dân.

Rùa biển thuộc loài đồi mồi dứa bị vướng “lưới ma” trôi nổi trên đại dương. Ảnh: Xuân Thắng

Chuyển biến từ công tác truyền thông, tập huấn

Không chỉ hiện hữu trên những con tàu ngoài khơi, công tác bảo vệ môi trường biển tại Gia Lai thời gian qua còn được triển khai đồng bộ từ đất liền, với sự vào cuộc của chính quyền, các ngành chức năng, đoàn thể và cộng đồng dân cư ven biển. Những cuộc giải cứu rùa biển liên tiếp của ngư dân là minh chứng sinh động cho hiệu quả của công tác truyền thông, tập huấn, nâng cao nhận thức về bảo tồn biển được duy trì trong nhiều năm qua. Hằng năm, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai đã phối hợp với các xã, phường ven biển tổ chức lễ phát động ra quân dọn vệ sinh bãi biển, hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, Ngày Môi trường thế giới và Ngày Đại dương thế giới. Cùng với đó, nhiều hoạt động tuyên truyền được tổ chức bằng hình thức phong phú như thi vẽ tranh, “Rung chuông vàng” dành cho học sinh với chủ đề bảo tồn san hô, rùa biển và đại dương. Qua đó, kiến thức bảo tồn biển từng bước được lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ ở các địa phương ven biển.

Song song với các hoạt động tuyên truyền, các tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải cũng đẩy mạnh truyền thông bảo vệ bãi đẻ rùa biển. Hoạt động này nhận được sự đồng hành của nhiều doanh nghiệp như FPT, Vietravel, Avani, Anantara... nhằm hỗ trợ cộng đồng bảo vệ hệ sinh thái biển tại khu vực biển được giao, góp phần gìn giữ bãi đẻ rùa biển.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Chi cục Thủy sản Gia Lai đã phối hợp với Hiệp hội Thủy sản, Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật tỉnh cùng Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế tổ chức tập huấn cho khoảng 400 ngư dân tại các xã, phường ven biển về bảo tồn rùa biển, thú biển và phòng, chống ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. Hoạt động này được duy trì hằng năm, góp phần trang bị cho ngư dân kiến thức, kỹ năng nhận diện, cứu hộ và xử lý đúng cách khi gặp các loài sinh vật biển quý hiếm trong quá trình khai thác trên biển.

Từ những lớp tập huấn trên bờ đến các chiến dịch truyền thông trong cộng đồng; từ mô hình tàu cá mang rác thải về bờ đến mô hình tình nguyện viên ngư dân bảo tồn biển, ý thức gìn giữ môi trường biển đang từng bước trở thành hành động tự giác của nhiều ngư dân Gia Lai. Giữa mênh mông sóng nước, mỗi cá thể rùa biển được cứu hộ, mỗi tấm “lưới ma” được phát hiện, mỗi túi rác được đưa về bờ đều là những việc làm thiết thực, góp phần bảo vệ đại dương xanh. Những hành động lặng thầm của ngư dân Gia Lai hôm nay cho thấy, bảo tồn biển không phải là việc làm xa vời, mà bắt đầu từ trách nhiệm, tình yêu biển và những lựa chọn đúng đắn trong từng chuyến vươn khơi. Đó cũng là cách để cộng đồng ngư dân lan tỏa tinh thần sống xanh, cùng chung tay gìn giữ nguồn lợi biển cho hôm nay và mai sau.