Người đàn ông suy thận cấp, xuất huyết tiêu hóa vì mắc sai lầm này khi dùng thuốc giảm đau

Suy thận cấp do dùng thuốc giảm đau theo đơn cũ 

Người nhà cho biết ông Phục (77 tuổi) có tiền sử đột quỵ nhiều lần từ 20 năm trước, để lại di chứng vận động. Do thường xuyên đau xương khớp, gia đình từng đưa ông đi khám và sử dụng thuốc theo đơn của bác sĩ.

"Thấy thuốc hiệu quả nên sau đó mỗi lần ông đau là lại sử dụng thuốc theo đơn cũ", gia đình chia sẻ.

Khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, ông Phục tiếp tục đau khớp và được cho uống thuốc giảm đau. Sau đó khoảng một tuần, ông xuất hiện tình trạng đi ngoài phân đen kéo dài 4 ngày liên tiếp. Gia đình đưa ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội kiểm tra.

Tại bệnh viện, bác sĩ đánh giá sơ bộ nhận thấy da và niêm mạc người bệnh nhợt nhạt rõ, mệt lả, thể trạng suy kiệt. Xét nghiệm máu cho thấy nhiều chỉ số thấp dưới ngưỡng bình thường, trong đó hồng cầu chỉ còn 1,49 T/L, hemoglobin 4,6 g/dL, biểu hiện thiếu máu rất nặng. Người bệnh đồng thời bị tụt huyết áp và suy thận cấp.

Bác sĩ Khoa kiểm tra tình trạng sức khỏe của ông Phục. Ảnh: BVCC

Nội soi phát hiện nhiều ổ loét dạ dày, có điểm nguy cơ chảy máu

Ông Phục nhanh chóng được chuyển vào khoa Hồi sức tích cực. Các bác sĩ khởi động quy trình hồi sức và truyền 1.400 ml khối hồng cầu để bù máu.

Nội soi cấp cứu tại giường cho thấy nhiều ổ loét ở hang vị dạ dày, ổ lớn nhất khoảng 1,2 cm. Trong đó, một ổ loét có cục máu đông bám trên bề mặt, được phân loại Forrest IIB, thuộc nhóm có nguy cơ chảy máu tái phát.

Ê-kíp sử dụng 4 clip để kẹp cầm máu qua nội soi. Sau can thiệp, tình trạng hô hấp và huyết động của người bệnh ổn định, không ghi nhận chảy máu tiêu hóa tái phát.

Chức năng thận và các chỉ số huyết học dần cải thiện, ông Phục có thể ăn uống trở lại. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và điều trị, sức khỏe dần phục hồi, xuất viện sau 7 ngày.

Thuốc giảm đau có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày

ThS.BS Trần Văn Khoa, Khoa Hồi sức tích cực, Chống đau và Chăm sóc giảm nhẹ, đánh giá đây là trường hợp điển hình của biến chứng nghiêm trọng liên quan đến việc sử dụng thuốc giảm đau không đúng cách.

Theo bác sĩ, một số thuốc giảm đau có thể làm giảm tổng hợp prostaglandin - chất có vai trò bảo vệ niêm mạc dạ dày và duy trì lớp nhầy chống lại tác động của acid. Khi hàng rào bảo vệ này suy yếu, niêm mạc dạ dày dễ bị tổn thương, hình thành ổ loét và có thể dẫn đến xuất huyết tiêu hóa.

Ở người cao tuổi, các dấu hiệu của bệnh lý dạ dày và xuất huyết tiêu hóa đôi khi không rõ ràng. Người bệnh không nhất thiết xuất hiện những triệu chứng điển hình như đau bụng, nôn ói hay nôn ra máu mà có thể chỉ mệt mỏi, yếu hơn, da xanh, chóng mặt, giảm khả năng vận động hoặc đi ngoài phân đen.

Đặc biệt, với những người vốn đã hạn chế vận động hoặc phụ thuộc vào người chăm sóc như ông Phục, các biểu hiện bất thường dễ bị quy cho tuổi tác hoặc bệnh nền. Điều này có thể khiến tình trạng xuất huyết tiêu hóa bị bỏ qua trong giai đoạn đầu.

Người cao tuổi cần thận trọng khi dùng thuốc giảm đau

Ngoài nguy cơ gây tổn thương đường tiêu hóa, một số thuốc giảm đau còn có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang bị mất nước, mất máu. Khi xuất huyết tiêu hóa gây giảm thể tích tuần hoàn, nguy cơ suy giảm chức năng thận càng tăng.

Theo bác sĩ Khoa, việc một số thuốc giảm đau có thể dễ dàng mua mà không cần đơn cũng khiến người bệnh hoặc người chăm sóc có xu hướng tự mua, dùng kéo dài hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ khi triệu chứng tái phát.

Tuy nhiên, đơn thuốc từng phù hợp ở một thời điểm có thể không còn phù hợp khi tình trạng sức khỏe thay đổi. Người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiếp tục dùng thuốc giảm đau.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh không nên tự ý tăng liều, kéo dài thời gian sử dụng hoặc dùng lại đơn thuốc giảm đau cũ, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đi ngoài phân đen, mệt lả, da xanh, chóng mặt, choáng, phản ứng chậm hoặc sức khỏe giảm nhanh, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí kịp thời.