Ngủ quên trên ôtô, người đàn ông 40 tuổi đột quỵ

Bệnh nhân đến cấp cứu tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Đinh Hà.

Một nam bệnh nhân 40 tuổi vừa được Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, tiếp nhận và điều trị đột quỵ thiếu máu não cấp. Trước khi khởi phát, người này có một chặng đường dài trên ôtô và ngủ trong tư thế đầu, cổ bị lệch, gập kéo dài.

Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh cho thấy bệnh nhân bị lóc tách động mạch cảnh, một trong những nguyên nhân có thể gây đột quỵ thiếu máu não ở người trẻ.

Trao đổi về trường hợp này, TS.BS Phùng Đình Thọ, Trung tâm Đột quỵ, cho biết lóc tách động mạch xảy ra khi cấu trúc thành mạch bị tổn thương. Khi đó, máu có thể đi vào bên trong thành động mạch và hình thành khối máu tụ.

Tổn thương này có thể dẫn tới đột quỵ theo hai cơ chế. Thứ nhất, khối máu tụ trong thành mạch làm hẹp hoặc tắc lòng động mạch, khiến lượng máu lên não bị giảm.

Thứ hai, tại vị trí động mạch bị tổn thương có thể hình thành huyết khối. Phần huyết khối này có khả năng bong ra, di chuyển theo dòng máu lên não và gây tắc các động mạch não.

Lóc tách động mạch vùng cổ, gồm động mạch cảnh và động mạch đốt sống, là một nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ ở người trẻ. Theo TS.BS Phùng Đình Thọ, tình trạng này có thể chiếm tới khoảng 25% các trường hợp đột quỵ thiếu máu não ở người dưới 50 tuổi.

Lóc tách động mạch có thể xảy ra tự phát. Tuy nhiên, một số trường hợp có liên quan đến chấn thương hoặc các tác động cơ học lên vùng cổ.

Vì vậy, khi tiếp nhận người trẻ bị đột quỵ, bác sĩ thường khai thác kỹ những tình huống xảy ra trước khi bệnh khởi phát, chẳng hạn chấn thương vùng cổ, vận động cổ quá mức hoặc duy trì tư thế cổ bất thường trong thời gian dài.

Theo vị chuyên gia, lóc tách động mạch cảnh không phải lúc nào cũng khởi phát đồng thời với các triệu chứng đột quỵ. Người bệnh có thể xuất hiện một số dấu hiệu tại chỗ trước khi xảy ra thiếu máu não.

Một trong những biểu hiện cần lưu ý là đau đầu hoặc đau vùng cổ mới xuất hiện, đặc biệt khi cơn đau khác với những lần trước đó.

Người bệnh cũng có thể xuất hiện hội chứng Horner với biểu hiện sụp mi nhẹ và co đồng tử ở cùng bên tổn thương. Một dấu hiệu khác là ù tai theo nhịp mạch, khi người bệnh cảm nhận tiếng đập hoặc tiếng “vù” trong tai đồng bộ với nhịp tim.

Bác sĩ cảnh báo những tác động bất thường lên vùng cổ có thể liên quan lóc tách động mạch. Ảnh minh họa: Đinh Hà.

Trong trường hợp tổn thương gây thiếu máu não, các dấu hiệu đột quỵ có thể xuất hiện đột ngột như méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị giác hoặc các triệu chứng thần kinh khác.

Đây là những dấu hiệu không nên chủ quan, đặc biệt ở người trẻ vốn ít được nghĩ tới nguy cơ đột quỵ.

Từ trường hợp trên, TS.BS Phùng Đình Thọ khuyến cáo người dân hạn chế duy trì đầu và cổ ở tư thế gập, xoay hoặc lệch quá mức trong thời gian dài khi ngủ hoặc di chuyển đường dài.

Bên cạnh đó, người dân cũng nên tránh các động tác bẻ, giật hoặc xoay cổ mạnh.

Nếu xuất hiện đau đầu hoặc đau cổ mới, bất thường, đặc biệt sau chấn thương hoặc có tác động lên vùng cổ, người bệnh cần chú ý. Khi những triệu chứng này đi kèm méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê chân tay, rối loạn thị giác hay các dấu hiệu thần kinh xuất hiện đột ngột, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ.

Với đột quỵ, thời gian là yếu tố quan trọng quyết định khả năng điều trị và phục hồi. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường có thể giúp người bệnh được chẩn đoán nguyên nhân và can thiệp kịp thời.