Người dân mong sớm được tiếp tục giao khoán bảo vệ rừng

Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên khẳng định, đơn vị vẫn mong muốn giao khoán, bảo vệ rừng cho bà con đồng bào dân tộc tại chỗ sống gần rừng. Ảnh tư liệu

Tâm tư của người bảo vệ rừng

Bon Pi Nao, xã Nhân Cơ là bon đồng bào dân tộc M’nông tại chỗ, sống gần rừng, dựa vào rừng từ bao đời nay. Gần như 100% hộ dân ở đây đã nhận khoán bảo vệ rừng từ hàng chục năm. Với họ, đó không chỉ là trách nhiệm mà còn thể hiện tình yêu với rừng. Hơn thế, khi nhận khoán, hàng quý, đồng bào còn nhận được khoảng 2,5 triệu đồng/hộ để bù vào các khoản chi phí, nâng cao đời sống gia đình.

Anh K Bang đã có hơn 20 năm cùng bà con tham gia nhận khoán quản lý, bảo vệ rừng. Anh cho biết, việc ngừng giao khoán khiến gia đình anh mất đi một nguồn thu nhập. Khoản này không chỉ là chi phí sinh hoạt mà có thể gom góp để đầu tư chi phí phân bón cho cây trồng, mua con giống vật nuôi nâng cao kinh tế. “Tôi và bà con ai cũng mong muốn sớm được nhận khoán quản lý, bảo vệ rừng trở lại”, anh K Bang tha thiết.

Toàn bon có 101 hộ dân bị tạm ngừng hợp đồng giao khoán quản lý, bảo vệ rừng từ đầu năm 2026. Theo bà H’Yon - Bí thư Chi bộ bon Pi Nao, việc toàn bộ các hộ dân bị “cắt” giao khoán khiến bà con có phần hụt hẫng. Bà con đều kiến nghị được nhận khoán bảo vệ rừng trở lại. Còn ông Lê Thanh Đồng - Phó Chủ tịch UBND xã Nhân Cơ cho biết, địa phương mong muốn đơn vị chủ rừng, ngành chức năng sớm hoàn thiện phương án quản lý rừng bền vững, bố trí kinh phí để tiếp tục giao khoán rừng đối với bà con.

Tương tự, tại xã Quảng Tín, gần 20 năm gắn bó với công tác quản lý, bảo vệ rừng với Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên, ông Điểu Ben (61 tuổi) và hàng chục hộ dân trong bon Châu Mạ, xã Quảng Tín, cũng bị ngừng hợp đồng vào đầu năm 2026. Theo ông Điểu Ben, bà con nghe vậy thì cũng chờ đợi nhưng nhiều tháng trôi qua không thấy ban có động thái gì.

Một góc bìa rừng ở bon Pi Nao, xã Nhân Cơ.

6 đơn vị ngừng giao khoán

Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên, tháng 1/2026, ban đã có thông báo về việc tạm ngừng giao khoán quản lý, bảo vệ rừng giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, bon Châu Mạ (xã Quảng Tín) là 71 hộ với hơn 800 ha; bon Pi Nao (xã Nhân Cơ) là 101 hộ với hơn 1.135 ha. Lý do tạm ngừng giao khoán quản lý, bảo vệ rừng là do phương án quản lý rừng bền vững của đơn vị đang được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện theo yêu cầu thực tế. Đồng thời, đơn vị chưa được bố trí kinh phí để thực hiện giao khoán quản lý, bảo vệ rừng theo quy định hiện hành.

Ông Trương Trường Giang - Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên thông tin, việc ngừng giao khoán quản lý, bảo vệ rừng do hồ sơ thiết kế liên quan (giai đoạn 2021- 2025) đã hết thời hạn. Thêm nữa, đơn vị được giao tự chủ 100% và không được hưởng kinh phí từ ngân sách nhà nước, kể cả chi trả lương cho lãnh đạo ban. Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng khác là kinh phí chi trả từ nguồn dịch vụ môi trường rừng đã giảm mạnh gần 50%, do tính lại lưu vực các con sông được hưởng nguồn kinh phí này. Mong muốn của đơn vị là tiếp tục thực hiện việc giao khoán quản lý, bảo vệ rừng cho các hộ dân tại bon Pi Nao và bon Châu Mạ.

Người dân các bon trên địa bàn Lâm Đồng góp sức đáng kể vào công tác quản lý bảo vệ rừng phòng hộ Nam Cát Tiên. Ảnh tư liệu

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, thời gian qua, việc giao khoán quản lý, bảo vệ rừng đối với hộ dân, hộ đồng bào dân tộc thiểu số được đánh giá hiệu quả. Bà con chính là những “cánh tay nối dài” của lực lượng quản lý, bảo vệ rừng từ cơ sở. Ngoài Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên, tỉnh có 5 chủ rừng khác cũng đang tạm ngừng việc giao khoán quản lý, bảo vệ rừng đối với hộ dân địa phương từ nguồn ngân sách nhà nước. Các đơn vị gồm Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Lũy - Cà Giây; Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bình Thuận; Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Sông Dinh; Ban Quản lý rừng phòng hộ Vành đai biên giới; Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa. 6 đơn vị đã ngừng hợp đồng với khoảng 1.000 hộ. Việc này đặt ra yêu cầu đối với các chủ rừng trong việc chủ động cân đối nguồn lực, hoàn thiện hồ sơ, phương án quản lý rừng và tổ chức bảo vệ rừng liên tục, hiệu quả.

Đối với người dân sống gần rừng, nhất là các hộ đã nhiều năm tham gia nhận khoán, mong muốn lớn nhất là các chính sách, nguồn lực được sớm tháo gỡ để có thể tiếp tục tham gia quản lý, bảo vệ rừng. Đây cũng là lực lượng có vai trò quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại tài nguyên rừng ngay từ cơ sở.