Người dân khốn khổ vì mùi hôi mực xà, Gia Lai yêu cầu xử lý dứt điểm

Hoạt động chế biến mực xà tại xã Đề Gi.

Theo ghi nhận tại thôn An Quang Tây (xã Đề Gi), khu vực gần các điểm sơ chế mực xà luôn bị bao trùm bởi mùi tanh nồng, ngai ngái của thủy sản phân hủy. Nhiều hộ dân phải đóng kín cửa cả ngày nhưng vẫn không tránh khỏi mùi hôi ám vào nhà cửa, quần áo và đồ dùng sinh hoạt. Ông Nguyễn Văn K. (67 tuổi) cho biết tình trạng này đã kéo dài hơn 10 năm. Dù chính quyền từng nhiều lần kiểm tra, xử lý nhưng các cơ sở vẫn tái hoạt động, thậm chí mở rộng quy mô. Không chỉ khu dân cư, trường học gần đó cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Người dân lo ngại ô nhiễm kéo dài tác động trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày.

Cách khu dân cư thôn An Quang Tây khoảng 300m là hàng chục lán trại tạm bợ dùng để sơ chế mực xà. Tại đây, các lao động liên tục cắt mổ, moi nội tạng rồi đưa mực ra phơi. Nước dùng để rửa nội tạng đen kịt, chảy trực tiếp ra cống thoát nước rồi đổ ra các vùng vịnh trước khi chảy ra đầm Đề Gi. Mùi hôi từ nước thải, phụ phẩm thủy sản và khu vực phơi mực bốc lên nồng nặc, khiến nhiều người lần đầu đến đây bị đau đầu, buồn nôn. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại khu vực đê kè đầm Đề Gi thuộc thôn An Quang Đông, nơi nhiều cơ sở sơ chế mực xà tự phát mọc lên dày đặc.

Hoạt động sơ chế mực xà xuất hiện từ năm 2015 và liên tục mở rộng. Năm 2022, UBND xã Cát Khánh (cũ) từng xử phạt 30 trường hợp vi phạm môi trường nhưng hiệu quả chưa cao. Thời gian qua, địa phương đã triển khai nhiều biện pháp như không cho cảng cá Đề Gi tiếp nhận tàu chở mực xà, xử lý xe vận chuyển nguyên liệu… song hiện hoạt động này tiếp tục bùng phát. Theo thống kê, hiện có khoảng 53 cơ sở sơ chế mực xà hoạt động tại khu vực An Quang Tây, An Quang Đông, chân cầu Đề Gi và khu quy hoạch dân cư rìa làng An Quang. Nước thải và chất thải phát sinh xả trực tiếp ra môi trường, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh điểm nóng an ninh trật tự.

Lãnh đạo UBND xã Đề Gi cho biết địa phương đặt mục tiêu xử lý dứt điểm tình trạng này trong tháng 9-2026, đồng thời duy trì kiểm tra, giám sát để ngăn tái diễn. Địa phương cũng dự kiến khảo sát quỹ đất quy hoạch khu chế biến thủy sản tập trung và hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp.

Liên quan vụ việc, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn giao UBND xã Đề Gi chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan kiểm tra đột xuất, xử lý dứt điểm từng trường hợp vi phạm; chấm dứt tình trạng xả thải gây ô nhiễm, không để tái diễn sau xử lý. Đồng thời, địa phương phải rà soát việc chấp hành các quyết định xử phạt đối với 30 trường hợp vi phạm từ năm 2022. Tỉnh cũng yêu cầu tuyên truyền, vận động các hộ dân ký cam kết không tham gia hoạt động sơ chế, thu mua, vận chuyển mực xà trái quy định; kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi câu móc điện trái phép. Chủ tịch UBND xã Đề Gi chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để tình trạng ô nhiễm tiếp tục kéo dài hoặc tái diễn. Ngoài ra, Công an tỉnh được giao tăng cường nắm tình hình, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động sơ chế mực xà. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì đề xuất phương án bố trí khu sơ chế tập trung bảo đảm yêu cầu môi trường và an toàn thực phẩm, đồng thời xây dựng giải pháp chuyển đổi sinh kế bền vững cho người dân.